Skip to content
Effects of Hazardous Substances on Soil
Home » Library » Imithelela Yezinto Eziyingozi Emhlabathini Nasempilweni Yezitshalo

Imithelela Yezinto Eziyingozi Emhlabathini Nasempilweni Yezitshalo

Izinto eziyingozi ziqukethe izinto zamakhemikhali noma ezibonakalayo ezingadala ukugula, ukufa, ukulimala kwemvelo, noma eminye imiphumela eyingozi lapho abantu bengaziphathi kahle noma bezidedela endaweni ezungezile.

Lapho izinto eziyingozi zingena endaweni ezungezile, zinganciphisa izinga lomoya namanzi kuyilapho ziphazamisa ukusebenza kwenhlabathi okusekela izitshalo, ama-microorganisms, izilwane, ezolimo, kanye nezinqubo zemvelo ze-ecosystem.

Umhlabathi uthola ukungcola ngokulahlwa kwezimboni, ukulahlwa kwemfucuza, izimayini, ukuchitheka kukawoyela, izibulala-zinambuzane, amanzi angcolile angcolile, ukufakwa komkhathi, kanye nokukhishwa ngephutha ekuphatheni amakhemikhali nemisebenzi yokugcina.

Ubukhulu bokungcoliswa buncike ekungcoliseni okuhilelekile, ukugxila kwakho, ukuphikelela, ukuhamba, izici zenhlabathi, isimo sezulu, kanye nobude besikhathi lapho into ihlala khona endaweni ethintekile.

Ukuqonda imiphumela yezinto eziyingozi enhlabathini kusiza abalimi, izimboni, imiphakathi, nabaphathi bezemvelo ukuthi babone ukungcola kusenesikhathi, bavikele ukukhiqizwa komhlabathi, futhi banciphise izingozi zokudla namanzi angaphansi komhlaba.

Yini Eyenza Izinto Eziyingozi Zibe Ziyingozi Emhlabathini

1. Ubuthi: Izinto ezinobuthi zingalimaza izinto eziphilayo zomhlabathi, izimpande zezitshalo, nezinqubo zamakhemikhali ezinto eziphilayo lapho ukugxila kuba phezulu ngokwanele ukuze kuphazamise imisebenzi evamile yebhayoloji ngaphakathi kwe-ecosystem yomhlabathi.

2. Ukuphikelela: Amanye amakhemikhali ayingozi ahlala enhlabathini isikhathi eside ngenxa yokuthi izinqubo zemvelo azikwazi ukuwahlephula ngokushesha abe yinhlanganisela engenangozi, okuvumela ukungcola kuqhubeke kuthinta izinto eziphilayo zomhlabathi nezitshalo.

3. Ukuhamba: Ukungcola okuhambahambayo kungahamba ezimbotsheni zenhlabathi ngamanzi, kudlulele ngale kwendawo yokuqala yokukhipha futhi kwandise amathuba okungcoliswa kwamanzi angaphansi komhlaba noma ukulimala okubanzi kwezolimo.

Ukungcoliswa komhlabathi kuvame ukuvela ngemva kokuba imfucumfucu eyingozi, amakhemikhali, imikhiqizo kaphethiloli, izibulala-zinambuzane, noma ukungcola okungcolile kungene ezweni ngaphandle kokuqukatha okwanele, ukwelashwa, ukuqapha, noma izinqubo zokulahla ezinomthwalo wemfanelo.

Imvelo yenhlabathi inethonya elinamandla ekungcoleni ngoba okuqukethwe kobumba, izinto eziphilayo, ukuthungwa, ukugeleza kwamanzi, kanye ne-pH inquma ukuthi ukungcola kubopha kangakanani, kunyakaze, kuqhubeke, noma kutholakale kanjani ngokwesayensi yezinto eziphilayo.

Izingxoxo ezinemininingwane ngemithombo yokungcola nazo ziyachaza ukuthi kanjani ukulahlwa kwemfucuza okungafanele emhlabeni ingangenisa izinto eziyingozi emhlabathini futhi idale izinkinga zesikhathi eside zemvelo.

Funda Futhi: Imithelela Yezinto Eziyingozi Emanzini Nezimpilo Zasemanzini

Izinsimbi Ezisindayo kanye Nekhwalithi Yomhlabathi

Effects of Hazardous Substances on Soil and Plant Life

1. Ukuqoqwa kwensimbi: Umthofu, i-cadmium, i-mercury, i-chromium, ithusi, ne-zinc kunganqwabelana enhlabathini engcolile lapho ukukhishwa okuphindaphindiwe kwandisa ukugxila kwakho ngaphezu kwamazinga umhlabathi ongakwazi ukuwabekezelela ngokuphepha.

2. Umsebenzi Owehlisiwe Womhlaba: Ukugxiliswa kwensimbi ngokweqile kungaphazamisa ukuhamba kwamabhayisikili okudla, ukusebenza kwe-enzyme, ukukhula kwamagciwane, ukuthuthukiswa kwezimpande, nezinye izinqubo zebhayoloji ezigcina inhlabathi enempilo futhi ekhiqizayo.

3. Ukudluliswa Kochungechunge Lokudla: Izitshalo zingamunca izinsimbi ezithile emhlabathini ongcolile, zidale amathuba okuthi ukungcola kungene ezitshalweni, imfuyo, izilwane zasendle, futhi ekugcineni abantu ngokusebenzisa amaketanga okudla axhunyiwe.

Izinsimbi ezisindayo aziphathi ngendlela efanayo zonke ngenxa yokuthi ukuhamba kwazo nokutholakala kwezinto eziphilayo kuncike ekwakhekeni kwamakhemikhali, ukugxila, ukusabela kwenhlabathi, izinto eziphilayo, amaminerali obumba, kanye nezimo zemvelo.

Umhlabathi othintwa izimayini, imisebenzi yezimboni, ukusebenza kwe-petroleum, ukulahlwa kwemfucuza, noma ukufakwa kwamakhemikhali okuphindaphindiwe kungase kuthuthukise ukugxiliswa kwensimbi okuphakeme okunciphisa ukukhiqiza futhi kwandise izingozi zokuchayeka kwemvelo.

Ulwazi luvuliwe ukucekelwa phansi komhlaba kanye nokuphathwa kwemithombo yamaminerali ibonisa ukuthi kungani ukuwohloka kwamakhemikhali kunganciphisa ukuqina kwenhlabathi futhi kwenze buthaka ikhono layo lokuhlinzeka ngemisebenzi ekhiqizayo yezolimo neyemvelo.

Amakhemikhali Ayingozi Ashintsha Izakhiwo Zomhlaba

Effects of Hazardous Substances on Soil

1. Izinguquko ku-pH: Izinto ezithile eziyingozi zingashintsha ubumuncu benhlabathi noma ukwakheka kwe-alkali, kuthinte ukutholakala kwezakhi, ukusebenza kwamagciwane, ukusabela kwamakhemikhali, nokuziphatha kwezinye izinto ezingcolile ezikhona enhlabathini.

2. Ukulahleka Kwezinto Eziphilayo: Ukunukubezeka kungaphazamisa izinqubo zokubola kanye nemiphakathi yamagciwane, kunciphise umsebenzi webhayoloji odingekayo ukuze kugcinwe izinto eziphilayo, umjikelezo wezakhi, ukuhlanganisa, nokuvunda kwenhlabathi.

3. Izinguquko Zesakhiwo: Izinto ezinobuthi zingashintsha ukuhlangana, izimo zembotshana, ukunyakaza kwamanzi, kanye nezici ezingaphezulu, okwenza inhlabathi ethile engcolile ingakufanelekeli ukukhula kwezimpande nokukhiqizwa kwezolimo.

Amakhemikhali ayingozi angasebenzisana namaminerali obumba kanye nezinto eziphilayo, okwenza ukungcola kuboshwe ngokuqinile noma kuhlale kuncibilikile, kuye ngezici zawo zamakhemikhali nezimo zemvelo.

Umswakama womhlabathi nawo ubalulekile ngoba amanzi angakwazi ukuthutha ukungcola okuncibilikayo ngezimbotshana, kuyilapho izimo ezomile zingase zikhulise ukukhangisa kwezinye izinto futhi ziguqule ukuziphatha kwazo kwemvelo.

Izifundo ze ukunyakaza kwesibulala-zinambuzane emhlabathini khombisa ukuthi ukukhangisa, umswakama, ukuthungwa kwenhlabathi, nezinto eziphilayo zinethonya kanjani ukuthi amakhemikhali ahlala eduze nendawo noma ajule.

Imithelela Kumagciwane Omhlaba

1. Izinombolo Zamagciwane Ezincishisiwe: Ukungcola okunobuthi kunganciphisa inala yamagciwane azwelayo, isikhunta, nezinye izinto ezincane ezincane ezenza imisebenzi ebalulekile ngaphakathi kwezimiso zemvelo zomhlabathi ezinempilo nezikhiqizayo.

2. Ukuhlukahluka Kwama-Microbial Okuphansi: Izinto eziyingozi zingase ziqede izinhlobo ezizwelayo kuyilapho zivumela izinto eziphilayo ezibekezelelayo ukuba zilawule, ziguqule ukwakheka komphakathi futhi zenze buthaka ukusebenzisana okubalulekile kwezinto eziphilayo ngaphakathi kwenhlabathi engcolile.

3. Ukuvimbela ama-Enzyme: Izinsimbi ezinzima nezinye izinto ezingcolisayo zingaphazamisa ama-enzyme anesibopho sokubola, ukukhululwa kwezakhi, ukuguqulwa kwamandla, nezinye izinqubo ze-biochemical ezidingekayo ekusebenzeni kwenhlabathi.

Ama-microorganisms aqhuba ukubola kanye nokujikeleza kwezakhi, ngakho ukwehla kwawo kunganciphisa amandla omhlaba okuguqula izinto eziphilayo futhi akhulule imisoco edingwa izitshalo ezikhulayo.

Ngakho-ke ukungcoliswa kungathinta i-nitrogen, i-phosphorus, i-carbon, ne-sulfur cycling, okwenza izinguquko ezingase zingabonakali ngokushesha kodwa ezinganciphisa kancane kancane ikhwalithi yebhayoloji yomhlabathi.

Ucwaningo oluphathelene imiphumela enobuthi yemfucuza eqinile ezintweni eziphilayo zomhlabathi iphinde ibonise ukuthi izinto eziyingozi zingaphazamisa kanjani isibalo samagciwane kanye nezinqubo ezijwayelekile zemvelo yenhlabathi.

Ukulimala Kwezitshalo kanye Nesivuno Sezitshalo

Effects of Hazardous Substances on Soil and Plant Life

1. Ukuhluma Okubi: Ukungcola okuyingozi kungaphazamisa ukuhluma kwembewu lapho ukugxila okunobuthi kuphazamisa ukumuncwa kwamanzi, ukusebenza kwamaselula, ukutholakala kwezakhi, noma ukukhula kwezimpande zakuqala ezitshalweni ezibucayi.

2. Ukulimala Kwezimpande: Umhlabathi ongcolile ungalimaza izimpande ngokuqondile, uvimbele ukumuncwa kwezakhi, uguqule i-root metabolism, futhi unciphise ikhono lesitshalo lokuthola amanzi anele kanye namaminerali abalulekile.

3. Isivuno Esehlisiwe: Ukungcola kungase kunciphise ukukhula kwezitshalo, ukukhula kwamaqabunga, ukuqhakaza, ukwakheka kwezithelo, kanye nekhwalithi yokugcina yokuvuna, ikakhulukazi lapho ukungcola kuqhubeka phakathi kwezimpande ezisebenzayo.

Okunye ukungcola kuphinde kuphazamise i-photosynthesis kanye nemetabolism yezakhi zomzimba, okubangela i-chlorosis, ukukhula okuqinile, ukulimala kwamaqabunga ngaphambi kwesikhathi, noma izimpawu zengcindezi ezibonakalayo ngaphansi kwezimo ezinzima zokuchayeka.

Izitshalo ezikhula endaweni engcolile zingase ziqoqe ukungcola okuthile ezicutshini ezidliwayo, kudale ukukhathazeka ngokuphepha kokudla lapho izitshalo ezingcolile zingena ezimisweni zokudla zasendlini, imfuyo, noma ezentengiso.

Isiqondiso sivuliwe Ukulawulwa okuphephile kokuvunda komhlabathi ekukhiqizeni izitshalo igqamisa ukubaluleka kokulawulwa kwezakhi zomzimba ngendlela elinganiselayo kanye nokunciphisa izinqubo ezidala ukungcoliswa kwemvelo okungadingekile.

Ukuhamba Emhlabathini Namanzi

1. Ukuhlanza: Izinto eziyingozi ezincibilikayo zingaya phansi ngamanzi angena ngaphakathi, zithwale ukungcola kusuka enhlabathini engaphezulu kuya kuzingqimba ezijulile futhi okungenzeka zifinyelele imithombo yamanzi angaphansi komhlaba.

2. Ukugijima: Imvula ingathutha ukungcola emhlabeni wonke iye emifudlaneni, emiseleni yokudonsa amanzi, emachibini, nakwezinye izindawo ezitholayo, okunweba ukungcoliswa kudlule indawo yokuqala.

3. Ubungozi bamanzi angaphansi komhlaba: Ukungcola okuhambayo okuphikelelayo kungafuduka ngale kwendawo yezimpande futhi kungene emanzini angaphansi komhlaba, kudala izinkinga zemvelo ezinzima nezimba eqolo ezingase zithinte ukuphuza nokunisela.

Ingozi yokunyakaza incike ekubunjweni kwenhlabathi, ukungena emanzini, imvula, ukugeleza kwamanzi, ukuncibilika kokungcola, amandla okukhangisa, ukujula kwamanzi angaphansi komhlaba, kanye nenani lokungcola okwethulwa endaweni ezungezile.

Izindawo zokulahlwa kwemfucuza ezingalawulwa ngendlela ziletha ubungozi obuthile ngoba uketshezi olungcolile lungahamba enhlabathini ezungezile futhi luthwale amakhemikhali ayingozi luwafake emanzini angaphansi nangaphezulu kwezindawo zokulahla.

Ulwazi mayelana imithombo kanye nokuphathwa kokungcoliswa kwamanzi angaphansi ichaza ukuthi kungani ukulawula ukungcola ngaphambi kokuba ukungcola kufinyelele emanzini angaphansi komhlaba kusalokhu kusebenza kakhulu kunokuhlanza okumba eqolo ngemva kokufuduka kwabantu abaningi.

Imiphumela Yesikhathi Eside Kwezolimo Nezemvelo

Effects of Hazardous Substances on Soil and Plant Life

1. Ukukhiqiza Kwenhlabathi Ephansi: Ukungcola okuqhubekayo kunganciphisa ukuvunda ngokuphazamisa ukuhamba kwezakhi, ukusebenza kwamagciwane, ukukhula kwezimpande, ukwakheka kwenhlabathi, kanye nezinqubo zebhayoloji ezisekela ukukhiqizwa kwezitshalo.

2. Ukulahleka Kwezitshalo: Ukungcola okunamandla kungabulala utshani, izitshalo, izihlahla, nezihlahla, kushiye indawo evulekile isengozini yokuguguleka, ukomiswa, ukugeleza kwamanzi kanye nokuwohloka okwengeziwe komzimba.

3. Ukwehla Kwezinto Eziphilayo: Umhlabathi ongcolile unganciphisa izinto eziphilayo nezitshalo ezizwelayo, uguqule izimo zendawo, uphazamise ubudlelwano bokudla, futhi unciphise kancane kancane ukuhlukahluka kwebhayoloji ezindaweni ezithintekile zemvelo yasemhlabeni.

Abalimi bangase babhekane nesivuno esiphansi, izindleko eziphezulu zokubuyisela, ukuncipha kwenani lomhlaba, kanye nokuncika kakhulu ezintweni ezisetshenziswa ngaphandle lapho ukungcola okuyingozi kunciphisa kakhulu umkhiqizo wemvelo wenhlabathi.

Ukungcola okuqhubekayo kungase futhi kukhawule ukusetshenziswa komhlaba esikhathini esizayo lapho izindawo ezingcolile zidinga ukugadwa, ukufinyelela okulawulwayo, ukulungiswa, noma imingcele kwezolimo, izindlu, ukwakha, noma imisebenzi yokuzijabulisa.

Izihloko ezixoxayo izici zemvelo zokukhetha indawo yokulahla imfucuza ephephile khombisa ukuthi inhlabathi, amanzi angaphansi komhlaba, i-geology, i-drainage, kanye ne-ecosystem ezungezile kunethonya kanjani ezingozini zokungcola.

Ukuvimbela Ukungcoliswa Kwenhlabathi Eyingozi

1. Ukuphatha Imfucuza Okunesibopho: Izimboni, amapulazi, izikhungo, kanye nemizi kufanele ihlonze izinto eziyingozi futhi isebenzise izinqubo ezigunyaziwe zokugcina, ezokuthutha, ukwelashwa, ukutakula kanye nezinqubo zokulahla.

2. Ukulawulwa Okufanelekile Kwezibulala-zinambuzane: Abasebenzisi kufanele balandele imiyalelo yomkhiqizo, bagweme izicelo ezingadingekile, bagweme ukuchitheka, futhi baphathe iziqukathi ezingcolile kanye nemikhiqizo esele ngamasistimu afanelekile okulawula udoti.

3. Ukuqapha Ukungcola: Ukuhlolwa kwenhlabathi okuvamile kungakhomba izinguquko zamakhemikhali kusenesikhathi, kulandelele ukugcwala kokungcola, kunqume izindawo ezithintekile, futhi kusekele izinqumo ezinolwazi mayelana nokuphathwa kwezolimo nemvelo.

Ukuvimbela ukungcoliswa kudinga futhi ukunciphisa ukuphehlwa kukadoti okungadingekile, ukugcina izindawo ezivikelekile zokugcina amakhemikhali, ukulungisa ukuvuza ngokushesha, kanye nokuhlukanisa izinto eziyingozi kudoti ojwayelekile kamasipala.

Lapho imfucuza yezibulala-zinambuzane idinga ukulahlwa, izinqubo ezifanele zokulahla iziqukathi zezibulala-zinambuzane kunganciphisa amathuba okuthi izinsalela zamakhemikhali zingene emhlabathini wezolimo, emanzini angaphansi komhlaba, namanzi angaphezulu.

Ukuvimbela imfucuza kusabalulekile ikakhulukazi ngoba ukwehlisa inani lezinto eziyingozi ezingena ezinhlelweni zokulahla futhi kunciphisa amathuba okukhishwa ngengozi, ukwakheka kwe-leachate, nezindawo ezingcolile.

Ukubuyisela Inhlabathi Ngemva Kokungcola Okuyingozi

1. Susa Impahla Engcolisiwe: Ukumba kungase kunikeze inketho engokoqobo lapho ukungcola kuthinta izindawo ezincane uma kuqhathaniswa futhi ukugxilisa ukungcola kudala izingozi ezingamukeleki kubantu, izitshalo, noma i-ecosystem.

2. Khipha Izinto Ezingcolisayo: Ezinye izindlela zokulungisa zinciphisa ukuhamba kokungcola ngokushintsha ikhemistri yenhlabathi noma ukubopha ukungcola ngamandla, ngaleyo ndlela kunqande ukunyakaza nokuchayeka kwezinto eziphilayo ngaphakathi kwenhlabathi ethintekile.

3. Sekela Ukutholwa Kwebhayoloji: Ukwenza ngcono izinto eziphilayo zenhlabathi, izimila, ukusebenza kwamagciwane, nezinye izimo zebhayoloji kungasekela ukululama kancane kancane ngemva kokuba umthombo omkhulu wokungcoliswa uthole ukulawulwa okufanele.

Ukulungiswa kufanele kuqale ngokuhlolwa kwesayithi okunembile ngoba ukungcola okuhlukahlukene kudinga izimpendulo ezihlukene, futhi izinqumo zokwelashwa kufanele zicabangele ukugxilisa ukungcola, ukujula, ukuhamba, izakhiwo zenhlabathi, kanye nokusetshenziswa komhlaba okuhlosiwe.

Ukusampula kwendawo ezungezile kunikeza ulwazi olubalulekile lokuhlonza amaphethini okungcola, ukuqinisekisa ukugcwala kokungcola, kanye nokunquma ukuthi ukulungisa kuye kwanciphisa yini izingozi zibe amazinga amukelekayo.

Isiqondiso sivuliwe inhlabathi emele kanye nesampula yemvelo igcizelela izindlela zokuqoqa ngokucophelela ngoba ukusampula okungalungile kungaveza imiphumela edukisayo futhi kwenze buthaka izinqumo mayelana nokuphathwa kwesayithi elingcolile.

Funda Futhi: Umthelela Ojwayelekile Wemfucuza Emvelweni

Ukuphatha Amakhemikhali Ayingozi Emhlabathini Ophephile

Effects of Hazardous Substances on Soil and Plant Life

Ukulawulwa kwamakhemikhali ayingozi kufanele kuqale ngaphambi kokuba ukungcola kwenzeke ngoba ukuvimbela kuvame ukuvikela inhlabathi ngempumelelo kunokuzama ukubuyisela umhlaba ongcoliswe kakhulu ngemva kokusabalala kokungcola endaweni ezungezile.

Izimboni kufanele zinakekele izinhlelo zokuthimba, zihlole izindawo zokugcina, zilawule ukukhishwa kwamanzi angcolile, ziqeqeshe izisebenzi, futhi zimise izinqubo eziphuthumayo ezikhawulela ukuchitheka kwamakhemikhali nokukhishwa ngengozi.

A ewusizo indlela yokunciphisa imfucuza ingehlisa umthamo wezinto eziyingozi ezidinga ukugcinwa, ukuthuthwa, ukwelashwa, noma ukulahlwa kokugcina kuyilapho inciphisa namathuba okuchayeka emvelweni.

Izinhlangano kufanele futhi zihlole imfucumfucu eyingozi ngaphambi kokukhetha izindawo zokulahla, njengoba izindawo ezingafaneleki zingase zikhulise amathuba okufuduka kwama-leachate kanye nokungcoliswa komhlaba ozungezile noma amanzi angaphansi komhlaba.

Izindawo zokulahla imfucuza eziklanywe kahle zinganciphisa ukukhishwa okungalawuleki ngokuqukatha nokuqapha, nakuba ukuphathwa kabi kusengase kuvumele uketshezi olungcolile namagesi ukuba kuphumele emithonjeni yezemvelo ezungezile.

Izingxoxo zesimanje ze ukuhlukaniswa kwezindawo zokulahla udoti kanye nokuphathwa kwemvelo kugcizelela ukulawulwa okufanele, ukulawulwa kwe-leachate, ukuqapha, ukuthuthwa kwamanzi, kanye nokugcinwa kwesikhathi eside ukuze kuncishiswe izingozi zokungcola.

Imiphakathi inganciphisa nokunukubezeka ngokuvimbela ukulahlwa kokulahla okungekho emthethweni, ukubika ukuchitheka kwamakhemikhali, ukusekela ukugaywa kabusha okunesibopho, nokufundisa izakhamuzi ngezingozi ezihlobene nezinto eziyingozi.

Isebenza kahle izinhlelo zokulawula ukungcoliswa kwezikhungo ukusiza ukuxhumanisa ukulawulwa, ukuqapha, ukuphoqelela, ukuvikelwa kwemvelo, kanye nezibopho zezempilo zomphakathi kuzo zonke izinhlangano zikahulumeni nezinye izinhlangano ezinomthwalo wemfanelo.

Ukuqapha ukungcola kuhlala kubalulekile ngemva kwezinyathelo zokuvimbela ngoba ukushintsha ukugxila kokungcola kungase kwembule ukukhishwa okusha, ukuhlonza izindawo ezishisayo eziqhubekayo, futhi kuqondise isinyathelo sokulungisa ngaphambi kokuba ukungcola kusabalele nakakhulu.

Izindlela ezisekelayo ukuqapha okungcolisayo nokungcolile ingasiza abaphathi bendawo ukuthi bahlole izingozi zamakhemikhali futhi baqonde ukuthi ukungcola kuyayithinta yini inhlabathi, amanzi, izitshalo, izilwane, noma imiphakathi eseduze.

Izinto eziyingozi zingaphinda zifinyelele emhlabathini ngokusebenzisa ukungcola kwezimboni, imisebenzi ye-petroleum, ukucubungula amakhemikhali, amanzi angcolile angcolile, kanye nemifudlana yemfucuza elawulwa kabi evela emisebenzini yokukhiqiza nokuthengisa.

Ubufakazi obuphathelene imithelela yemfucumfucu yezimboni ibonisa ukuthi amakhemikhali, usawoti, izinhlanganisela ze-chromium, uwoyela, nokunye ukungcola kungathinta izinga lomhlabathi eduze kwamanzi angaphansi komhlaba, imfuyo, izinhlelo zasemanzini, kanye nemiphakathi.

Inkinga ebanzi idinga ukuqonda imithombo yokungcoliswa kwemvelo ngoba imisebenzi yezimboni, ezolimo, ezokuthutha, ukulahlwa kwemfucuza, nokukhula kwamadolobha kungakhipha izinto ezikwazi ukungcolisa imithombo yezindaba embalwa yezemvelo.

Izinsiza ezichazayo imithombo emikhulu yokungcola nezindlela zemvelo bonisa ukuthi kungani ukuvimbela ukungcola kufanele kubhekane nakho kokubili umthombo wokuqala kanye nezindlela ukungcola okuhamba ngayo ngemva kwalokho.

Imfucumfucu ethile yamakhemikhali ingakhinyabeza ukukhula kwezitshalo ngokuqondile ngemva kokungena emhlabathini, okwenza ukuba ukuphathwa okufanele kubaluleke kakhulu ezindaweni zezolimo lapho umhlaba ongcolile ungase usekele ukukhiqizwa kokudla.

Ulwazi luvuliwe imiphumela yokungcoliswa kwemfucuza yamakhemikhali igqamisa amathuba okuba amakhemikhali anobuthi angcolise umhlabathi, abeke imingcele ekukhuleni kwezitshalo, angcolise amanzi, adale izinkinga ezibanzi zemvelo.

Ukuphikelela kwezibulala-zinambuzane nakho kudinga ukunakwa ngoba amakhemikhali ahlala esebenza isikhathi eside angadalula izinto eziphilayo zomhlabathi nezitshalo ngokuphindaphindiwe, ikakhulukazi ngemva kokufakwa njalo noma ukuphathwa ngendlela engafanele.

Ucwaningo ku izici ezithinta ukuwohloka kwezibulala-zinambuzane emhlabathini ichaza ukuthi ukwakheka kwenhlabathi, i-pH, ukusebenza kwamagciwane, izici zamakhemikhali, umswakama, nesimo sezulu kuthonya kanjani ukuphikelela kwezibulala-zinambuzane.

Ukuchitheka kukawoyela kuveza enye ingozi ebalulekile ngoba izinhlanganisela ze-petroleum zingamboza izinhlayiya zenhlabathi, zivimbele ukuhamba kwamanzi, zithinte amagciwane, zonakalisa uhlaza, futhi zinciphise amandla okukhiqiza omhlaba wezolimo.

Ulwazi mayelana ukungcoliswa kawoyela kanye nemiphumela yako kwemvelo ichaza ukuthi i-petroleum ingangena kanjani emhlabathini futhi iphazamise ukutholakala kwamanzi enhlabathini, izimila, izinto eziphilayo, kanye nokusebenziseka komhlaba.

Ukungcola okuyingozi kungabuye kuguqule ubudlelwano bebhayoloji phakathi kwemvelo yomhlabathi ngoba izinguquko kuzinambuzane ezincane, izitshalo, izinto ezibolayo, nezilwane zomhlabathi zingaba nomthelela ezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo zasemhlabeni.

Ucwaningo ku izici zemvelo ezithinta izinhlobonhlobo zezinto eziphilayo ikhombisa ukuthi kungani ukungcola kufanele kucatshangelwe kanye nezimo zenhlabathi, izinga lendawo yokuhlala, imisebenzi yezolimo, isimo sezulu, kanye nezinye izingcindezi zemvelo.

Okunye okucatshangelwayo okubalulekile kuhilela ukuqoqwa nokwelashwa kukadoti ngoba ukunqwabelana kwemfucuza okungalawuleki kungakhuphula amathuba okungcola kuyilapho ukuphatha ngendlela efanele kunciphisa ukuxhumana phakathi kwezinto eziyingozi nomhlabathi ozungezile.

Imiphumela yemvelo yemfucuza elawulwa kabi iba sobala ngezingxoxo za izinkinga zokulawulwa kukadoti, okuhlanganisa ukungcoliswa kwenhlabathi, ukungcoliswa kwamanzi angaphansi komhlaba, ukuphoqelelwa okubuthakathaka, kanye nezinhlelo zokulahla ezinganele.

Ekugcineni, ukuvimbela izinto eziyingozi ukuthi zingangeni emhlabathini kuhlala kuzinzile kunokuncika ngokuphelele ekulungiseni ngemva kokwenzeka kokungcola. Ukuphatha okuphephile, ukuqapha, ukuphoqelela, ukwelashwa, nokufundisa umphakathi kufanele kusebenze ndawonye.

Isifinyezo Ngemiphumela Yezinto Eziyingozi Emhlabathini Nasempilweni Yezitshalo

Effects of Hazardous Substances on Soil and Plant Life
IndawoUmphumela OmkhuluUmphumela Ongaba Khona
Izinsimbi EzisindayoUkuqoqwa kwensimbi nobuthiUkunciphisa impilo yenhlabathi nezitshalo
Izakhiwo ZomhlabaIzinguquko ku-pH, isakhiwo, namakhemikhaliUkungabi khona kwezakhi kanye nokunyakaza kwamanzi
Ama-microorganismsUbuningi obuncishisiwe nokuhlukahlukaUkuhamba ngebhayisikili okuphansi kwezakhi kanye nomsebenzi wama-enzyme
IzitshaloUkulimala kwezimpande nokungakhuli kahleIsivuno esincishisiwe nekhwalithi
Amanzi angaphansi komhlabaUkucwiliswa kokungcola okuhambahambayoUkungcoliswa kwamanzi
Umhlaba WezolimoUkwehla kokukhiqiza kwenhlabathiIzindleko eziphakeme zokukhiqiza nokubuyisela
Amasistimu emveloUkulahleka kwezitshalo kanye nezinhlobonhlobo zezinto eziphilayoUkucekelwa phansi kwezindawo zokuhlala kanye nokungalingani kwemvelo
UkuvimbelaUkugcinwa okuphephile, ukulahlwa, nokuqaphaIngozi yokungcola ephansi
UkubuyiselaUkuqunjelwa, ukususwa, kanye nokubuyiselwa kwebhayolojiUkuphepha nokusebenza okuthuthukisiwe komhlabathi

Imibuzo Evame Ukubuzwa Ngemiphumela Yezinto Eziyingozi Emhlabathini Nasempilweni Yezitshalo

1. Yiziphi izinto eziyingozi?

Izinto eziyingozi izinto ezinamakhemikhali, ezibonakalayo, noma zebhayoloji ezingalimaza abantu, izilwane, izitshalo, inhlabathi, amanzi, noma ezinye izingxenye zemvelo.

2. Izinto eziyingozi ziwuthinta kanjani umhlabathi?

Angashintsha amakhemikhali enhlabathini, anciphise ukusebenza kwe-microbial, andise ukugxila kwe-heavy-metal, alimaza izimpande, anciphise ukuvunda, futhi angcolise amanzi angaphansi komhlaba ngokusebenzisa ukucwiliswa.

3. Yiziphi izinto eziyingozi ezivame ukungcolisa umhlabathi?

Ukungcola okuvamile kuhlanganisa izinsimbi ezisindayo, izinhlanganisela ze-petroleum, izibulala-zinambuzane, amakhemikhali ezimboni, amanzi angcolile angcolile, izincibilikisi, izinto ezikhipha imisebe, nezinsalela zemfucuza eyingozi.

4. Ingabe inhlabathi engcolile ingathinta izitshalo?

Yebo. Umhlabathi ongcolile unganciphisa ukuhluma, kulimaze izimpande, unciphise ukumuncwa kwezakhi, kubangele izimpawu zengcindezi ebonakalayo, kunciphise ukukhula, kanye nesivuno esincane.

5. Ingabe izinto eziyingozi zingafinyelela emanzini angaphansi komhlaba?

Yebo. Izingcolisi ezincibilikayo nezihambayo zingaya phansi enhlabathini enamanzi angenayo futhi ekugcineni zifinyelele emanzini angaphansi komhlaba ngaphansi kwezindawo ezingcolile.

6. Kungavinjelwa kanjani ukungcoliswa kwenhlabathi?

Ukuvimbela kudinga ukugcinwa kwamakhemikhali ngendlela efanele, ukulahlwa kwemfucuza ngendlela efanele, ukuphathwa kwezibulala-zinambuzane, ukulawulwa kokuchitheka, ukuqapha ukungcola, ukuqiniswa kwemithetho, kanye nokufundisa umphakathi ngemvelo.

7. Ingabe inhlabathi engcolile ingabuyiselwa?

Yebo. Ngokuya ngohlobo lokungcola nobukhulu, ukubuyisela kungase kuhilele ukususa inhlabathi engcolile, ukuvala ukungcola, ukuthuthukisa izimo zenhlabathi, kanye nokusekela ukululama kwezinto eziphilayo.

8. Kungani ama-microorganisms abalulekile emhlabathini ngesikhathi sokuhlolwa kokungcola?

Ama-microorganisms asekela ukubola kanye nokujikeleza kwezakhi, ngakho-ke izinguquko ngobuningi bazo, ukuhlukahluka, noma umsebenzi zingabonisa imiphumela ebalulekile yebhayoloji yokungcoliswa kwenhlabathi.

9. Yiziphi izici ezinquma ukunyakaza okungcolile emhlabathini?

Izici ezibalulekile zifaka ukuthungwa kwenhlabathi, okuqukethwe kobumba, izinto eziphilayo, i-pH, umswakama, amanzi, ukuncibilika kokungcola, ukuphikelela kwamakhemikhali, nezimo zamanzi angaphansi komhlaba.

10. Kungani ukungcoliswa komhlaba okuyingozi kufanele kuqashelwe kusenesikhathi?

Ukuthatha isinyathelo kusenesikhathi kungavimbela ukungcola ukuba kungasakazeki, kuvikele izitshalo nemvelo, kunciphise ubungozi bamanzi angaphansi komhlaba, kunciphise izindleko zokulungisa, futhi kulondoloze inani elikhiqizayo lomhlaba othintekile.

Ingabe unayo imibuzo, iziphakamiso, noma iminikelo? Uma kunjalo, sicela ukhululeke ukusebenzisa ibhokisi lokuphawula elingezansi ukuze wabelane ngemicabango yakho. Futhi sikukhuthaza ukuba wabelane ngomusa lokhu kwaziswa nabanye abangase bazuze kukho. Njengoba singakwazi ukufinyelela wonke umuntu ngesikhathi esisodwa, silwazisa ngempela usizo lwakho ekusakazeni izwi. Siyabonga kakhulu ngokusekela kwakho nokwabelana!

Funda Futhi: Ukuphathwa Kokuvunda Kwehlabathi Lokukhiqiza Utamatisi Ophephile

Share this:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *