Zvinokonzeresa Nezvinokonzeresa Kuchinja Kwekavha Yevhu uye Kuparadzwa Kwemasango

Kushandurwa kwenzvimbo dzechisikigo kuva minda yezvirimwa, mafuro, misha, migwagwa, uye zvimwe zvinoshandiswa nevanhu zvinomiririra imwe yenzira dzakajeka dzekupesvedzera kwevanhu munzvimbo dzepasi pasi rose nhasi.

Shanduko yevhavha yevhu inotsanangura shanduko muzvinhu zvenyama uye zvinomera zviri pamusoro pePasi, nepo kutemwa kwemasango kunosanganisira kubviswa kana kurasika kwakasimba kwemasango.

Shanduko idzi dzinogona kutsigira kugadzirwa kwezvekudya, pekugara, zvekufambisa, mabasa, uye kukura kwehupfumi, asi kusanyatsorongeka kushandurwa kunogona kunetesa nharaunda uye kuderedza masevhisi anopihwa nemamiriro ekunze.

Nhasi, zvekurima zvinotora chikamu chikuru chepasi repasi, nepo nzvimbo zhinji dzepasi dzichiratidza humwe hunhu hwevanhu kuburikidza nekurima, pekugara, zvivakwa, kudhirowa, kana kushandisa zviwanikwa.

Kunyangwe hazvo maguta achikwezva kutariswa nekuda kwekuwedzera nekukurumidza, kushandurwa kwevhu kwakapararira kunoramba kuri chinhu chekumaruwa, kunyanya uko kurima, kufura, kutema miti, uye kutorwa kweminda kunoenda kunzvimbo dzechisikigo.

Chii chinonzi Land Cover Change?

Chivharo chevhu chinoreva chivharo chemuviri chinowanikwa pamusoro pePasi, kusanganisira masango, mafuro, manyoro, minda yezvirimwa, ivhu risina chinhu, nzvimbo dzemvura, nenzvimbo dzakavakwa dzakagadzirwa nebudiriro yevanhu.

Kuchinja kwebutiro revhu kunoitika apo rumwe rudzi rwebutiro rwunotsiva imwe, zvakadai seapo sango rinova ivhu rokurima, sango rinova nzvimbo yokugara, kana kuti ivhu remvura rinova budiriro yeindasitiri kana kuti yokugara.

Zviwanikwa zvevhu uye pfungwa dzekuvhara nyika batsira kutsanangura kuti zvinomera, ivhu, mvura, mamiriro ekunze, misha, uye zviitiko zvevanhu zvinopindirana sei munzvimbo imwe chete.

Sarudzo dzekushandiswa kwevhu dzinowanzoita shanduko yekuvhara ivhu nekuti vanhu vanobata ivhu maererano nezvinodiwa zvekudya, mikana yehupfumi, zvinodiwa zvezvivakwa, hurongwa hwevaridzi, tsika nemagariro, uye matekinoroji aripo.

Zvisinei, haisi shanduko yese yevhavha yevhu inokonzera kukanganisa kwezvakatipoteredza. Kudyara masango kwakarongwa, kugadziridza zvipenyu, mafuro akavandudzwa, uye kurima kunoenderera mberi kunogona kutsiva mavharo akashatiswa nenzvimbo dzine utano.

Verenga zvakare: Kubvisa uye Kusvibiswa Kwemvura Zviwanikwa

Zvinokonzera Kuchinja Kwekavha Yevhu

1. Kuwedzera Kwekurima: Kurima kunoramba kuri mutyairi mukuru nekuti kukura kwevanhu nemisika zvinokonzeresa kudzvanyirirwa kweimwe minda yezvirimwa, mafuro, minda, nenzvimbo dzemafuro, kunyanya padyo nenzvimbo dzakasiiwa dzasara.

2. Kuvandudzwa Kwemaguta: Dzimba, nzvimbo dzekutengeserana, migwagwa, mafekitari, zvikoro, uye zvimwe zvivakwa zvinotsiva zvinomera uye ivhu rekurima, kunyanya kutenderedza maguta ari kuwedzera nemikoto yekutakura.

3. Kutema uye Kuchera Mapango: Kutema matanda kunogona kubvisa masango akakura uye kugadzira nzvimbo dzakakamukana, kunyanya uko kucherwa kunopfuura kugadzirwazve kwechisikigo kana uko nzvimbo dzakakohwewa dzinowana kutarisirwa zvishoma kunotevera.

4. Kuchera uye Kuchera Zviwanikwa: Migodhi inoshandura nzvimbo dzepasi kuburikidza nekuchera, kubviswa kwezvinomera, kuraswa kwemarara, migwagwa yekupinda, uye kuchinjwa kwemvura, zvichiita kuti pave nekukanganisika kukuru munzvimbo dzakatenderedza nharaunda nenharaunda.

5. Huwandu hwevanhu uye Dzvinyiriro yehupfumi: Kuwedzera kwehuwandu hwevanhu, kukwira kwekushandisa, mikana yemusika, hurombo, uye shanduko yemararamiro zvinogona kuwedzera kudiwa kwevhu uye kukurumidza kutendeuka kana kuronga uye kutonga kwezviwanikwa zvichiramba zvisina simba.

Kugoverwa kwevhu nekukodzera inopesvedzera zvakasimba kuti kurima kunowedzera kupi nokuti vanhu vanowanzofarira nzvimbo dzine ivhu rinosvikika, mvura, nhandare dzekutakura, mamiriro okunze akanaka, uye upfumi hwakasimba.

Sarudzo dzezvematongerwo enyika dzinoumbawo shanduko yevhu kuburikidza nezvirongwa zvebudiriro, kudyara kwezvivakwa, kodzero dzezvivakwa, mitemo yezvekurima, mitemo yekuchengetedza, masisitimu emitero, uye mitemo inodzora kuwanikwa kwezviwanikwa.

Kushandisa Nyika Uye Vatyairi veKutema Masango

1. Subsistence Agriculture: Mhuri dzine minda miduku dzingatema masango kuti dziburitse zvokudya, zvikurukuru apo mhuri dzinotsamira zvikuru pamunda womunzvimbomo uye dzisina nzvimbo dzakachengeteka dzokusvika kunzvimbo dziriko dzakarimwa.

2. Commercial Agriculture: Kurimwa kwakanangana nemusika kunogona kukurumidzisa kushandura masango apo varimi kana makambani anowedzera minda, mapurazi, kugadzirwa kwembeu dzemafuta, kana zvimwe zvirimwa zvekutengesa kuti zvizadzise kudiwa kuri kukura.

3. Huni nemarasha: Mhuri nemabhizinesi vanogona kuvimba nesimba rehuni uko dzimwe nzira dzinokwanisika dzinoramba dzakaganhurirwa, zvichiwedzera kudzvanywa pamasango ari pedyo nemasango ezvipenyu.

4. Infrastructure Kuwedzera: Migwagwa, njanji, madhamu, tambo dzekufambisa, mapaipi, uye pekugara zvinogadzira kucheneswa kwevhu kwakananga uku ichivhura masango aimbova kure kune zviitiko zvitsva zvehupfumi.

5. Hutongi Husina Kusimba: Kutema matanda kusiri pamutemo, kugara kusina kuchengeteka, kutevedzerwa kwakashata, uori, uye miganhu isina kujeka zvinogona kukurudzira miitiro yevhu inoparadza nemhaka yokuti vashandisi vanogamuchira mikuchidziro mishomanene yokudzivirira masango nokuda kwebetsero dzomunguva yemberi.

Kutemwa kwemasango zvinokonzera nemigumisiro zvinova nyore kunzwisisa kana sarudzo dzehupfumi, kumanikidzwa kwevanhu, kutsamira kwezviwanikwa, uye mamiriro ekuwana ivhu zvinotariswa pamwe chete pane kuongororwa zvakasiyana.

Tsvagiridzo yekuparadzwa kwemasango munzvimbo dzinopisa inoratidza kuti kukura kwevanhu hakuwanzoita chete. Zvematongerwo enyika, zvehupfumi, zvetekinoroji, zvetsika, uye zvemagariro zvinowanzopindirana, zvichigadzira mhedzisiro yekushandiswa kwevhu kwakasiyana mumatunhu.

Kunetsana kwekuchengetedza zviwanikwa anogonawo kuwedzera kana masango akachengetedzwa akapindirana nekurima, kufura, kuvhima, kuunganidza huni, kugadzirisa, kana zvimwe zviitiko zvakakosha munharaunda dzakatenderedza.

Mhedzisiro yeKutema miti paEcosystems

Kutemwa kwemasango kunobvisa zvinomera zvinotsigira dandemutande rezvokudya, zvinochengetedza mhuka dzesango, zvinodzikamisa ivhu, zvinogadzirisa kufamba kwemvura, zvinochengeta kabhoni, uye zvinogadzira mamiriro akakodzera kuti zvipenyu zvakawanda zvirarame.

Sango ecosystem kukosha rinowedzera kupfuura matanda nekuti masango anopa pekugara, anogadzirisa mafambiro ezvakatipoteredza, anotsigira mararamiro, uye anopa mabasa ayo misika kazhinji isingakoshese.

Zviwanikwa zvemasango uye zvazvinobatsira zvinosanganisira chikafu, mishonga, zvinhu, mikana yekuwana mari, tsika nemagariro, nzvimbo dzekugara mhuka dzesango, uye mabasa ezvakatipoteredza anotsigira nharaunda dzevanhu.

Kutsemuka kwenzvimbo dzekugara kunounza rimwe dambudziko rakakura nekuti masango asara anoparadzaniswa nemapurazi, migwagwa, misha, kana nzvimbo dzakacheneswa dzinotadzisa kufamba uye kuderedza kubatana kwezvakatipoteredza.

Mhuka dzinoda nzvimbo dzakakura kana nzvimbo dzekugara dzinogona kudzikira kana masango akave madiki uye ari ega, nepo zvipenyu zvinoparadza uye kuvhiringika kwevanhu zvingave zvakanyanya.

Kukosha kwezvipenyu nekuchengetedza nyaya nekuti zvipenyu zvinopa zviwanikwa, chikafu, mishonga, kuchengetedzwa kwevhu, kudzorwa kwemvura, varaidzo, mikana yekutsvagisa, uye zvimwe zvakanaka kunzanga.

Kurasika kwesango kunogonawo kukanganisa kumeserwa kwemukume, kufambisa bhasikoro, kupararira kwembeu, hukama hwemhuka, uye maitiro ekuzvarwa patsva, zvishoma nezvishoma kuchinja kuumbwa nekushanda kwezvisikwa.

Kurasikirwa kwezvipenyu zvakasiyana-siyana uye njodzi dzekutsakatika kunova kukuru apo kuparadzwa kwenzvimbo kunosangana nekushanduka kwemamiriro ekunze, kusvibiswa kwemamiriro ekunze, kusvibiswa, kushandiswa zvakanyanya, mhuka dzinoparadza, uye kumwe kumanikidzwa kwemhoteredzo.

Mhedzisiro paMvura yeIvhu neMamiriro ekunze

Kubviswa kwemasango kunoisa pachena ivhu kunaya kunaya kwemvura uye kuyerera kwakasimba, zvichideredza kuchengetedzwa kwepasi uye kuita kuti ivhu rakashama rinyanye kukukurwa, kuumbika, kurasikirwa nekudya kunovaka muviri, uye kuderera kwegoho.

Kukukurwa kwevhu zvinonyanya kuomarara kana zvinomera zvinodzivirira zvanyangarika nekuti midzi, marara, uye chifukidziro che canopy zvinowanzo dzikisa kukanganiswa kwemadonhwe emvura uye kunonoka kufamba kwemvura pamusoro.

Kutarisira zviwanikwa zvevhu nokudaro kunowedzera kukosha mushure mekushandura ivhu, kunyanya uko kurimwa kwakanyanya kunoenderera pasina matanho anodzoreredza organic zvinhu uye kudzivirira nzvimbo dzakavhurika.

Kutemwa kwemasango kunogona kuchinja mapindiro uye mafambiro emvura nekuti midzi mishoma, mashizha emashizha, uye zvipenyu zvevhu zvinoramba zviripo kuchengetedza mvura uye kuchengetedza nzira dzinofambisa mvura inonaya muvhu rakadzika.

Shanduko idzi dzinogona kuwedzera njodzi yemafashama panguva yekunaya kwemvura zhinji uku ichideredza kuwanikwa kwemvura panguva yekuoma nekuti nzvimbo dzinorasikirwa nekuchengetedzeka kwemvura kwechisikigo uye kugona kwayo.

Kuchinja kwemamiriro ekunze kunokanganisa zviwanikwa zvevhu zvinogona kuwedzera dzvinyiriro idzi nokuti kusanaya kwemvura, kunaya kwemvura zhinji, kukwira kwetembiricha, uye kushanduka kwemwaka zvinogona kuwedzera kushushikana kwenzvimbo dzakaora.

Kucheneswa kwemasango kunokanganisawo mamiriro ekunze nekuti kabhoni inochengetwa mumiti nevhu inogona kupinda mumhepo kana masango apiswa, aora, akohwewa, kana kuchinjwa kuti aite mamwe mabasa.

Mazano ekuchengetedza mamiriro ekunze nokudaro kunowedzera kusimbisa kuchengetedza zvipenyu zvechisikigo, kuvandudza kutonga kwevhu, kudzoreredza nzvimbo dzakaparadzwa, uye kuderedza zviitiko zvinogadzira kusingakodzeri kuburitsa gasi rinopisa.

Zvemagariro Nezvehupfumi

Shanduko yevhavha yevhu inogona kugadzira hupfumi hwenguva pfupi kuburikidza nekuwedzera kwekurima, kutengesa matanda, kuvaka, migodhi, mabasa, uye kuvandudzwa kwezvivakwa, kunyanya munzvimbo dziri kukurumidza kukura.

Zvisinei, zvibereko izvozvo zvinogona kuvanza mari yenguva refu apo kubereka kwevhu kunoderera, manyuko emvura akaora, masango anotsakatika, kusiyana-siyana kwezvipenyu kunoderera, kana kuti nzanga dzinorasikirwa nezvinhu zvaimbotsigira zvinodiwa nemhuri.

Mhuri dzokumaruwa kazhinji kazhinji dzinotsamira zvakananga pamasango nokuda kwehuni, zvokudya zvomusango, mishonga, zvokuvakisa, pfuma yezvipfuyo, uye mari, zvichiita kuti kurasikirwa nesango kuve itiro hanya inokosha yokurarama nazvo.

Natural resources classification inoratidza kuti sei ivhu, masango, mvura, zvicherwa, simba, uye zviwanikwa zvipenyu zvinoda hutungamiriri hwakarongeka kwete sarudzo dzega dzinoshandura kumanikidzana pakati pezvikamu.

Kushandurwa kwevhu kunogonawo kuunza kusawirirana munharaunda apo hurumende, vanoisa mari, mapoka ezvekuchengetedza, varimi, vafudzi, uye nharaunda dzenzvimbo dzine tarisiro dzakakwikwidzana pamusoro pevaridzi, kuwana, budiriro, nekuchengetedzwa kwezviwanikwa.

Nekutarisira kushandiswa kwezviwanikwa zvinoda kuenzanisa zvidikanwi zvehupfumi zvazvino nehurefu hwehukwanisiro hwezvakatipoteredza kuitira kuti nzvimbo dzine pundutso dzirambe dziripo kuzvizvarwa zvinotevera.

Verenga zvakare: Basa reKupindira Kwedzidzo muKuitwa Kwezvakatipoteredza

Matanho eSustainable Land Management

1. Kudzivirira Sango: Hurumende nenzanga zvinogona kuderedza kutema kusingakoshi nokudzivirira masango anokosha, kusimbisa kutarisisa, kuisa mitemo yakajeka, uye kutsigira kubatanidzwa kwomunzvimbomo mukutarisira masango.

2. Kudyara Miti uye Kudyara Masango: Kudyara miti panzvimbo yakafanira yakashatiswa uye kudzorera masango akacheneswa kunogona kuvakazve chifukidziro chezvinomera, kuvandudza nzvimbo yokugara, kudzivirira ivhu, uye kusimbisa kusimba kwezvipenyu kwenguva refu.

3. Sustainable Agriculture: Varimi vanokwanisa kuderedza dzvinyiriro pazvipenyu zvechisikigo nekuvandudza goho paminda iripo, kuchengetedza ivhu, kubatanidza miti, kutarisira mvura nemazvo, uye kuderedza kuwedzera kusingakoshi.

4. Kuchengetedzwa Kwenharaunda: Vanhu vemunharaunda vanofanirwa kutora chikamu musarudzo nekuti kuchengetedza kunowedzera kushanda kana vagari venzvimbo vachinzwisisa pundutso, vaine kodzero dzakachengeteka, uye vachiwana mikana yakanaka kubva kuhutungamiriri hwezviwanikwa.

5. Kutonga Kwakasimba Kwezvakatipoteredza: Mitemo inoshanda, kuronga-kushandiswa kwevhu, kuongorora kwezvakatipoteredza, kutarisa, kusimbisa, uye dzidzo yeruzhinji zvinogona kuderedza kutendeuka kunoparadza uku uchikurudzira kusimudzira nekudzoreredza.

Kuchengetedza nzira uye kuchengetedza zviwanikwa inopa hwaro hwakakura hwekuchengetedza ivhu, masango, mvura, zvicherwa, uye zvimwe zviwanikwa uku uchizadzisa zvinodiwa nevanhu zviri pamutemo.

Maitiro ekutarisira nharaunda inogona kusimbisa kuedza uku kuburikidza nekudzivirira kusvibiswa, kushandiswa zvakanaka kwezviwanikwa, kudzokorodza, kuchengetedzwa kwezvipenyu zvakasiyana-siyana, kuziva nharaunda, uye nzira dzekugadzira dzakasimba.

Kuongorora uye Kugadzirisa Kuchinja Kwekavha yeNyika

Kutarisira kwakanaka kunotanga neruzivo rwakavimbika pamusoro pekuti nzvimbo dzinoshanduka sei nekufamba kwenguva, uko masango anonyangarika, inzvimbo dzipi dzinoparara, uye ndezvipi zviitiko zvinofambisa shanduko idzodzo.

Mifananidzo yesatellite, ongororo dzemumunda, masisitimu eruzivo rwenzvimbo, zvinyorwa zvevhu, mafoto emuchadenga, uye kucherechedzwa kwenharaunda zvinogona kubatsira mamaneja ezvakatipoteredza kuona shanduko munzvimbo dzakakura uye dzakaoma-kuwana.

Zvirongwa zvekuongorora kwezvakatipoteredza inopa zviratidzo zvinobatsira zvakadai sekuvharwa kwemasango, kutemwa kwemasango, kuchinja kwezvisikwa zvakasiyana-siyana, mamiriro evhu, kunaka kwemvura, uye mamwe matambudziko ezvakatipoteredza.

Kugaroongorora kunobatsira zviremera kuongorora kana mitemo yekuchengetedza inoshanda, kuona kutyisidzira kuri kubuda, kuisa mitemo, kukoshesa nzvimbo dzekudzorera, uye kunzwisisa hukama huripo pakati pekuchinja kwezvakatipoteredza nezviitwa nevanhu.

Mitemo yezvakatipoteredza nemirairo kupa iyo hurongwa hwemasangano inodiwa kutungamira shanduko yevhu, kuchengetedza inonzwisisika ecosystem, kutonga zviitiko zvinokuvadza, uye kupa mabasa kune vashandisi vezviwanikwa.

Ruzivo rweruzhinji rune basa nekuti nharaunda dzine ruzivo dzinogona kuona njodzi dzezvakatipoteredza, kutora chikamu muzvirongwa zvekuchengetedza, kushuma maitiro anoparadza, uye kutora sarudzo dzekushandisa ivhu dzinochengetedza zviwanikwa zvemuno.

Mitemo yekutarisira zvakatipoteredza kurudzira kuita sarudzo dzakarongwa dzinotarisa ivhu, mvura, mhepo, zvipenyu zvakasiyana-siyana, mabasa evanhu, uye hukama hwavo pane kubata imwe neimwe nyaya yezvakatipoteredza zvakasiyana.

Greener environment practices inogona kuwedzera kutsigira kuchengetedzwa kwevhu nekukurudzira kurima kwakasimba, kuchengetedza pekugara, simba rinogoneka, kuderedza kusvibiswa, kudzoreredza, uye nekuchenjera kushandiswa kwezviwanikwa.

Pfupiso pamusoro peZvikonzero uye Mhedzisiro yeKuchinja Kwekavha yeNyika uye Kutemwa kwemasango

Mibvunzo Inowanzo Kubvunzwa Nezve Kuchinja Kwekavha Yevhu uye Kutemwa Kwemiti: Zvinokonzera uye Mhedzisiro

1. Chii chinonzi shanduko yevhu?

Iko kushandurwa kwechifukidziro chepanyama chiri pamusoro pePasi, semasango, mafuro, zvirimwa, manyoro, ivhu risina chinhu, uye nzvimbo dzakavakwa.

2. Chii chinonzi kutemwa kwemasango?

Kutemwa kwemasango ndiko kubviswa kana kurasikirwa kwenguva refu kwemasango, kazhinji kuburikidza nemabasa akadai sekurima, kutema miti, kuwedzera pekugara, migodhi, kana kuvandudza zvivakwa.

3. Chii chiri chisakiso chikuru chokutema miti?

Kuwedzera kwekurima ndechimwe chezvikonzero zvikuru, kunyangwe kutema matanda, zvivakwa, migodhi, kudiwa kwehuni, kukura kwekugara, uye hutongi husina kusimba zvinopawo.

4. Kutemwa kwemasango kunokanganisa sei ivhu?

Kubvisa zvinomera kunoisa pachena ivhu kunaya nekunaya kwemvura, kuwedzera kukukurwa kwevhu, kurasikirwa nekudya kunovaka muviri, kuumbika, kurasikirwa nehunyoro, uye kuderera kwegoho rekurima.

5. Kuchinja kwebutiro revhu kunokanganisa sei kusiyana-siyana kwezvipenyu?

Inogona kuparadza nzvimbo dzekugara, kupatsanura zvipenyu, kukanganisa hukama hwezvakatipoteredza, kuderedza huwandu hwevanhu, uye kuwedzera njodzi dzekutsakatika kwezvipenyu zvinoenderana nemhoteredzo yakasarudzika.

6. Kuchinja kwebutiro revhu kunogona kubatsira mune zveupfumi here?

Ehe. Shanduko yevhu inogona kuwedzera kugadzirwa kwekurima, kupa mabasa, kutsigira zvivakwa, uye kuunza mari, kunyangwe shanduko dzisina kutariswa zvakanaka dzinogona kugadzira mitengo yakakura yenguva refu yezvakatipoteredza.

7. Kutemwa kwemasango kunogona sei kuderedzwa?

Kutemwa kwemasango kunogona kudzikira kuburikidza nekuchengetedzwa kwemasango, kurima kunoenderera mberi, kusimazve miti, sarudzo dzakavandudzwa dzesimba, mitemo yakasimba, kodzero dzevhu dzakachengeteka, kutora chikamu kwenharaunda, uye kuongorora kunoshanda.

8. Sei kutarisa pakavha kwevhu kwakakosha?

Kuongorora kunoratidza panoitika shanduko, kunoratidza zvazvinokonzera, kunoyera mafambiro ezvakatipoteredza, kunotsigira kutevedzerwa kwemitemo, kunotungamira kudzoreredzwa, uye kunobatsira zviremera kuongorora kana mitemo yekutonga nyika iri kushanda.

Iwe une chero mibvunzo, mazano, kana mipiro? Kana zvirizvo, ndapota inzwa wakasununguka kushandisa bhokisi rekutaura pazasi kugovera pfungwa dzako. Tinokukurudzirawo kuti ugoverane nomutsa mashoko aya nevamwe vangabatsirwa nawo. Sezvo tisingakwanisi kusvika munhu wose panguva imwe chete, tinoonga zvechokwadi rubatsiro rwenyu mukuparadzira shoko. Ndinokutendai zvikuru nerutsigiro rwenyu uye nokugoverana!

Verenga zvakare: Forest Resources in Agriculture