Lafti uumamaa gara lafa midhaanii, dheedichaa, qubsuma, daandii fi itti fayyadama namaa kan birootti jijjiiramuun isaa, har’a addunyaa guutuutti dhiibbaa dhala namaa naannoo lafaa irratti dhiibbaa ifa ta’e keessaa isa tokko bakka bu’a.
Jijjiiramni uwwisa lafaa jijjiirama meeshaalee fiizikaalaa fi biqiltoota fuula lafaa qabatanii jiran kan ibsu yoo ta’u, bosona ciruun addatti uwwisa bosona buqqisuu ykn itti fufiinsaan dhabuu kan of keessaa qabudha.
Jijjiiramni kun oomisha nyaataa, mana jireenyaa, geejjibaa, hojii, fi guddina dinagdee deeggaru danda’a, ta’us jijjiirraan karoora gaarii hin qabne sirna ikoo laaffisuu fi tajaajila teessuma lafaa uumamaa kennu hir’isuu danda’a.
Har’a qonni lafa addunyaa keessaa qooda guddaa kan qabu yoo ta’u, naannoowwan lafaa irra caalaan isaanii qonnaa, qubsuma, bu’uuraalee misoomaa, baasuu ykn itti fayyadama qabeenyatiin dhiibbaa dhala namaa hamma tokko agarsiisu.
Magaalonni sababa saffisaan babal’achuu isaaniitiin xiyyeeffannoo kan hawwatan ta’us, jijjiirraan lafaa bal’inaan mul’atu baay’inaan taatee baadiyyaa ta’ee hafeera, keessumaa qonni, dheedichaa, muka muruu fi baasuun gara teessuma uumamaatti tarkaanfata.
Jijjiiramni Uwwisa Lafaa Maali?
Uwwisni lafaa jechuun uwwisa fiizikaalaa lafa irratti argamu yoo ta’u, kunis bosona, lafa margaa, lafa jiidhina qabu, lafa midhaanii, biyyee qullaa, qaamolee bishaanii fi naannoo ijaarame guddina dhala namaatiin uumame dabalata.
Jijjiiramni uwwisa lafaa kan uumamu gosti uwwisa tokko kan biraa yeroo bakka bu’u yoo ta’u, kan akka bosonni lafa qonnaa ta’u, lafti margaa qubsuma ta’u, ykn lafti jiidhaan misooma industirii ykn mana jireenyaa ta’a.
Qabeenya lafaa fi yaad-rimee uwwisa lafaa biqiltoonni, biyyeen, bishaan, haala qilleensaa, qubsumni, fi sochiin namootaa lafa tokko keessatti akkamitti akka wal-nyaatan ibsuuf gargaara.
Murtoon itti fayyadama lafaa yeroo baay’ee jijjiirama uwwisa lafaa kan uumu yoo ta’u, namoonni lafa akkaataa fedhii nyaataa, carraa dinagdee, bu’uuraalee misoomaa, qophii abbummaa, gocha aadaa fi teeknooloojii jiruun waan bulchaniifi.
Haa ta’u malee, jijjiiramni uwwisa lafaa hundi miidhaa naannoo hin geessisu. Bosona karoorfame, ikoloojii deebisanii dhaabuu, sirna dheedichaa fooyya’ee fi qonni itti fufiinsa qabu uwwisa manca’e lafa fayya qabeessa ta’een bakka buusu danda’a.
Akkasumas Dubbisaa: Abstraction fi Faalama Qabeenya Bishaanii
Sababoota Jijjiirama Uwwisa Lafaa
1. Babal’ina Qonnaa: 1.1. Ummanni fi gabaan guddachaa dhufuun lafa midhaanii dabalataa, dheedichaa, dhaabbilee biqiltuu fi naannoo dheedichaaf dhiibbaa waan uumuuf, keessumaa naannoo teessuma uumamaa hafetti dhiibbaa waan uumuuf qonni shoora guddaa ta’ee itti fufa.
2. Misooma Magaalaa: 1.1. Manneen jireenyaa, wiirtuuleen daldalaa, daandii, warshaaleen, manneen barnootaa fi bu’uuraaleen misoomaa biroo biqiltootaa fi lafa qonnaa bakka bu’u, keessumaa naannoo magaalota babal’achaa jiranii fi koridoorii geejjibaa.
3. Muka muruu fi Muka Baasuun: 1.1. Muka sassaabuun bosona bilchaate buqqisuu fi lafa ciccitaa uumuu danda’a, keessumaa bakka baasuun haaromsa uumamaa caalu ykn naannoowwan sassaabaman bulchiinsa boodaa xiqqoo argatan.
4. Albuudaa fi Qabeenya Baasuu: 1.1. Albuudni qonnaa, biqiltoota buqqisuu, balfa gatuu, daandii seensaa, fi jijjiirama bishaan ba’uutiin fuula lafaa jijjiira, kunis sirna ikoo naannoo fi hawaasa naannoo sana jiru irratti jeequmsa guddaa uuma.
5. Baay’ina Uummataa fi Dhiibbaa Diinagdee: 1.1. Guddinni baay’ina ummataa, fayyadamni dabaluu, carraan gabaa, hiyyummaa, fi jijjiiramni jireenyaa fedhii lafaa dabaluu fi jijjiirraa saffisiisuu danda’a, yeroo karoorri fi bulchiinsi qabeenya laafaa ta’ee hafu.
Raabsa lafaa fi mijachuu isaa namoonni akka waliigalaatti naannoo biyyee dhaqqabamaa, bishaan, toora geejjibaa, haala qilleensaa mijataa fi bu’aa dinagdee cimaa qabu waan filataniif bakka qonni itti babal’atu irratti dhiibbaa cimaa geessisu.
Murtoon siyaasaa sagantaa misoomaa, invastimantii bu’uuraalee misoomaa, mirga qabeenyaa, imaammata qonnaa, seera kunuunsaa, sirna gibiraa, fi dambiiwwan qaqqabummaa qabeenya uumamaa to’ataniin jijjiirraa lafaas ni boca.
Itti Fayyadama Lafaa Fi Bosona Cituu Konkolaachiftoota
1. Qonna Jireenyaa: 1.1. Maatiin qonnaan bultoota xixiqqaa nyaata oomishuuf bosona qulqulleessuu danda’u, keessumaa bakka maatiin lafa naannoo irratti baay’ee hirkatanii fi naannoo qonnaan bulaa jiru haala nageenya qabuun hin arganne.
2. Qonna Daldalaa: 1.1. Omishni gabaa irratti xiyyeeffate jijjiirraa bosona saffisiisuu danda’a, qonnaan bultoonni ykn dhaabbileen fedhii guddachaa jiru guutuuf dhaabbilee biqiltuu, horsiisa horii, oomisha sanyii zayitaa ykn midhaan daldalaa biroo yeroo babal’isan.
3. Muka Boba’aa fi Charcoal: 1.1. Maatiin fi dhaabbileen bakka filannoowwan gatii madaalawaa ta’an daangeffamanii hafanitti anniisaa mukaa irratti hirkatanii jiraachuu danda’u, kunis bosona dhiyoo fi sirna ikoo bosona irratti dhiibbaan ni dabala.
4. Babal’ina Bu’uuraalee misoomaa: 1.1. Daandiiwwan, daandii baaburaa, hidhi, sararri dabarsoo, sarara ujummoo, fi qubsumni lafa kallattiin qulqulleessuu kan uumu yoo ta’u, bosona duraan fagoo ture sochii dinagdee haaraadhaaf bana.
5. Bulchiinsa Laafaa: 1.1. Muka seeraan alaa muruun, qabiyyeen nageenya hin qabne, raawwii gaarii hin taane, malaammaltummaa fi daangaa ifa hin taane, fayyadamtoonni faayidaa gara fuula duraatiif bosona eeguuf kaka’umsa muraasa waan argataniif gocha lafaa diigumsaa jajjabeessuu danda’a.
Sababaa fi bu’aa bosona ciruu murtiin dinagdee, dhiibbaan baay’ina ummataa, hirkattummaa qabeenyaafi haalli qaqqabummaa lafaa addaan qoratamuurra osoo hin taane waliin yoo ilaalamu hubachuun salphaa ta’a.
Qorannoon bosona tropical ciruu irratti gaggeeffame akka agarsiisutti guddinni baay’ina ummataa kophaa isaa kan socho’u yeroo muraasa. Dhimmoonni siyaasaa, dinagdee, teeknooloojii, aadaa fi ikoloojii yeroo baay’ee walitti dhufeenya kan qaban yoo ta’u, bu’aa itti fayyadama lafaa naannoolee adda addaa argamsiisu.
Waldhabdee kunuunsa qabeenya akkasumas bosonni eegumsa argatan qonna, dheedichaa, adamsuu, muka boba’aa walitti qabuu, qubsuma, ykn hojiiwwan biroo hawaasa naannoo sanaaf barbaachisoo ta’an waliin yeroo wal-irra bu’an cimuu danda’a.
Dhiibbaa Bosona Ciccituu Sirna Ikoo Ikoo Irratti Qabu
Bosona ciruun biqiltoota toora nyaataa deeggaran, bineensota bosonaa gaaddisa godhatan, biyyee tasgabbeessan, sochii bishaanii to’atan, kaarboonii kuufatan, akkasumas orgaanizimoonni hedduun akka jiraataniif haala mijataa uuma.
Barbaachisummaa sirna ikoo bosona muka bira darbee kan babal’atu sababiin isaas bosonni bakka jireenyaa waan kennu, adeemsa ikoloojii ni to’ata, jireenya ni deeggara, akkasumas tajaajila yeroo baay’ee gabaan gatii xiqqeesse gumaacha.
Qabeenya bosonaa fi faayidaa isaa nyaata, qoricha, meeshaalee, carraa galii, gatii aadaa, bakka jireenya bineensota bosonaa, fi hojiiwwan ikoloojii hawaasa dhala namaa deeggaran of keessatti qabata.
Bakki bosona hafe qonna, daandii, qubsuma ykn naannoo qulqullaa’een adda baafamee sochii daangessuu fi walitti hidhamiinsa ikoloojii hir’isuun waan ta’eef, bakki jireenyaa rakkoo guddaa biraa uuma.
Gosoonni naannoo guddaa ykn bakka jireenyaa addaa barbaadan yeroo bosonni xiqqaachaa fi adda baafamu gadi bu’uu kan danda’an yoo ta’u, gosoonni weerartootaa fi jeequmsi namaa dhiibbaa guddaa geessisuu danda’a.
Gatii fi kunuunsa heddummina lubbu qabeeyyii matter sababni isaas sirni ikoo qabeenya jeneetikii, nyaata, qoricha, eegumsa biyyee, dambii bishaanii, bashannana, carraa qorannoo fi faayidaa biroo hawaasaaf ni kenna.
Bosona dhabuunis poolineeshinii, marsaa soorataa, faca’iinsa sanyii, hariiroo bineensa adamsituu fi adamsituu fi adeemsa haaromsuu jeequu danda’a, kunis suuta suutaan walnyaatinsaa fi hojii sirna ikoo uumamaa jijjiiruu danda’a.
Balaa heddummina lubbu qabeeyyii dhabuu fi dhabamsiisuu kan guddatu yeroo manca’iinsi bakka jireenyaa jijjiirama qilleensaa, faalama, garmalee fayyadamuu, gosoota weerartootaa fi dhiibbaa naannoo biroo wajjin walitti makamudha.
Dhiibbaa Bishaan Biyyee fi Haala Qilleensaa Irratti Qabu
Bosona buqqisuun biyyee rooba kallattiifi yaa’a cimaa ta’eef kan saaxilu yoo ta’u, eegumsa lafa irraa hir’isuun lafti saaxilame dhiqannaa, walitti dhidhiita’uu, soorataa dhabuu fi oomishtummaan hir’achuudhaaf akka saaxilamu taasisa.
Adeemsa dhiqannaa biyyee hiddi, balfi, fi uwwisni golgaa yeroo idilee dhiibbaa copha roobaa hir’isuu fi sochii bishaan gubbaa suuta waan hir’isuuf biqiltoonni eegumsaa yeroo badan caalaatti cimaa ta’a.
Bulchiinsa qabeenya biyyee kanaaf jijjiirraa lafaa booda barbaachisaa ta’a, keessumaa bakka qonni cimaan tarkaanfiiwwan orgaanikii deebisuu fi lafa saaxilame eegu malee itti fufetti.
Bosona ciruun akkaataa seensaa fi yaa’a yaa’uu jijjiiruu danda’a sababiin isaas hiddi, laayibarii baala, fi orgaanizimoonni biyyee muraasni bishaan kuusuu fi daandii rooba gara biyyee gadi fagootti sochoosu eeguuf waan jiraniif.
Jijjiiramni kun yeroo rooba cimaa balaa lolaa dabaluu kan danda’u yoo ta’u, yeroo gogiinsa bishaan argamu hir’isuu danda’a sababiin isaas teessuma lafaa dandeettii bishaan uumamaa qabachuu fi dambii baasuu isaanii tokko tokko waan dhabaniif.
Dhiibbaa jijjiiramni qilleensaa qabeenya lafaa irratti qabu dhiibbaa kana hammachuu danda’a sababiin isaas gogiinsi, rooba cimaan, ho’i olka’aa fi waqtiin jijjiiramaa dhiibbaa lafa manca’e irratti dabaluu danda’a.
Bosona qulqulleessuun haala qilleensaa irrattis dhiibbaa qaba sababiin isaas kaarbooniin biqiltootaa fi biyyee keessatti kuufame yeroo bosonni gubatu, manca’u, sassaabamu ykn gara itti fayyadama birootti jijjiiramu qilleensa keessa seenuu danda’a.
Tooftaalee itti fufiinsa haala qilleensaa kanaaf sirna ikoo uumamaa eeguu, bulchiinsa lafaa fooyyessuu, naannoo manca’e deebisuuf, fi hojiiwwan gaasiiwwan manaa hin barbaachifne uumuu danda’an hir’isuu irratti xiyyeeffannoo guddaa kennuu.
Bu’aa Hawaasummaa fi Diinagdee
Jijjiiramni uwwisa lafaa oomisha qonnaa, gurgurtaa mukaa, ijaarsa, albuuda, hojii, fi misooma bu’uuraalee misoomaa dabaluudhaan bu’aa dinagdee yeroo gabaabaa uumuu danda’a, keessumaa naannolee saffisaan guddachaa jiran keessatti.
Haa ta’u malee, bu’aan sun baasii yeroo dheeraa yeroo dhala biyyee gadi bu’u, maddi bishaanii manca’u, bosonni badu, heddummina lubbu qabeeyyii hir’atu ykn hawaasni qabeenya duraan fedhii maatii deeggaru dhaban dhoksuu danda’a.
Maatiin baadiyyaa yeroo baayyee boba’aa, nyaata bosona, qoricha, meeshaalee ijaarsaa, qabeenya beeyladaa fi galii argachuuf kallattiin bosona irratti kan hirkatan yoo ta’u, kasaaraa bosona yaaddoo jireenyaa barbaachisaa taasiseera.
Ramaddii qabeenya uumamaa lafti, bosonni, bishaan, albuudni, anniisaa fi qabeenyi baayoloojii murtii adda baafamee dhiibbaa dameelee gidduutti jijjiiru osoo hin taane bulchiinsa qindoomina qabu maaliif akka barbaadan agarsiisa.
Jijjiiramni lafaas waldhabdee hawaasummaa uumuu kan danda’u yeroo mootummoonni, invastaroota, gareewwan kunuunsaa, qonnaan bultoonni, tiksitoonni, fi hawaasni naannoo waa’ee abbummaa, qaqqabummaa, misoomaa fi eegumsa qabeenya irratti ejjennoo dorgommii qabaatan dha.
Itti gaafatamummaa qabeenya uumamaa itti fayyadamuu fedhii dinagdee amma jiruu fi dandeettii ikoloojii yeroo dheeraa madaaluun lafti oomishaa dhaloota dhufuuf akka argamuuf barbaachisa.
Akkasumas Dubbisaa: Gahee Gidduu-galli Barnootaa Tarkaanfii Naannoo Keessatti
Tooftaalee Bulchiinsa Lafaa Itti Fufiinsa Qabu
1. Eegumsa Bosonaa: 1.1. Mootummoonni fi hawaasni bosona gatii guddaa qabu eeguu, hordoffii cimsuu, seera ifa ta’e hojiirra oolchuu, fi hirmaannaa naannoo bulchiinsa bosona keessatti deeggaruun qulqulleessuu hin barbaachifne hir’isuu danda’u.
2. Bosona Qonnaa fi Bosona Deebisee: 1.1. Lafa mijaawaa manca’e irratti biqiltuu dhaabuu fi bosona qulqullaa’e deebisuun uwwisa biqiltootaa deebisee ijaaruu, bakka jireenyaa fooyyessuu, biyyee eeguu fi dandamachuu ikoloojii yeroo dheeraa cimsuu danda’a.
3. Qonna Itti Fufiinsa Qabu: 1.1. Qonnaan bultoonni lafa qonnaa jiru irratti oomisha fooyyessuu, biyyee eeguu, mukkeen walitti makuu, bishaan of eeggannoodhaan bulchuu fi babal’ina hin barbaachifne hir’isuun dhiibbaa sirna ikoo uumamaa irratti hir’isuu danda’u.
4. Kunuunsa Hawaasa Irratti Hundaa’e: 1.1. Namoonni naannoo murtii irratti hirmaachuu qabu sababiin isaas kunuunsi caalaatti qabatamaa kan ta’u hawaasni faayidaa hubatee, mirga wabii qabu yoo qabaatu, fi bulchiinsa qabeenya itti fufiinsa qabu irraa carraa haqa qabeessa ta’e yeroo argatudha.
5. Bulchiinsa Naannoo Cimaa: 1.1. Imaammattoonni bu’a qabeessa ta’an, karoorri itti fayyadama lafaa, madaallii naannoo, hordoffii, raawwachiisummaa, fi barnoonni ummataa jijjiirraa diigaa hir’isuun misooma itti gaafatamummaa qabuu fi deebisanii dhaabuu jajjabeessuun ni danda’ama.
Mala kunuunsaa fi eegumsa qabeenya fedhii dhala namaa seera qabeessa ta’e guutuudhaan biyyee, bosona, bishaan, albuudaa fi qabeenya biroo kunuunsuuf bu’uura bal’aa ni kenna.
Hojimaata bulchiinsa naannoo tattaaffiiwwan kana ittisa faalamaa, itti fayyadama qabeenya gahumsa qabu, deebi’ee fayyadamuu, eegumsa heddummina lubbu qabeeyyii, hubannoo hawaasaa, fi mala oomisha itti fufiinsa qabuun cimsuu danda’a.
Jijjiirama Uwwisa Lafaa Hordoffii fi Bulchuu
Bulchiinsi bu’a qabeessa ta’e odeeffannoo amanamaa ta’een kan jalqabu yoo ta’u, akkaataa teessuma lafaa yeroon itti jijjiiramu, bosonni eessatti akka badu, naannoowwan kamtu akka manca’u, fi sochiiwwan maaltu jijjiirama sana akka oofudha.
Fakkiiwwan saatalaayitii, qorannoo dirree, sirna odeeffannoo teessuma lafaa, inventaarii lafaa, suuraa qilleensa irraa, fi ilaalcha hawaasaa hoggantoonni naannoo jijjiirama naannolee gurguddoo fi argachuun rakkisaa ta’an keessatti mul’atu adda baasuuf gargaaruu danda’a.
Sagantaa hordoffii naannoo agarsiistota faayidaa qaban kanneen akka uwwisa bosona, saffisa bosona ciruu, jijjiirama heddummina lubbu qabeeyyii, haala biyyee, qulqullina bishaanii fi dhiibbaa naannoo biroo ni kenna.
Hordoffiin yeroo yeroon taasifamuun aangawoonni imaammattoonni kunuunsaa hojjechuu isaanii madaaluu, balaawwan uumaman adda baasuu, dambiiwwan hojiirra oolchuu, iddoowwan deebisanii dhaabuu dursa kennuu, fi hariiroo jijjiirama naannoo fi sochii dhala namaa gidduu jiru hubachuuf gargaara.
Seerotaa fi dambiiwwan naannoo jijjiirraa lafaa qajeelchuuf, sirna ikoo miiraa eeguuf, hojiiwwan miidhaa geessisan to’achuuf, itti gaafatamummaa fayyadamtoota qabeenyaaf ramaduuf bu’uura dhaabbilee barbaachisu ni kenna.
Hawaasni odeeffannoo qabu balaa naannoo adda baasuu, sagantaa kunuunsaa irratti hirmaachuu, gochaalee diigumsaa gabaasuu, fi filannoo itti fayyadama lafaa qabeenya naannoo eegu fudhachuu waan danda’uuf hubannoon hawaasaas dhimma qaba.
Qajeeltoowwan bulchiinsa naannoo dhimma naannoo tokkoon tokkoon isaanii addaan ilaaluu dhiisanii murtoo qindoomina qabu kan lafa, bishaan, qilleensa, heddummina lubbu qabeeyyii, sochii dhala namaa fi hariiroo isaanii ilaalu jajjabeessa.
Gochaalee naannoo magariisa ta’an qonna itti fufiinsa qabu, kunuunsa bakka jireenyaa, anniisaa haaromfamuu danda’u, faalama hir’isuu, deebisanii dhaabuu, fi itti gaafatamummaa qabeenya itti fayyadamuu jajjabeessuun eegumsa lafaa daran deeggaru ni danda’a.
Cuunfaa Sababoota fi Bu’aa Jijjiirama Uwwisa Lafaa fi Cirracha Bosonaa
| Kallattii | Cuunfaa |
|---|---|
| Jijjiirama Uwwisa Lafaa | Jijjiirama uwwisa fiizikaalaa lafaa adeemsa uumamaa fi sochii dhala namaatiin dhufu. |
| Bosona ciruu | Uwwisa bosona buqqisuu ykn itti fufiinsaan dhabuu, yeroo baay’ee qonna, muka muruu, bu’uuraalee misoomaa fi baasuu wajjin kan walqabatudha. |
| Konkolaachiftoota Gurguddoo | Babal’ina qonnaa, dhiibbaa baay’ina ummataa, magaalamuu, muka muruu, albuuda baasuu, fedhii muka boba’aa, fi bulchiinsa dadhabaa. |
| Dhiibbaa Naannoo | Bakka jireenyaa dhabuu, heddummina lubbu qabeeyyii hir’achuu, biyyeen dhiqachuu, dhangala’aa jijjiiramuu, dhiibbaa bishaanii fi dhiibbaa qilleensaa dabaluu. |
| Dhiibbaa Hawaasummaa | Jireenya jijjiiruu, waldhabdee qabeenya, tajaajila sirna ikoo hir’isuu, fi bu’aa dinagdee yeroo gabaabaa ta’uu danda’u baasii yeroo dheeraa waliin. |
| Furmaata Itti Fufiinsa Qabu | Eegumsa bosonaa, deebisanii dhaabuu, qonna itti fufiinsa qabu, hirmaannaa hawaasaa, hordoffii, karoora baasuu, fi bulchiinsa naannoo cimaa. |
Jijjiirama Uwwisa Lafaa fi Bosona Cituu: Sababoota fi Bu’aa
1. Jijjiiramni uwwisa lafaa maali?
Innis jijjiirama uwwisa fiizikaalaa fuula lafaa, kan akka bosona, lafa margaa, lafa midhaanii, lafa jiidhina qabu, lafa qullaa fi naannoo ijaarameeti.
2. Bosona ciruun maali?
Bosona ciruun uwwisa bosona buqqisuu ykn yeroo dheeraaf dhabuu yoo ta’u, yeroo baay’ee hojiiwwan akka qonnaa, muka muruu, qubsuma babal’isuu, albuuda baasuu, ykn misooma bu’uuraalee misoomaatiin.
3. Sababni guddaan bosona ciruu maali?
Babal’inni qonnaa sababoota gurguddoo keessaa tokko yoo ta’ellee, muka muruun, bu’uuraaleen misoomaa, albuuda baasuun, fedhiin muka boba’aa, guddinni qubsumaa fi bulchiinsi laafaa ta’es gumaacha qaba.
4. Bosona ciruun biyyee irratti dhiibbaa akkamii qaba?
Biqiltoota buqqisuun biyyee roobaafi yaa’aaf kan saaxilu yoo ta’u, kunis dhiqannaa, soorata dhabuu, wal-dhiibuu, jiidhina dhabuu fi oomishtummaa qonnaa hir’isuu dabaluu danda’a.
5. Jijjiiramni uwwisa lafaa heddummina lubbu qabeeyyii irratti dhiibbaa akkamii qaba?
Bakka jireenyaa balleessuu, sirna ikoo ciccituu, hariiroo ikoloojii jeequu, baay’ina ummataa hir’isuu fi balaa dhabamsiisuu sanyiiwwan naannoo addaa irratti hirkatan dabaluu danda’a.
6. Jijjiiramni uwwisa lafaa faayidaa dinagdee qabaachuu danda’aa?
Eeyyee. Jijjiiramni lafaa oomisha qonnaa guddisuu, carraa hojii kennuu, bu’uuraalee misoomaa deeggaruu fi galii argamsiisuu danda’a, jijjiiramni haala gaariin hin bulfamne baasii naannoo yeroo dheeraa guddaa uumuu danda’us.
7. Bosona ciruun akkamitti hir’achuu danda’a?
Eegumsa bosona, qonna itti fufiinsa qabu, bosona deebisanii dhaabuu, filannoo anniisaa fooyya’aa, seera cimaa, mirga lafaa mirkanaa’e, hirmaannaa hawaasaa, fi hordoffii bu’a qabeessa ta’een hir’achuu danda’a.
8. Hordoffiin uwwisa lafaa maaliif barbaachisaa ta’a?
Hordoffiin jijjiiramni bakka itti uumamu adda baasee, sababoota isaa ni mul’isa, adeemsa naannoo ni madaala, raawwachiisummaa ni deeggara, deebisanii dhaabuu ni qajeelcha, akkasumas imaammattoonni bulchiinsa lafaa hojjechaa jiraachuu fi dhiisuu isaanii akka madaalan aangawoonni gargaara.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira ga’uu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif baay’ee galatoomaa!
Akkasumas Dubbisaa: Qabeenya Bosonaa Qonna Keessatti