Skip to content
Hydrologic Processes and the Biosphere
Home » Library » Izinqubo ze-Hydrologic kanye ne-Biosphere

Izinqubo ze-Hydrologic kanye ne-Biosphere

Amanzi oMhlaba awalokothi ame ngokweqiniso. Ilokhu ishintshashintsha phakathi komkhathi, umhlaba, izilwandle, inhlabathi, amadwala, izitshalo, izilwane, namadamu angaphansi komhlaba ngokusebenzisa ukunyakaza okuxhumene okubizwa ngokuthi izinqubo ze-hydrologic ezisebenza ngokuqhubekayo.

Lezi zinqubo zakha isisekelo esingokoqobo somjikelezo we-hydrologic, amanzi anyakazayo phakathi kwezingxenye ezihlukene zomhlaba kuyilapho eshintsha indawo yawo, isimo sokugcina, izinga lokushisa, futhi ngezinye izikhathi isimo somzimba kuzo zonke izinhlelo zemvelo.

Amanzi afinyelela emkhathini ngokuhwamuka nokugeleza, abuya emvula, angena enhlabathini ngokungena emanzini, anyakaze ngaphansi komhlaba ebhodweni, futhi anqamule izindawo njengoba egeleza ebheke emifuleni, emachibini, ezindaweni ezingamaxhaphozi nasezilwandle.

I-biosphere incike kulokhu kunyakaza ngoba izinto eziphilayo zidinga amanzi ukuze kusetshenziswe umzimba, ukukhula, ukuzala, ukuthuthwa kwezakhi, ukulawulwa kwezinga lokushisa, nokugcinwa kwendawo yokuhlala. Ngakho-ke, ukuhamba kwamanzi anempilo kusekela ukuzinza kwemvelo kuyo yonke indawo esemhlabeni nesemanzini.

Ukuqonda izinqubo ze-hydrologic kusiza ukuchaza izikhukhula, isomiso, ukushajwa kwamanzi angaphansi komhlaba, umswakama wenhlabathi, ukugeleza kwamanzi, ukukhiqiza kwe-ecosystem, kanye nokutholakala kwamanzi. Futhi isekela ukuhlela okunomthwalo wemfanelo kwezolimo, izindawo zokuhlala, izimboni, nokongiwa kwemvelo emiphakathini yabantu.

Incazelo kanye Nobubanzi Bezinqubo Ze-Hydrologic

Ucwaningo lwesayensi lwamanzi lumelwe ngu isayensi ye-hydrologic kanye nobubanzi bayo, ehlola ukuthi amanzi avela kuphi, ahamba kanjani, nokuthi ahlangana kanjani nezinto ezisetshenziswayo Zomhlaba kanye nezinto eziphilayo.

Amanzi angaba khona njengoketshezi, iqhwa eliqinile, noma umhwamuko womkhathi, okuwavumela ukuba ahambe ezingxenyeni ezihlukahlukene zemvelo. Amanzi afanayo angase adlule ezigabeni ezimbalwa ngaphambi kokuba abuyele kwelinye idamu.

Abafundi nabaphathi bezemvelo bangaqonda imithombo yamanzi angaphansi komhlaba kanye nokwakheka kwayo ngokuxhuma imvula, ukungena, ukugcinwa, ukushajwa kabusha, kanye nokukhipha kuzo zonke izindawo ezigcina amanzi kanye nezinhlelo ezinkulu zokudonsa amanzi ngaphakathi kwendawo engaphansi komhlaba ukuze kuhlelwe indawo.

Izinqubo ze-Hydrologic zibuye zichaze ukuthi kungani ezinye izindawo ziba nezikhukhula eziphikelelayo kuyilapho ezinye zinenkinga yokuntuleka kwamanzi. Umehluko ezimila, inhlabathi, umthambeka, isayensi yokwakheka komhlaba, isimo sezulu, kanye nokusetshenziswa komhlaba kuthonya kakhulu ukunyakaza kwamanzi ngaphansi kwezimo zemvelo ezihlukene.

Izinga lamanzi lihlala libalulekile ngoba ukungcola kungahamba ezindleleni ezixhunyiwe. Ukufunda mayelana izinto ezinkulu ezingcolisa amanzi nezindlela zazo ngakho-ke kuqinisa ukuqonda kwezinhlelo ze-hydrologic kanye nezinqumo ezingcono zokuvimbela ukungcola.

Funda Futhi: Umhlahlandlela ophelele we-Casella Waste Services

Ukuhwamuka Nokudlulela Kuwomjikelezo Wamanzi

Hydrologic Processes and the Biosphere

1. Ukuhwamuka: Ukuhwamuka kushintsha amanzi awuketshezi abe umhwamuko lapho izindawo ezingaphezulu zithola amandla. Izilwandle zinikeza umswakama omningi womkhathi, kuyilapho amachibi, imifula, inhlabathi emanzi, amadamu, nezinye izindawo ezivulekile zinikeza amanzi engeziwe. Ukongiwa kwamanzi ikhawulela ukulahlekelwa okungagwemeka.

2. Ukuphefumula: Ukuguquka kwenzeka lapho izitshalo zikhulula umhwamuko wamanzi ngezimbobo zamaqabunga amancane. Izimpande zimunca umswakama wenhlabathi, ziwuhambise ngezicubu zezitshalo, bese zibuyisela amanzi emkhathini. Ukuncishiswa kokungcola ivikela izindlela zamanzi.

3. I-Evapotranspiration: Ukuhwamuka nokuphefumula kuhlangana njenge-evapotranspiration, okuxhumanisa umjikelezo wamanzi nezimila. Izinga laso liyahlukahluka ngezinga lokushisa, ukukhanya kwelanga, umswakama, umoya, umswakama wenhlabathi, uhlobo lwezitshalo, namanzi angaphezulu atholakalayo.

I-Condensation Nemvula Ibuyisela Amanzi

1. Ukujiya: Ukujiya kuqala lapho umhwamuko okhuphukayo wamanzi uphola futhi ushintsha ube amaconsi noma izinhlayiya zeqhwa. Lezi zinhlayiya zibuthana eduze kwama-nuclei asemkhathini futhi ekugcineni zenze amafu akwazi ukukhiqiza imvula. Izinqubo zokwelashwa kwamanzi vikela izimpahla.

2. Imvula: Imvula ibuyisela umswakama womkhathi Emhlabeni njengemvula, iqhwa, iqhwa, noma isichotho. Ezifundeni ezishisayo, imvula ivamise ukunikeza amanzi ahlanzekile avelele asekela imvelo yasemhlabeni, imifula, amaxhaphozi, izitshalo, namahlathi.

3. Ukusatshalaliswa Kwemvula: Inani nesikhathi sethonya lemvula amaphethini emvula kanye nokutholakala kwamanzi. Iziphepho ezinamandla zingakudlula ukungena, kuyilapho isikhathi eside esomile sinciphisa umswakama wenhlabathi, ukushajwa kabusha, ukugeleza, kanye nokukhiqiza. Ukuqapha ukungcola isekela isivikelo.

I-Infiltration Percolation Kanye Nokunyakaza Kwamanzi Angaphansi

Hydrologic Processes and the Biosphere

Ukungenwa kwamanzi kwenzeka lapho amanzi endaweni engaphansi komhlaba engena emhlabathini. Izinga lokungena lincike ekubunjweni kwenhlabathi, ukwakheka, ukumboza kwezitshalo, umswakama owandulelayo, isimo esingaphezulu, amandla emvula, nokuphathwa komhlaba.

Ngemva kokungena enhlabathini, amanye amanzi ahlala ezimbotsheni njengomswakama wenhlabathi, kuyilapho amanye ehlela phansi ngokubhobozwa. I-percolation ejulile ingagcwalisa amanzi angaphansi komhlaba futhi igcine izitolo ezingaphansi komhlaba ngaphansi kwezindawo ukuze zisetshenziswe i-ecosystem nemiphakathi.

Ukuhamba kwamanzi ngokusebenzisa imfucuza nakho kungadala i-leachate, ukwenza i-hydrology ezindaweni zokulahla okubalulekile ekuvikeleni amanzi angaphansi komhlaba kanye namanzi angaphezulu aseduze kanye nemvelo yasemanzini ezansi nomfula kanye namaxhaphozi anempilo.

Hlukanisa udoti oqinile ongaphethwe kahle ingathwala izinto ezincibilikisiwe izifake enhlabathini namanzi angaphansi komhlaba. Ngakho-ke izilawuli ezifanele zisiza ekunciphiseni izingozi zokunukubezeka ezindleleni ezixhunywe emanzini nasezindaweni eziseduze zasemanzini.

Ukunyakaza kwamanzi angaphansi komhlaba nakho kuncike ku-geology, ama-hydraulic gradients, izimbotshana ezimbotshana, ukuphuka, kanye nokungena kwamanzi. Kuhle ukuphathwa kwemithombo yomhlabathi namaminerali ingasekela ukungena futhi inciphise ukucekelwa phansi komhlaba okuyingozi futhi ivikele ikhwalithi yamanzi angaphansi komhlaba.

I-Runoff kanye Nokugeleza Kokugeleza Kuwo wonke Ukwakheka Kwezwe

Hydrologic Processes and the Biosphere

1. I-Surface Runoff: Ukugeleza kwamanzi kwenzeka lapho imvula ifika emhlabathini ngokushesha kunokuba ikwazi ukumunca, noma lapho inhlabathi igcwala. I-runoff ibe ihambisa eyehlayo ngaphansi kwamandla adonsela phansi ibheke emiseleni nasezindaweni zamanzi.

2. I-Runoff Generation: Ukugeleza kwamanzi kuncike ekuqineni kwemvula, ukungeneka kwenhlabathi, ukuthambeka, uhlaza, ukumboza komhlaba, ukugcinwa kwendawo kanye nomswakama wenhlabathi. Izindawo zasemadolobheni njengemigwaqo nophahla kuvame ukukhuphula ukugeleza okusheshayo neziqongo zezikhukhula.

3. Impendulo ye-Streamflow: I-Streamflow ihlanganisa imigudu yokungena kwamanzi ukusuka ekugelezeni okuqondile, ukunyakaza okungaphansi komhlaba okungashoni, kanye neminikelo yamanzi angaphansi komhlaba. Ukulinganisa lezi zingxenye kusiza ososayensi bachaze amanzi kanye nezimpendulo zomfudlana ngemva kwezenzakalo zemvula neziphepho.

Isitoreji Samanzi Kuwo Wonke Amasistimu Womhlaba

Amanzi ahlala egcinwe okwesikhashana olwandle, ezinguzunga zeqhwa, emanzini angaphansi komhlaba, emachibini, emifuleni, ezindaweni ezingamaxhaphozi, enhlabathini, emkhathini nasezintweni eziphilayo. Ichibi ngalinye linendawo yokugcina ehlukile kanye nezikhathi zokuhlala ngaphakathi kwesistimu ye-hydrologic.

Izilwandle ziqukethe ingxenye enkulu yamanzi oMhlaba, kanti amanzi amaningi ahlanzekile ahlala evalelwe eqhweni noma egcinwe ngaphansi komhlaba. Amanzi angaphezulu amelela ingxenye encane kuphela yokutholakala okuphelele kweplanethi.

Umswakama womhlabathi unikeza amanzi ngokuqondile ezitshalweni, kuyilapho amanzi angaphansi komhlaba angahlala engaphansi komhlaba iminyaka, amakhulu eminyaka, noma ngaphezulu kuye ngezimo zokushajwa kabusha kanye nezilungiselelo ze-geological. Lezi zitolo zebhafa izinguquko ekutholakaleni kwamanzi.

Izinzuzo zokuhlela imithombo yemvelo kusuka ukulondolozwa kwezinsiza ezivuselelekayo nezingavuseleleki, ngoba ukuvikela inhlabathi, izitolo zamanzi, nezitshalo kuqinisa ngokwengeziwe ukusimama kwemvelo emiphakathini nasezimisweni zemvelo.

Izinqubo ze-Hydrologic kanye ne-Biosphere

Hydrologic Processes and the Biosphere

I-Biosphere ihlanganisa izinto eziphilayo kanye nezindawo ezizisekelayo. Amanzi axhumanisa izitshalo, izilwane, ama-microorganisms, kanye nezindawo zokuhlala ngokunikeza insiza edingekayo ekusebenzeni kwamaselula kanye nokusebenzisana kwemvelo kuzo zonke izifunda.

Izitshalo zimunca amanzi ngezimpande futhi ziwasebenzise ku-photosynthesis, ukuthutha izakhi, ukupholisa, nokukhula. Izimila ziphinde ziguqule izinqubo ze-hydrologic ngokunqanda imvula, ukuthuthukisa ukungena, ukunciphisa ukugeleza, nokuqinisa isakhiwo senhlabathi.

Amasistimu emvelo anempilo ayazuza kuwo umquba othuthukisa ukugcinwa kwamanzi emhlabathini, ngoba ukwakheka kwenhlabathi okungcono kungasekela ukugcinwa komswakama, ukungena ngaphakathi, ukukhula kwezitshalo, kanye nomsebenzi wamagciwane ngaphakathi kwezindawo zokuhlala ezisemhlabeni kanye nezinhlelo zokulima.

Izilwane zithembele emanzini angaphezulu nangaphansi ukuze ziphuze, ziphakele izindawo zokudla, zizale futhi zilawule izinga lokushisa. Imvelo yasemanzini ithembele ikakhulukazi ekugelezeni okufanele, ukujula, izinga lokushisa, umoya-mpilo, nezimo zekhwalithi yamanzi ukuze ziphile.

Kuhle izinqubo zokuphatha imvelo ukusiza ukuvikela izindawo zokuhlala ezincike emanzini kuyilapho kunciphisa izingcindezi ezingase ziphazamise ubudlelwano bezemvelo phakathi komhlaba, amanzi, nezinto eziphilayo kuwo wonke ama-ecosystem axhumene ngokuhamba kwesikhathi nakuzo zonke izindawo.

Funda Futhi: Umhlahlandlela Ofanele Wokulawula Udoti

Imithelela Yomuntu kanye Nokuphathwa Kwe-Hydrologic Okuqhubekayo

Hydrologic Processes and the Biosphere

1. Ukushintsha kokusetshenziswa komhlaba: Ukugawulwa kwamahlathi, ukwanda kwamadolobha, izimayini, ukuthuthwa kwamanzi, ukulima kakhulu, ukulahlwa kwemfucuza, nokudonswa kwamanzi angaphansi komhlaba ngokweqile kungashintsha ukungena, ukugeleza, ukushajwa kabusha, ukugcinwa kanye nezinga lamanzi kuzo zonke izindawo ezigcina amanzi kanye nezindawo ezizungezile.

2. Ukulawula Ukungcola: Izinto ezingcolisayo zingahamba ngokugeleza, amanzi angena ngaphakathi, amanzi angaphansi komhlaba, kanye nokugeleza kwamanzi. Ukuvimbela ukungcola ekungeneni emigwaqweni ye-drainage kuvikela abantu kanye nemvelo engaphansi komfula, kuyilapho ukulawulwa komthombo wamanzi angcolile ikhawulela ukungcola. Ukuqonda izici zokugeleza isekela ukulawula ukungcola.

3. Ukuphatha Okuqhubekayo: Ukuphatha okusimeme kufanele kuvikele izindawo ezigcina amanzi, kulondoloze uhlaza, kunciphise ukulahlekelwa okungadingekile, futhi kuvimbele ukungcoliswa. Imithelela kadoti wezimboni khombisa ukuthi kungani izilawuli zokukhipha okunesibopho zibalulekile, kuyilapho ukusetshenziswa kabusha kwamanzi angcolile aphephile ingagcina amanzi ahlanzekile.

4. Ukusebenza Amanzi Epulazini: Abalimi bangathuthukisa ukusebenza kahle kwamanzi ngokulondolozwa kwenhlabathi, ukunisela, ukumboza, ukuvunwa kwamanzi emvula, kanye nezinqubo ezandisa izinto eziphilayo, zigcine umswakama, futhi zinciphise ukugeleza okugugulekayo. Ukuphatha kahle imfucuza yamanzi isekela ukusebenza kahle kwamanzi.

5. Ukuvikelwa kwe-Ecosystem: Imiphakathi kufanele ivikele amaxhaphozi, izindawo eziphinda zigcwale amanzi, imifudlana, nezindawo ezikhukhula ngoba lezi zindawo zigcina, zisefe, zidlulise, futhi zikhiphe amanzi. Izindinganiso zekhwalithi yamanzi futhi usize ukuvikela i-ecosystem exhunyiwe nabasebenzisi abazansi nomfula.

Isifinyezo sezinqubo ze-Hydrologic kanye ne-Biosphere

Hydrologic Processes and the Biosphere
IsihlokoIsifinyezo
Izinqubo ze-HydrologicUkunyakaza kwemvelo nokuguqulwa okujikeleza amanzi emkhathini womhlaba, umhlaba, izilwandle, inhlabathi, amadwala, nezinto eziphilayo.
UkuhwamukaIshintsha amanzi awuketshezi abe umhwamuko kusetshenziswa amandla ahlinzekwa yiLanga ngokuyinhloko.
I-TranspirationIzitshalo zikhipha amanzi enhlabathini amuncwe emkhathini ngokuvuleka kwamaqabunga.
UkujiyaUmhwamuko wamanzi opholile wenza amaconsi noma izinhlayiya zeqhwa ezinomthelela ekwakhekeni kwamafu.
ImvulaIbuyisela umswakama womkhathi Emhlabeni njengemvula, iqhwa, iqhwa, noma isichotho.
UkungenaIvumela amanzi angaphezulu ukuthi angene emhlabathini futhi asekele umswakama wenhlabathi kanye nokugcwala kwamanzi angaphansi komhlaba.
Amanzi angaphansi komhlabaIgcina amanzi ngaphansi kwamanzi futhi ingagcina imithombo, iziphethu, amaxhaphozi, imifula nezimila.
UkugijimaIhambisa amanzi amaningi angaphezulu kwehle iye emifuleni, emifuleni, emachibini, ezindaweni ezingamaxhaphozi, nasezilwandle.
I-BiosphereKuncike emanzini ngokushintsha umzimba, ukukhula, ukuzala, ukugcinwa kwendawo yokuhlala, nokuzinza kwemvelo.
Ukuphatha OkuqhubekayoIvikela ikhwalithi yamanzi, izindawo zokushajwa kabusha, izindawo ezingamaxhaphozi, inhlabathi, imifudlana, nezinye izingxenye zezinhlelo ezixhumene ze-hydrologic.

Imibuzo Evame Ukubuzwa Mayelana Nezinqubo Ze-Hydrologic: Indlela Amanzi Ayisekela Ngayo I-Biosphere

1. Yiziphi izinqubo ze-hydrologic?

Izinqubo ze-Hydrologic ukunyakaza kwemvelo nokuguqulwa okujikeleza amanzi phakathi komkhathi, umhlaba, izilwandle, amadamu angaphansi komhlaba, inhlabathi, nezinto eziphilayo.

2. Kungani izinqubo ze-hydrologic zibalulekile?

Zilawula ukutholakala kwamanzi, umswakama womhlabathi, ukushajwa kwamanzi angaphansi komhlaba, ukugeleza kwamanzi, ukukhiqizwa kwesimiso sezinto eziphilayo, ukwakheka kwezikhukhula, izimo zesomiso, nokusebenza okuqhubekayo kwezindawo ezisekela ukuphila.

3. Iyini indima yokuhwamuka?

Umhwamuko udlulisela amanzi awuketshezi olwandle, emifuleni, emachibini, enhlabathini nakwezinye izindawo emkhathini, lapho umhwamuko kamuva ungajiya futhi ubuye ngenxa yemvula.

4. Akha kanjani amanzi angaphansi komhlaba?

Amanzi angaphansi komhlaba aqala lapho amanzi angenisiwe ehla edlula enhlabathini kanye nezinto ezivuzayo zejoloji, agcine efinyelele ezindaweni ezigcwele lapho amanzi angaphansi komhlaba enqwabelana futhi egudla emanzini angaphansi komhlaba.

5. Ukugeleza kwamanzi kuyithinta kanjani imvelo?

Ukugeleza kwamanzi kuthutha amanzi, izinsalela, imisoco, kanye nokungcola ezindaweni zonke. Ukugeleza okudlulele kungakhuphula izikhukhula, ukuguguleka kwamanzi, ukungcoliswa kwamanzi, nokuphazamiseka kwezindawo zokuhlala lapho umthamo wemvelo wokudonsa amanzi uba namandla kakhulu.

6. Izinqubo ze-hydrologic ziyisekela kanjani i-biosphere?

Bahlinzeka izitshalo nezilwane ngamanzi ukuze zikhule, i-metabolism, ukuzala, ukupholisa, ukunyakaza kwezakhi, ukunakekelwa kwendawo yokuhlala, kanye nokusebenzisana kwemvelo endaweni yonke esemhlabeni neyamanzi.

Ingabe unayo imibuzo, iziphakamiso, noma iminikelo? Uma kunjalo, sicela ukhululeke ukusebenzisa ibhokisi lokuphawula elingezansi ukuze wabelane ngemicabango yakho. Futhi sikukhuthaza ukuba wabelane ngomusa lokhu kwaziswa nabanye abangase bazuze kukho. Njengoba singakwazi ukufinyelela wonke umuntu ngesikhathi esisodwa, silwazisa kakhulu usizo lwakho ekusakazeni izwi. Siyabonga kakhulu ngokusekela kwakho nokwabelana!

Funda Futhi: I-Hydrologic Cycle Nokubaluleka Kwayo Ekuphathweni Kwamanzi Ezolimo

Share this:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *