Skip to content
Definitions, Concept and Types of Natural Resources
Home » Library » Izincazelo, Umqondo kanye Nezinhlobo Zemithombo Yemvelo

Izincazelo, Umqondo kanye Nezinhlobo Zemithombo Yemvelo

Izinsiza zemvelo zakha isisekelo sokuphila kwabantu, ukukhiqiza, ukuhlaliswa kwabantu, kanye nomsebenzi wezomnotho. Umoya, amanzi, inhlabathi, ukukhanya kwelanga, amahlathi, izilwane zasendle, amaminerali namandla asekela ukuphila kwansuku zonke ngezindlela eziningi emhlabeni wonke.

Nakuba imvelo ihlinzeka ngalezi zinsiza, izidingo zabantu zinquma ukuthi imiphakathi ikhipha ngokushesha kangakanani, iguqule, idle, futhi ibuyiselwe kanjani. Ukukhula kwenani labantu, ubuchwepheshe, ukuthuthukiswa kwezimboni, ezolimo, nokwanda kwamadolobha kungakhuphula ingcindezi emithonjeni yemvelo.

Umthombo wemvelo uba usizo lapho abantu bebona ukubaluleka kwawo futhi benezindlela zokuwufinyelela noma zokuwusebenzisa. Ngakho-ke, ukubaluleka kwensiza kushintsha kuzo zonke izindawo, amasiko, ubuchwepheshe, ezomnotho, nezikhathi zomlando.

Umehluko phakathi kwezinsiza ezivuselelekayo nezingavuseleleki usiza ukuchaza ukutholakala nokuncipha kwensiza. Kodwa-ke, ukuvuselelwa akusho ukuhlinzekwa okungenamkhawulo ngoba ukuvuna ngokweqile, ukungcola, ukulahlekelwa indawo yokuhlala, nokuphathwa kabi kunganciphisa ukuvuselelwa.

Ukuqonda umqondo nezinhlobo zemithombo yemvelo kusekela ukuhlela okungcono, ukongiwa, kanye nentuthuko esimeme. Kuphinde kusize imiphakathi ukuthi ibone imikhawulo yemvelo ngenkathi ihlangabezana nezidingo zamanje ngaphandle kokucekela phansi amathuba esikhathi esizayo.

Incazelo kanye Nomqondo Wezinsiza Zemvelo

Insiza yinoma iyiphi into, isimo, into, noma isici sendawo ezungezile abantu abangasisebenzisa ukuze banelise izidingo, bafeze izinjongo, basekele ukukhiqizwa, noma bathuthukise ukuphila kahle phakathi kwezimo ezithile zomphakathi nezomnotho.

Imithombo yemvelo iyahluka emithonjeni ekhiqiziwe ngoba izinqubo zemvelo zinikeza izinhlobo zazo zangempela. Abantu bangase bazikhiphe, bazicubungule, bazithuthe, bazihlanganise, noma baziguqule, kodwa izinto eziyisisekelo zisasuka emvelweni.

Umqondo ubuye uncike olwazini lomuntu kanye nobuchwepheshe. Into ingahlala ingasetshenziswa kuze kube yilapho abantu bethola injongo engokoqobo, bathuthukise ubuchwepheshe obufanele, noma bakhe isidingo semikhiqizo ethathwe kuyo.

Ngakho-ke inani lensiza lingashintsha ngokuhamba kwesikhathi naphakathi kwezindawo. Intuthuko kwezesayensi ingase yenze izinto ebezinganakwa ngaphambilini zibe usizo, kuyilapho ukushoda, izimiso, noma ukushintsha okuthandwayo kungakhuphula inani lezinsiza ezikhona.

Umhlaba uwubonisa kahle lo mqondo ngoba abantu bazisa inhlanganisela ehlukene yokuzala, umthambeka, ukufinyeleleka, indawo, amaminerali, ukutholakala kwamanzi, nendawo. Ukuba wusizo kwayo kuncike kakhulu enjongweni nasezimweni ezihilelekile.

Izinsiza zemvelo nazo zithwala inani lemvelo ngaphezu kokusetshenziswa kwemakethe okuqondile. Amahlathi angakwazi ukugcina ikhabhoni, amaxhaphozi angakwazi ukulawula amanzi, inhlabathi ingakwazi ukusekela uhlaza, futhi ukuhlukahluka kwemvelo kungagcina ubudlelwano bemvelo obubalulekile ezindaweni ezikhiqizayo.

Ngenxa yalokho, ukusetshenziswa ngendlela efanele kwezinsiza idinga umphakathi ukuthi ucabangele izinzuzo ezisheshayo kanye nemisebenzi yezemvelo, izidingo zomphakathi, amathuba ezomnotho, kanye nezintshisakalo zezizukulwane ezizayo nemiphakathi ezindaweni ezahlukene namuhla.

Funda Futhi: Lilehliswa Kanjani Inani Lemfucuza Ekhiqizwayo

Izici Zemvelo

Definitions, Concept and Types of Natural Resources

Imithombo yemvelo inezici ezimbalwa ezichaza ukuthi kungani ukuphathwa kwazo kungaba nzima. Ukusatshalaliswa kwazo, ukutholakala kwazo, ikhwalithi, ukufinyeleleka kwazo, usizo, kanye nekhono lokuzivuselela kuyahluka ezindaweni zonke nasezifundeni zezwe emhlabeni jikelele.

Ezinye izinsiza zenzeka ngobuningi, kuyilapho ezinye zikhona kuphela ezindaweni ezithile. Izindleko zokumba, ingqalasizinda, ubuchwepheshe, izinhlelo zobunikazi, izimo zemvelo, kanye nesidingo semakethe nakho kunomthelela ekutheni izinsiza ezifinyeleleka ziba kanjani.

Izici ezilandelayo zisiza ukuchaza ukuthi imiphakathi ihlonza, ixabise, futhi iphathe kanjani imithombo yemvelo kuyilapho iqaphela ukuthi izimo zensiza zingashintsha ngemisebenzi yabantu nezinqubo zemvelo ngokuhamba kwesikhathi nasezifundeni zonkana.

1. Ukusabalalisa Okungalingani: Imithombo yemvelo ayisakazwa ngokulinganayo emhlabeni wonke. Isimo sezulu, i-geology, i-topography, inhlabathi, nezimo zebhayoloji kudala umehluko omkhulu lapho amanzi, amahlathi, amaminerali, umhlaba okhiqizayo, futhi izinto zokubasa zenzeka.

2. Ukutholakala Okuguquguqukayo: Ukutholakala kwezinsiza kungashintsha ngokukhipha, ukusetshenziswa, ukukhiqizwa kabusha, ukungcola, ukuhlukahluka kwesimo sezulu, nokushintsha kokusetshenziswa komhlaba. Ngakho-ke, insiza ebonakala iyindala ingase ibe yindlala lapho isidingo sikhuphuka ngokushesha kunokugcwalisa.

3. Inani Lezomnotho: Insiza izuza ukubaluleka kwezomnotho lapho abantu bengayisebenzisa ngokunenzuzo. Amanani, ubuchwepheshe, ingqalasizinda, ukushoda, ikhwalithi, kanye izici zensiza kanye nesidingo sibe nomthelela enanini lemakethe negalelo layo ezimpilweni nasekuthuthukisweni.

4. Ukubaluleka Kwemvelo: Izinsiza zemvelo eziningi zenza imisebenzi yemvelo ngaphezu kokusetshenziswa komuntu ngokuqondile. Amaxhaphozi alawula amanzi, amahlathi ahlinzeka ngendawo yokuhlala, inhlabathi isekela uhlaza, futhi ukuhlukahluka kwemvelo kuqinisa izinqubo ze-ecosystem ezisekela imiphakathi yabantu.

Izinhlobo Ezinkulu Zezinsiza Zemvelo

Izinsiza zemvelo zingahlukaniswa ngezindlela ezimbalwa kuye ngemvelaphi, ukutholakala, ukuvuselelwa, kanye nezici zomzimba. Lezi zigaba zikwenza kube lula ukuqonda ukuziphatha kwensiza, ukubaluleka kwemvelo, kanye nezidingo zokuphatha.

Uhlelo olulodwa olubanzi luhlukanisa izinsiza kuye ngokuthi zivela ezintweni eziphilayo noma ezingxenyeni ezingaphili. Enye ibheka ukuthi izinqubo zemvelo zingashintsha yini izinto phakathi nezikhathi ezifanele ukusetshenziswa komuntu.

Ukuqonda lezi zigaba kuvimbela ukudideka ngoba izinsiza ezivuselelekayo zisengaphelelwa amandla, kuyilapho ezinye izinsiza ezingavuseleleki zingahlala zitholakala isikhathi eside lapho ukusetshenziswa kuhlala kulawulwa, kusebenza kahle, futhi kuqashelwe ngokucophelela.

1. Izinsiza Ze-Biotic: Izinsiza ze-Biotic zivela ezintweni eziphilayo noma izinto eziphilayo eziphila kanye. Amahlathi, izilwane zasendle, izinhlanzi, imfuyo, izitshalo, nezinye izinsiza zebhayoloji zingena kulesi sigaba futhi zisekela ukudla, izinto zokwakha, imithi, kanye nokuziphilisa.

2. Izinsiza ze-Abiotic: Izinsiza ze-Abiotic zivela ezingxenyeni ezingaphili zemvelo. Umoya, amanzi, ukukhanya kwelanga, amaminerali enhlabathini, amatshe, izinsimbi, nezinto zokwakha zezwe kunikeza izisekelo ezibalulekile zezolimo, ezokwakha, ukukhiqizwa kwamandla kanye nezimboni.

3. Izinsiza Ezivuselelekayo: Izinsiza ezivuselelekayo zingasimama ngokukhiqiza kabusha kwemvelo, ukukhula, ukujikeleza, noma ukugcwaliswa kabusha. Amahlathi, izindawo zokudoba, uhlaza, amanzi ahlanzekile, namandla elanga kulapha lapho abantu besebenzisa imingcele yemvelo ngokusebenzisa izinqubo zokulondoloza ngokucophelela.

4. Izinsiza Ezingavuseleleki: Izinsiza ezingavuseleleki zikhona esitokweni esilinganiselwe sokwakheka komhlaba futhi ngokuvamile zidinga isikhathi eside kakhulu ukuze zakheke. Ngakho-ke izibaso zezinsalela kanye namadiphozi amaminerali amaningi ayadinga ukukhishwa ngokucophelela nokongiwa, ukusetshenziswa okuphumelelayo, ukugaywa kabusha, nokufaka esikhundleni.

Imithombo Yemvelo Evuselelekayo

Definitions, Concept and Types of Natural Resources

Izinsiza zemvelo ezivuselelekayo zingaphinda zigcwalise ngezinqubo ze-ecology, hydrological, atmospheric, noma zebhayoloji. Ukutholakala kwazo okuqhubekayo kuncike emazingeni okuvuselelwa, ikhwalithi yendawo ezungezile, kanye nokuthi ukusetshenziswa komuntu kuhlala ngaphakathi kwemingcele esimeme.

Ngakho-ke ukuvuselela kuchaza amandla esisetshenziswa okuphinda abuyiselwe, hhayi imvume yokusetshenziswa okungenamkhawulo. Ukudoba ngokweqile, ukugawulwa kwemithi ngokweqile, ukumpompa amanzi angaphansi komhlaba, ukucekelwa phansi kwenhlabathi, noma ukucekelwa phansi kwendawo yokuhlala kunganciphisa ukugcwaliswa futhi kucekele phansi ukutholakala kwesikhathi esizayo.

Ukuphatha okuphumelelayo kuvikela amasistimu avuselela lezi zinsiza, okuhlanganisa amahlathi, izindawo ezihlala amanzi, inhlabathi, izindawo zokudoba, izindawo ezinotshani, kanye nemvelo esekela ukukhiqizwa kwezinto eziphilayo futhi ehlinzeka ngezinsizakalo ezibalulekile zemvelo emphakathini ngokuhamba kwesikhathi.

1. Izinsiza Zamahlathi: Izinhlelo zehlathi ingakhula ngokulandelana kwemvelo, ngokusizwa ukuhluma kabusha, noma ukutshalwa kabusha kwamahlathi lapho ukuvuna kusalawuleka. Banikeza izingodo, uphethiloli, ukudla, imithi, indawo yokuhlala, ukuvikelwa kwenhlabathi, nezinye izinkonzo ezibalulekile zemvelo.

2. Izinsiza Zamanzi: Amanzi ahlanzekile ahlala ehamba phakathi komjikelezo we-hydrological, kodwa izinto ezifinyelelekayo zihlala zilinganiselwe ukungcola, isomiso, ukusetshenziswa ngokweqile, ingqalasizinda, kanye nokusatshalaliswa okungalingani. Ukuvikela izinga lamanzi ngokusebenzisa ukulawula ukungcola ngakho-ke kubalulekile.

3. Izinsiza Zebhayoloji: Izinhlanzi, izilwane zasendle, izimila, nezinhlobonhlobo zezolimo zingazalana ngokwemvelo lapho izindawo zokuhlala zihlala zifanelekile. Ukuvuna okusimeme, izindawo ezivikelekile, ukuphatha ukuzalanisa, nokubuyiselwa kwezindawo zokuhlala kusiza ukugcina inani labantu kanye namandla okukhiqiza.

4. Izinsiza Zelanga Nomoya: Ukukhanya kwelanga nomoya kuvuselelwa ngezinqubo zemvelo. Ukusetshenziswa kwazo kunganikeza amandla ngaphandle kokusebenzisa isitokwe sikaphethiloli esilinganiselwe, nakuba amathuluzi, izinhlelo zokudlulisela, nokucatshangelwa kwemvelo kudinga ukuhlela ngokucophelela nokwengamela.

Funda Futhi: Izindlela Zokulahla Imfucuza Iziqukathi Zezibulala-zinambuzane

Izinsiza Zemvelo Ezingavuseleleki

Izinsiza zemvelo ezingavuseleleki zenzeka esitokweni esilinganiselwe izinqubo zemvelo zejoloji ezingeke zikwazi ukushintshwa phakathi nezikhathi ezibekiwe ezifanele ukusetshenziswa komuntu okuvamile. Ukuncipha kwawo kuba yinto ekhathaza kakhulu lapho ukukhishwa kudlula ngokuqhubekayo izindawo ezigciniwe ezikhona.

Amafutha ezinto ezimbiwa phansi kanye nediphozi yamaminerali abonisa lesi sigaba. Nakuba amadiphozithi amasha angakheka ngokwemvelo, ukwakheka komhlaba ngokuvamile kuthatha isikhathi eside kakhulu, ngakho ukusetshenziswa kwamanje kunganciphisa izinto ezitholakalayo ezizukulwaneni ezizayo.

Ukuhlukaniswa ngezigaba okungavuseleleki akusho ukunyamalala ngokushesha. Ukutholakala kwensiza kuncike ezindaweni ezigciniwe ezaziwayo, ubuchwepheshe, izindleko zokukhishwa, izimo zemakethe, ukugaywa kabusha, okutholakele, nokushintshwa, okungashintsha izinto ezisetshenziswayo kakhulu ngokuhamba kwesikhathi.

1. Izibaseli Zezinsalela: Amalahle, uwoyela ongahluziwe, negesi yemvelo ukuhlinzeka ngamandla kanye nokudla kwempahla yezokuthutha, imboni, ugesi, ukufudumeza, kanye nokukhiqiza. Ukushiswa kwazo kuphinde kukhiqize intuthu ekhishwayo, kuyilapho ukukhipha kungaphazamisa izinhlelo zomhlaba namanzi.

2. Amaminerali Ensimbi: I-ayoni, ithusi, igolide, ithini, insimbi ene-aluminium, namanye amaminerali ensimbi anikezela ngezinto zokwakha, imishini, izinto zikagesi, ezokuthutha nezokukhiqiza. Izimayini zidinga ukuhlela ngokucophelela ukunciphisa umonakalo wendawo kanye nokungcola.

3. Amaminerali Angewona Ensimbi: I-limestone, i-gypsum, ubumba, isihlabathi, usawoti, nezinye izinto ezihlobene nazo zisekela ukukhiqizwa kukasimende, ukwakhiwa, ezolimo, amakhemikhali nokukhiqiza. Ukukhishwa kwabo kungashintsha indawo, kukhiqize uthuli, futhi kuthinte nezinhlelo zokudonsa amanzi.

4. Ukutholwa Kwensiza Kanye Nokugaywa Kabusha: Ukugaywa kabusha akukwazi ukwenza kabusha idiphozithi yokwakheka komhlaba ngokushesha, kodwa kunganweba ukutholakala kwezinto ngokuthola izinsimbi kanye nokunciphisa isidingo sezisetshenziswa ezisanda kukhishwa. Ukongiwa kwezinsiza ngakho-ke isekela ukusebenza kahle kwesikhathi eside.

I-Economic And Social Value Yezinsiza Zemvelo

Definitions, Concept and Types of Natural Resources

Izinsiza zemvelo zakha ukubaluleka kwezomnotho nezenhlalo ngokusekela ukukhiqizwa, ukuqashwa, ukuhweba, izinhlelo zokudla, ingqalasizinda, ukuhlinzekwa kwamandla, amasiko, kanye nempilo yasekhaya emhlabeni wonke. Ukubaluleka kwabo kudlulela ngalé kwamanani emakethe aqondile.

Ukulima kuncike kakhulu enhlabathini evundile, amanzi, ukukhanya kwelanga, ukuhlukahluka kwebhayoloji kanye nezimo zezulu ezifanele. Imboni yokudoba incike ezintweni eziphilayo zasemanzini ezikhiqizayo, kuyilapho amahlathi ehlinzeka ngezinto zokwakha, ukudla, imithi, imithombo yamandla namathuba emali engenayo.

Izinsiza zemvelo nazo zihlinzeka ngezinsizakalo ze-ecosystem izimakethe ezingase zingaziboni. Ukulawulwa kwamanzi, impova, ukugcinwa kwekhabhoni, ukwakheka kwenhlabathi, ukuhlinzekwa kwendawo yokuhlala, kanye nokulinganisa isimo sezulu kungasekela umnotho ngaphandle kokuvela ngokuqondile kuma-akhawunti kazwelonke.

1. Ukudla Nokudla Okunempilo: Izitshalo, imfuyo, izindawo zokudoba, ukudla kwasendle, amanzi ahlanzekile, inhlabathi, nezinhlobonhlobo zezitshalo zifaka isandla ekukhiqizweni kokudla. Isimo sabo sinomthelela ekuvikelekeni kokudla okunomsoco, ukukhiqizwa kwepulazi, imali engenayo yasekhaya, nokuqina.

2. Amandla Nezimboni: Izibaso ezimbiwa phansi, amanzi, ukukhanya kwelanga, umoya, i-biomass, namaminerali asekela ukukhiqizwa kwamandla nomsebenzi wezimboni. Ukusetshenziswa kwezinsiza ngendlela efanele kunganciphisa izindleko zokusebenza kuyilapho kuvikela izimpahla ezidingekayo ukuze kuthuthukiswe umnotho okuqhubekayo.

3. Indlela Yokuziphilisa Kanye Nokuqashwa: Izigidi zemizi zithembele ngokuqondile noma ngokungaqondile ekulimeni, ekudobeni, emahlathini, ezimayini, kwezokuvakasha, nakwezinye izinto ezisekelwe ezintweni. Izindlela zokuziphilisa ezisekelwe emahlathini zibonisa indlela izimpahla zemvelo ezisekela ngayo imali engenayo kanye nokuziphilisa.

4. Amasevisi e-Ecosystem: Amasistimu emvelo ahlinzeka ngamasevisi asiza imiphakathi ukuthi isebenze. Amanani ezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo, ukuvikelwa komfula, ukuthuthwa kwempova, ukwakheka kwenhlabathi, ukuzijabulisa, nokulawulwa kwesimo sezulu kungaqinisa ukuphila komphakathi nokuzinza kwezomnotho kwesikhathi eside.

Izinsongo Eziphathelene Nezemvelo

Imithombo yemvelo ibhekana nengcindezi lapho isidingo somuntu, ukukhishwa, ukungcoliswa komhlaba, nokuguqulwa komhlaba kudlula amandla ezinto eziphilayo ukuze zilulame ngokwemvelo. Lezi zingcindezi zinganciphisa ikhwalithi, ukutholakala, ukuhlukahluka kwemvelo, ukukhiqiza, nokuqina.

Ukwanda kwabantu kungandisa isidingo sokudla, amanzi, izindlu, amandla, ezokuthutha nezinto zokwakha. Ukufudukela emadolobheni kanye nokuthuthukiswa kwezimboni kungase kuqinise ukusetshenziswa kwezinsiza kuyilapho kukhiqiza imfucuza engena ezindaweni ezizungezile nemiphakathi.

Ukubusa okungalungile kungenza ukuwohloka kwezinsiza kube kubi kakhulu lapho imithetho ihlala ibuthakathaka, ukufinyelela kungalawuleki, noma izindleko zemvelo zithola ukunakwa okuncane. Izikhungo ezisebenzayo, ukuqapha, ukuphoqelela, nokubamba iqhaza komphakathi kungathuthukisa ukuphathwa kwezinsiza.

Ukugawulwa kwamahlathi kususa izitshalo ezivikela umhlabathi, zigcine ikhabhoni, zisekele izilwane zasendle, futhi zilawule amanzi. Ingakwazi futhi ukuhlukanisa izindawo zokuhlala futhi inciphise imisebenzi yemvelo. Izinguquko kukhava yomhlaba ngakho-ke ingaveza imiphumela ebanzi yezemvelo.

Ukungcola kungalimaza umoya, amanzi, nemithombo yomhlabathi ngokuletha izinto eziyingozi noma imfucuza eyeqisayo. Ukungcoliswa kwemvelo ingase yehlise ikhwalithi yensiza, ikhawulele ukusetshenziswa okuzuzisayo, futhi idale izindleko ezengeziwe zokwelapha noma zokubuyisela.

Ukushintsha kwesimo sezulu kungashintsha imvula, izinga lokushisa, ubuningi besomiso, izikhukhula, imvelo, nezimo zezolimo. Izingcindezi ezihlobene nesimo sezulu ingasebenzisana nokulahleka kwezindawo zokuhlala kanye nokusetshenziswa ngokweqile, okwenza izinsiza esezicindezelwe kube nzima ukuphatha ngendlela eqhubekayo.

Ukukhipha okungalawuleki kungase futhi kudale ukungqubuzana komphakathi lapho abasebenzisi abaqhudelanayo bencike kumhlaba ofanayo, amanzi, ihlathi, imboni yokudoba, noma amadiphozi amaminerali. Ukufinyelela okulungile, izinqumo ezisobala, nokuhlela isikhathi eside kungasiza ekunciphiseni lezi zingcindezi.

Funda Futhi: Izindlela Zokulahla Imfucuza Iziqukathi Zezibulala-zinambuzane

Ukuphathwa Kwemithombo Yemvelo Okuqhubekayo

Definitions, Concept and Types of Natural Resources

Ukuphathwa kwemithombo yemvelo okusimeme kuhlose ukugcina imisebenzi yezinsiza kuyilapho kuvumela abantu ukuthi bathole izinzuzo emvelweni. Ihlanganisa ukongiwa kwemvelo, ukusetshenziswa ngendlela efanele, ukubuyisela, ukuqapha, ukuhlela, ukulawula, ubuchwepheshe, nokubamba iqhaza komphakathi.

Indlela esebenzayo iqala ngokuqonda izimo zensiza, abasebenzisi, izimfuno, ubungozi, nemikhawulo yemvelo. Ulwazi oluhle lusiza abenzi bezinqumo ukusungula izinto ezibalulekile, ukuhlonza izindawo ezibucayi, kanye nezinyathelo zokuphatha idizayini ezifanele izimo zendawo nezidingo zensiza yendawo.

Ukuphathwa kwezinsiza kufanele futhi kubhekisise ukuxhumana phakathi komhlaba, amanzi, amahlathi, inhlabathi, izinhlobonhlobo zezinto eziphilayo, isimo sezulu kanye nemisebenzi yabantu. Izinguquko engxenyeni eyodwa zingadala imiphumela kwenye indawo, ngakho izinqumo ezihlukanisiwe zingase ziveze imiphumela engahlosiwe.

Ukuphathwa kwemvelo inikeza uhlaka olubanzi lokulawula imisebenzi yabantu ethinta izinhlelo zemvelo. Ukuvikelwa kwamaxhaphozi kuphelelisa lolu hlaka, kuyilapho ukongiwa kwezinsiza kuxhumanisa izidingo zomphakathi, ukuthuthukiswa komnotho, ukulawulwa kokungcoliswa kwemvelo, nokuzinza kwesimiso semvelo.

Ukongiwa komhlabathi ivikela isisetshenziswa esikhiqizayo esiyisisekelo ngokunciphisa ukuguguleka komhlabathi, ukugcina ukuvunda, ukuthuthukisa isakhiwo, nokusekela ukusetshenziswa komhlaba okusimeme. Umhlabathi onempilo uthuthukisa ukukhiqiza kwezolimo futhi uqinise ukusimama kwemvelo ngokuhamba kwesikhathi.

Ukuthuthuka okungashabalali ixhumanisa ukuvikelwa kwemvelo nezinjongo zomnotho nezenhlalo. Ikhuthaza izinqumo ezenelisa izidingo zamanje kuyilapho igcina izisekelo zemvelo nezinsiza ezidingwa izizukulwane ezizayo nemiphakathi eqinile.

Ukuphatha okuphumelelayo futhi kuncike ekwehliseni imfucuza kanye nokungcoliswa komhlaba, ukubuyisela izindawo ezonakele, kanye nokwenza ngcono ukusebenza kahle kwezinsiza. Ukunciphisa imithelela yemvelo evela kudoti isiza ukuvikela imithombo yemvelo futhi yehlise ingcindezi kuma-ecosystem asevele acindezelwe.

Isifinyezo Ngezincazelo, Umqondo kanye Nezinhlobo Zemithombo Yemvelo

Definitions, Concept and Types of Natural Resources
IngxenyeUmbono OyinhlokoKungani Kubalulekile?
Incazelo kanye NomqondoIchaza ukuthi izinto zemvelo ziba kanjani izinsiza ngezidingo zabantu, ulwazi, ubuchwepheshe, kanye nenani.Ibonisa ukuthi kungani ukubaluleka kwensiza kushintsha phakathi nesikhathi, izindawo, nemiphakathi.
IziciIchaza ukusatshalaliswa, ukutholakala, ukubaluleka kwezomnotho, nokubaluleka kwemvelo.Isiza ukuchaza ukuthi kungani izinsiza zidinga ukuhlela nokuphatha ngokucophelela.
Izinhlobo EzinkuluIhlela izinsiza njenge-biotic, i-abiotic, evuselelekayo, noma engavuseleleki.Inikeza uhlaka olucacile lokuqonda ukuziphatha nokusetshenziswa kwensiza.
Izinsiza EzivuselelekayoIhlanganisa amahlathi, amanzi, imithombo yezinto eziphilayo, ukukhanya kwelanga nomoya.Igqamisa ukuvuselelwa kanye nesidingo sokugwema ukusetshenziswa ngokweqile.
Izinsiza EzingavuselelekiImboza izinto zokubasa ezimbiwa phansi kanye namaminerali ensimbi nangewona awensimbi.Ichaza izinsiza ezinomkhawulo kanye nokubaluleka kokongiwa kanye nokululama.
I-Economic And Social ValueIbonisa ukuthi izinsiza zisekela kanjani ukudla, amandla, indlela yokuziphilisa, izimboni, kanye nezinsizakalo ze-ecosystem.Ixhumanisa izinsiza zemvelo nokuphila kahle kwabantu kanye nentuthuko.
IzinsongoIhlola ukungcola, ukugawulwa kwamahlathi, ukusetshenziswa ngokweqile, ukwanda kwenani labantu, nokucindezela kwesimo sezulu.Ihlonza izici ezinganciphisa ikhwalithi yensiza kanye nokutholakala.
Ukuphatha OkuqhubekayoIgxile ekongiweni, ukubuyisela, ukuqapha, ukusebenza kahle, nokubamba iqhaza.Isekela ukuvikeleka kwezinsiza zesikhathi eside kanye nokusimama kwemvelo.

Imibuzo Evame Ukubuzwa Mayelana Nomqondo kanye Nezinhlobo Zezinsiza Zemvelo: Umhlahlandlela Ophelele

1. Iyini imithombo yemvelo?

Imithombo yemvelo yizinto ezisetshenziswayo, izinto, imithombo yamandla, kanye nezici zemvelo ezinikezwa ngokwemvelo abantu abazisebenzisayo ukuze baphile, bakhiqize, bahlale, baziphilise, nezinye izidingo zabantu.

2. Kungani umqondo wensiza ushintsha?

Ukubaluleka kwensiza kuyashintsha ngobuchwepheshe, ulwazi, ukushoda, isiko, isidingo, nezimo zomnotho. Indaba ingaba wusizo lapho abantu bethuthukisa ukusetshenziswa kwayo okungokoqobo noma ubuchwepheshe bayo.

3. Yiziphi izinhlobo eziyinhloko zemithombo yemvelo?

Imithombo yemvelo ingahlukaniswa njenge-biotic noma i-abiotic futhi njengevuselelekayo noma engavuseleleki. Lezi zigaba zichaza imvelaphi, amandla okukhiqiza kabusha, kanye nemvelo yesitoko esitholakalayo sezinsiza.

4. Ingabe izinsiza ezivuselelekayo azinamkhawulo?

Cha. Izinsiza ezivuselelekayo zingaphinda zikhule, kodwa ukusetshenziswa ngokweqile, ukungcoliswa komhlaba, ukucekelwa phansi kwezindawo zokuhlala, isomiso, nokuphathwa kabi kunganciphisa ukutholakala kwazo futhi kuqhubekisele phambili ukusetshenziswa kwamazinga okuphindaphinda kwemvelo.

5. Yiziphi izibonelo zezinsiza ezingavuseleleki?

Izibonelo ezivamile zihlanganisa amalahle, i-petroleum, igesi yemvelo, insimbi yensimbi, igolide, ithini, i-limestone, ubumba, i-gypsum, isihlabathi, namanye amaminerali akhiwa ngezinqubo ezinde ze-geological.

6. Kungani kubalulekile ukuphathwa kwemithombo yemvelo?

Ukuphathwa kwemithombo yemvelo kusiza ukonga izimpahla, ukuvikela imvelo, ukunciphisa ukuwohloka, ukusekela izimpilo, ukugcina ukukhiqiza, nokuqinisekisa ukuthi ukusetshenziswa kwemithombo yamanje akuwoni amathuba esikhathi esizayo.

Ingabe unayo imibuzo, iziphakamiso, noma iminikelo? Uma kunjalo, sicela ukhululeke ukusebenzisa ibhokisi lokuphawula elingezansi ukuze wabelane ngemicabango yakho. Futhi sikukhuthaza ukuba wabelane ngomusa lokhu kwaziswa nabanye abangase bazuze kukho. Njengoba singakwazi ukufinyelela wonke umuntu ngesikhathi esisodwa, silwazisa kakhulu usizo lwakho ekusakazeni izwi. Siyabonga kakhulu ngokusekela kwakho nokwabelana!

Funda Futhi: Izinsiza Zamahlathi Kwezolimo

Share this:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *