Yaadota Ijoo, Galmootaa fi Yaad-rimee Barnoota Naannoo

Barnoonni naannoo adeemsa barumsaa ogummaawwan adda addaa kan namoota naannoo isaanii waliin walqabsiisuu fi sochiin namaa sirna uumamaa, hawaasa, qabeenya, fi qulqullina jireenya guyyaa guyyaa irratti dhiibbaa akkamii akka qabu kan ibsudha.

Yaad-rimeen barnoota naannoo ilaalcha baayoloojii, hawaasummaa, aadaa, dinagdee, siyaasaa fi barnootaa walitti fidee barattoonni rakkoo naannoo hubachuu fi deebii itti gaafatamummaa qabu akka horatan gargaara.

Barnoonni naannoo dhugaa waa’ee uumamaa sammuutti qabachuu bira darbee kan deemudha. Namoonni dhuunfaa dhimmoota naannoo qoratanii murtoo odeeffannoo irratti hundaa’e akka murteessan hubannoo, beekumsa, ilaalcha, dandeettii qabatamaa, yaada qeeqaa fi hirmaannaa ni guddisa.

Akkasumas namoonni gatiiwwan akka beekan, hariiroo naannoo isaanii wajjin qaban akka qulqulleessan, akkasumas amala dhuunfaa ykn waloo qulqullina naannoo eegu akka guddifatan yoo ta’u, fayyaa namaa fi misooma itti fufiinsa qabu akka deeggaran ni jajjabeessa.

Barumsi naannoo manneen barnootaa, hawaasa, bakka hojii fi jireenya guyyaa guyyaa keessa yeroo seenu, namoonni faalama, hir’ina qabeenya, qisaasama, dhiibbaa qilleensaa, kasaaraa heddummina lubbu qabeeyyii fi karaalee qabatamaa miidhaa naannoo hir’isan caalaatti hubachuu danda’u.

Yaad-rimeen Barnoota Naannoo Maali?

Yaad-rimeen barnoota naannoo adeemsa itti fufiinsa qabu kan namoonni sirna naannoo ittiin hubatan, qormaata adda baasan, bu’aa isaa madaalanii, beekumsaa fi amala naannoo fayya qabeessa ta’e deeggaru horatan agarsiisa.

Ilmaan namootaa akka qaama sirna ikoloojii fi hawaasummaa walitti hidhameetti kan ilaalu yoo ta’u, fayyadamtoota qabeenya uumamaa adda baafamanii osoo hin taane, walitti dhufeenyi itti gaafatamummaa qabu lafa, bishaan, qilleensa, anniisaa fi lubbu qabeeyyii wajjin barbaachisaa taasisa.

Kanaafuu barumsi naannoo haalawwan qonni, industirii, qubsuma, geejjibaa, fayyadama, teeknooloojii fi bulchiinsi haala naannoo fooyyessuu ykn miidhuu danda’an dabalatee naannoo uumamaa fi aadaa qorata.

Barnoonni naannoo ammayyaa gurmaa’ee irraas fayyadama barnoota haala qilleensaa fi itti fufiinsa qabu, barattoonni beekumsa daree balfa hir’isuu, qabeenya kunuunsuu, fi amala guyyaa guyyaa itti gaafatamummaa qabu waliin walqabsiisuu danda’an. Kunis yeroon darbaa deemuun murtoo itti gaafatamummaa qabu ni deeggara.

Yaad-rimeen kun yaada qeeqaaf iddoo guddaa kenna sababiin isaas dhimmoonni naannoo furmaata salphaa tokko yeroo muraasa waan qabaniif. Barattoonni ragaa ikoloojii, fedhii hawaasummaa, dhugaa dinagdee, gatiiwwan aadaa fi bu’aa yeroo dheeraa ilaaluu qabu.

Sagantaawwan bu’a qabeessa ta’anis barnoota waliin walqabsiisuu danda’u mala dhaabbilee eegumsa naannoo, barattoonni seera, ejensiiwwan, imaammattoonni, sirni hordoffii, fi hirmaannaan hawaasaa maaliif akka barbaachise akka hubatan gargaaruu. Kunis barumsi qabatamaan caalaatti faayidaa akka qabaatu taasisa.

Akkasumas Dubbisaa: Barbaachisummaa Giddu-galeessa Barnootaa Tarkaanfii Naannoo Keessatti

Barnoota Naannoof

Barnoonni naannoof kennamu barattoonni hubannoo, gatii, dandeettii qabatamaa, fi hirmaannaa furmaata mana, mana barumsaa, bakka hojii fi hawaasa keessatti walitti makuun qormaata naannoodhaaf itti gaafatamummaadhaan deebii akka kennan qopheessa.

1. Rakkoolee Naannoo Naannoo Beekamtii Kennuu: Barattoonni yaaddoowwan akka balfa, cufamuu bishaan boollaa, manca’iinsa biyyee, qulqullina gaarii hin qabne, gatamuu nageenya hin qabne, bosona ciruu, fi itti fayyadama qabeenya gahumsa hin qabne adda baasuun rakkoolee naannoo salphaatti hubachuu fi mari’achuu danda’u.

2. Deebii Qabatamaa Manca’iinsa Naannoo: 1.1. Barnoonni namoonni gochoota qabatamaa ta’an madaaluu fi namoota biroo waliin ijaarsa gumaacha akka godhan jajjabeessa, dabalatee tarkaanfiiwwan faalama hir’isuu qabatamaa ta’an haala naannoo naannoo fi fedhii hawaasaa wajjin kan walsimu.

3. Itti Fayyadama Qabeenyaa Itti Gaafatamummaa Qabu: 1.1. Barattoonni amala qisaasama hin barbaachifne ittisan, of eeggannoodhaan akka fayyadaman jajjabeessan, fi kunuunsa deeggaran kan horatan yoo ta’u, hawaasni dhiibbaa naannoo irraa fagaachuu danda’u akka hir’isu gargaara, fedhii gara fuula duraatiif qabeenya faayidaa qabu akka eegu.

4. Hirmaannaa Furmaata Naannoo: 1.1. Namoonni haala qorachuu, filannoo irratti mari’achuu, furmaata qorachuu fi bu’aa madaaluudhaan rakkoo adda baasuu bira darbanii kan socho’an yoo ta’u, qabatamaa ta’us gochaalee bulchiinsa naannoo hawaasa isaanii keessatti tarkaanfii itti gaafatamummaa qabu cimsuu.

Barnoota Waa’ee Naannoo

Barnoonni waa’ee naannoo barattoonni beekumsa sirna ikoloojii, qabeenya uumamaa, hawaasa namaa, fi walqunnamtii qulqullina naannoo haala naannoo, biyyaalessaa fi addunyaa keessatti bocan ni kenna.

1. Qo’annoo Naannoo Uumamaa Fi Aadaa: Barumsi qorannoo uumamaa, kunuunsa, barnoota alaa, bulchiinsa qabeenya, hubannoo faalama, fi qorannoo akkaataa sochiin namaa naannoo uumamaa fi naannoo aadaa bocu of keessatti qabachuu danda’a.

2. Sirnoota Naannoo Walitti Hidhaman: 1.1. Malli kun qilleensi, bishaan, biyyee, biqiltoota, bineensota, namoonni, qubsumni, industirii fi dhaabbileen akkamitti akka wal irratti dhiibbaa geessisan kan qoratu yoo ta’u, gatiiwwan qabeenya uumamaa hedduu qabatamaan guyyaa guyyaa keessatti mul’atan ilaala.

3. Itti Gaafatamummaa Qabeenya Kunuunsuu: 1.1. Barattoonni ni qoratu qabeenya haaromfamuu fi hin haaromfamne akkasumas murtii naannoo hawaasaa fi maatii hunda keessatti yeroo murteessan daangaa, itti fayyadama itti gaafatamummaa qabu, deebisanii dhaabuu, gahumsa, fi dirqama dhaloota dhufuuf jiru ilaaluu.

4. Dhiibbaa Naannoo Hubachuu: 1.1. Qorannoon naannoo barattoonni sochii dhala namaa faalama fi miidhaa sirna ikoo waliin akka walqabsiisan gargaara, kunis dhiibbaa balfi jajjaboo hin bulfamne lafa, bishaan, qilleensaa fi lubbu qabeeyyii irratti qabu dabalatee.

Barattoonni hubannoo kana qo’achuun gadi fageessuu danda’u gatiiwwan dachaa qabeenya uumamaa irratti maxxanan, barbaachisummaa ikoloojii, hawaasummaa, aadaa, dinagdee fi jireenyaa isaanii dabalatee. Kunis yeroon darbaa deemuun tarkaanfii itti gaafatamummaa qabu ni deeggara.

Barnoota Karaa Naannoo

Barnoonni karaa naannoo naannoo dhugaa akka qabeenya barumsaatti kan fayyadamu yoo ta’u, barattoonni beekumsa naannoo akka mata duree daree adda baafameetti ilaaluu dhiisanii haala naannoo kallattiin akka qoratan kan taasisudha.

Malli kun barumsa ogummaawwan adda addaa kan deeggaru yoo ta’u, teessuma lafaa, saayinsii, qonni, dinagdee, qo’annoo hawaasummaa, fayyaa, teeknooloojii fi barnoonni lammummaa rakkoo naannoo tokkoo gama adda addaatiin qorachuu waan danda’aniif.

Fakkeenyaaf, barattoonni sulula faalame karaa saayinsii qorachuu, amala hawaasaa karaa qorannoo hawaasummaa irratti mari’achuu, baasii qulqulleessuu karaa dinagdee shallaguu, fi tarkaanfiiwwan ittisaa qabatamaa karaa barnoota lammummaa fi fayyaa qorachuu danda’u.

Yaadni walitti makame walfakkaataan barattoonni akka hubatan gargaara faalama sirna naannoo irratti dhiibbaa akkamii akka geessisu faalama qilleensaa, bishaanii fi biyyee akka rakkoo guutummaatti adda ta’etti ilaaluu mannaa. Kunis filannoo itti gaafatamummaa hawaasa keessatti cimsa.

Kanaafuu barnoonni naannootiin kennamu yaada waliigalaa kan guddisu sababiin isaas qormaanni naannoo sababoota fi bu’aa walitti hidhaman kan yeroo hunda gidduu seensaa dhiphoo, adda baafameen furmaata argachuu hin dandeenye of keessaa qaba.

Akkasumas qorannoo dhiibbaa naannoo fi fayyaa balfaan walqabatee jiru jajjabeessuu danda’a, barattoonni murtii fayyadama guyyaa guyyaa fi gatamuu bu’aa hawaasa bal’aa wajjin akka walqabsiisan gargaara, dabalatee amala bishaan xuraa’aa fi balaa faalama. Kunis tarkaanfii qabatamaa ni deeggara.

Kaayyoo Barnoota Naannoo

Kaayyoon barnoota naannoo barattoonni maal hubachuu, gatii kennuu, shaakaluu fi galmaan ga’uuf gumaachuu akka qaban qajeelcha. Kaayyoowwan kunniin beekumsa naannoo murtii odeeffannoo qabuu fi tarkaanfii itti gaafatamummaa qabu waliin walqabsiisu.

1. Hubannoo Naannoo Ijaaruu: Barnoonni naannoo namoonni dhuunfaa naannoo fi hawaasa baayoofiiziksii hubachuuf gargaara, kunis akkaataa sirni ikoo, hawaasni, qabeenyi, sochiin namaa, fi jijjiiramni naannoo jireenya guyyaa guyyaa fi guddina keessatti walitti dhufeenya qaban dabalatee.

2. Hariiroo Naannoo Namaa ni ibsu: Barattoonni namoonni naannoo isaanii irraa adda hin baane akka hafanii fi oomisha, fayyadama, teeknooloojii, qubsuma, itti fayyadama qabeenya, tuffii, ykn amala eegumsaatiin haalaan jijjiiruu akka danda’an hubatu.

3. Beekumsa Jaarmiyaa Hawaasummaa Guddisuu: Barumsi naannoo namoonni tooftaalee jaarmiyaa, dhaabbilee, qophii hawaasaa, dambiiwwanii fi adeemsa murtii bulchiinsa naannoo fi deebii ummanni qormaata naannoo irratti dhiibbaa geessisan hubachuuf gargaara.

4. Murtee Itti Gaafatamummaa Qabu Jajjabeessuu: Barattoonni filannoo naannoo walbira qabuu, ragaa fi bu’aa akka ilaalan, fedhii dorgomaa akka beekan, fi gochoota qabatamaa odeeffannoo argatan akka filataniif hidhachiisa qajeeltoowwan bulchiinsa balfaa sirrii ta’an fedhii hawaasummaa fi dinagdee seera qabeessa ta’e osoo hin tuffatin.

5. Hirmaannaa Furmaata Guddisuu: Barnoonni naannoo namoonni hojiiwwan faalama hir’isan, qabeenya kunuunsan, qulqullina naannoo fooyyessuu, sirna ikoo eeguu fi deeggarsa taasisan irratti hirmaachuudhaan hubannoo bira darbee akka socho’an jajjabeessa tooftaalee naannoo qindoomina qaban hawaasa keessatti.

Qaamolee Barnoota Naannoo

Qaamonni barnoota naannoo dandeettii fi amala barattoonni dhimmoota naannoo bu’a qabeessa ta’een hubachuu fi furuu keessatti hiika qabuun hirmaachuu isaanii dura isaan barbaachisu ibsu.

1. Hubannoo Fi Miira Qabuu: Barattoonni hubannoo haala naannoo fi qormaata naannoo irratti miira qabaachuu, kunis dhiibbaa balfi jajjaboo hin bulfamne hawaasaa fi sirna ikoo naannoo irratti yeroon hawaasaa fi sirna ikoo naannoo irratti qabu dabalatee shaakala idileetiin ni guddifatu.

2. Beekumsaa Fi Hubannoo Naannoo: 1.1. Namoonni waa’ee sirna ikoloojii, qormaata naannoo, itti fayyadama qabeenya, faalama, kunuunsa, fi dhiibbaa namaa beekumsa horatu kanaaf hubachuu danda’u dhiibbaa naannoo fi fayyaa irratti qabu, sababoota, hariiroo fi bu’aa fiduu danda’u.

3. Ilaalcha Naannoo Gaarii: 1.1. Barnoonni naannoo qulqullina naannoof yaaddoo kan jajjabeessu yoo ta’u, itti gaafatamummaa dhuunfaa, carraaqqii waloo fi amala itti gaafatamummaa naannoo wal irraa hin cinnetiin naannoo eeguu, deebisuuf ykn kunuunsuuf kaka’umsa ni cimsa.

4. Dandeettii Rakkoo Furuu: 1.1. Barattoonni qormaata naannoo adda baasuu, odeeffannoo faayidaa qabu walitti qabuu, filannoowwan madaaluu, deebii dizaayinii gochuu, fi furmaata haala hawaasa addaa wajjin walsimu hawaasa naannoo keessatti hojiirra oolchuuf gargaaruuf dandeettii qabatamaa horatu.

5. Hirmaannaa Hiika Qabu: 1.1. Hirmaannaan beekumsa naannoo gara hojiitti jijjiira, barattoonni kunuunsa, qulqulleessuu, hordoffii, hojiiwwan qabeenya qusachuu, pirojektoota hawaasaa, abukaatummaa, fi tattaaffii biroo yeroon qormaata naannoo furuu keessatti hirmaachisuun.

Malleen Barnoota Naannoo Bu’a qabeessa Ta’eef

Barnoonni naannoo bu’a qabeessa ta’e kan caalaatti hojjetu yeroo maloonni barsiisuu sammuutti qabachuu ykn barumsa daree keessatti kennamu qofa irratti hirkatanii osoo hin taane beekumsa ilaalcha, marii, qorannoo, shaakala, fi calaqqisiisuu wajjin kan walqabsiisan dha.

1. Ilaalcha Dirree Fi Barnoota Alaa: Daawwannaan qonna, lafa jiidhina, bakka deebi’ee fayyadamuu, bosona, sirna bishaan boollaa, gabaa, fi hawaasa dhiyoo jiran barattoonni adeemsa naannoo kallattiin akka ilaalan fi barnoota haala qabatamaa wajjin akka walqabsiisan gargaaruu danda’a.

2. Barnoota Pirojektii Irratti Hundaa’e: 1.1. Barattoonni dhimmoota qabatamaa kanneen akka balfa, itti fayyadama bishaanii, balfa maddisiisuu, kunuunsa anniisaa, ykn muka dhabuu qorachuu, sana booda pirojektoota xixiqqoo qabatamaa ta’an qoratan hojjechuu danda’u furmaata deebi’anii fayyadamuu fi bu’aa madaaluu.

3. Hirmaannaa Hawaasaa: 1.1. Sochiin hawaasaa hirmaattonni maatii, dhaabbilee naannoo, manneen barnootaa, dhaabbilee daldalaa, fi aangawoota waliin yaaddoo naannoo kallattiin naannoo isaanii irratti dhiibbaa geessisan irratti akka hojjetan hayyamuudhaan barumsa cimsa, dabalatee dhiibbaa deebi’ee fayyadamuu qulqullina naannoo irratti qabu.

4. Marii Fi Yaada Qeeqa: Mariin caaseffama qabu barattoonni ilaalcha walbira qabuu, tilmaama gaaffii keessa galchuu, ragaa madaaluu fi wal-jijjiirraa ilaaluuf gargaara, keessumaa yeroo murtiin naannoo jireenya, misooma, fayyaa hawaasaa, ykn qaqqabummaa qabeenya irratti dhiibbaa geessisu.

5. Hojii Balfaa Fi Qabeenya Qabatamaa: 1.1. Barsiisuun kan dabalatu ta’uu danda’a gochaalee hir’isuu, irra deebi’anii itti fayyadamuu fi deebi’anii fayyadamuu, cinaatti hojiiwwan kunuunsa bishaanii, anniisaa qusachuu, kompostii gochuu fi amala itti gaafatamummaadhaan fayyadamuu.

Manneen barnootaa fi hawaasni maloota kana waliin cimsuu ni danda’u beekumsa bulchiinsa balfaa sirrii ta’e kanaaf barattoonni walitti qabuu, wal’aansa, fayyisuu, deebi’anii fayyadamuu, fi gatuu dhumaa akka itti gaafatamummaa naannoo walitti hidhameetti ni hubatu.

Gahee Barnoonni Naannoo Hawaasa Keessatti

Qulqullinni naannoo sirna teeknikaa qofa irratti osoo hin taane, filannoo guyyaa guyyaa, amala dhaabbilee, gatii ummataa fi itti gaafatamummaa waloo irratti waan hundaa’uuf barnoonni naannoo hawaasa keessatti gahee guddaa qaba.

Hubannoo fooyyessuu danda’a balfi maddisiisuu haala naannoo irratti dhiibbaa akkamii akka qabu, balfi rakkoo guddaa osoo hin ta’iin dura maatii fi dhaabbileen ittisaa fi itti gaafatamummaadhaan gatuu akka ilaalan jajjabeessuu. Kunis yeroon darbaa deemuun murtoo itti gaafatamummaa qabu ni deeggara.

Barnoonnis namoonni karoora, itti gaafatamummaa, walsimannaa, qabeenya deebisuu, fi barbaachisummaa tarkaanfii naannoo qindoomina qabu akka hubatan gargaaruudhaan tooftaalee bulchiinsa balfaa fooyya’aa ta’an deeggaruun ni danda’ama. Kunis filannoo itti gaafatamummaa hawaasa keessatti cimsa.

Barumsi naannoo hirmaannaa ummataa kan deeggaru lammiileen odeeffannoo qaban imaammata haala gaariin hubachuu, gochaalee miidhaa geessisan gaaffii keessa galchuu, yaaddoowwan jiran ibsuu, fi fooyya’iinsa naannoo naannoo irratti aangawoota ykn dhaabbilee waliin tumsuu waan danda’aniif.

Akkasumas meeshaalee, anniisaa, bishaanii fi lafa gahumsaan itti fayyadamuu jajjabeessuun jireenya itti fufiinsa qabu kan cimsu yoo ta’u, namoonni dhuunfaa bu’aa yeroo dheeraa garmalee fayyadamuu fi tuffachuu naannoo akka hubatan gargaara.

Qajeelfama qabatamaa irratti filannoo jireenya guyyaa guyyaa itti fufiinsa qabu seera bu’uuraa naannoo gara gochoota bulfamuu danda’anii fi maatiin, manneen barnootaa, iddoowwan hojii fi hawaasni wal irraa hin cinne fudhachuu danda’anitti jijjiiruu danda’a. Walitti hidhamiinsi kun hawaasa hunda keessatti tarkaanfii itti gaafatamummaa qabu ni deeggara.

Barnoonni naannoo eegumsa heddummina lubbu qabeeyyii caalaatti deggeruu kan danda’u waa’ee bakka jireenyaa, hariiroo sanyii, tajaajila sirna ikoo, fi itti fayyadama qabeenya itti gaafatamummaa qabu barachuudhaan, akkuma marii itti fufiinsa baayoloojii fi lubbuun jiraachuu. Kunis hubannoo qabatamaa ni cimsa.

Akkasumas Dubbisaa: Gorsa Bulchiinsa Naannoo Manneen Barnootaa

Barnoota Naannoo fi Misooma Itti Fufiinsa Qabu

Barnoonni naannoo guddina itti fufiinsa qabu kan deeggaru yoo ta’u, namoonni guddinni dinagdee, fayyaa hawaasummaa, fi eegumsi naannoo akka galma walitti hidhamiinsa addaan citeetti hojjechuurra waliin hojjechuu akka qaban akka hubatan gargaara. Kunis tarkaanfii naannoo itti gaafatamummaa qabu jajjabeessa.

Qabeenyi uumamaa qonna, industirii, mana, geejjibaa, heddummina lubbu qabeeyyii, fi jireenyaa akka deeggaru barattoonni akka hubatan gargaara, yeroo ta’u dhiibbaa balfa qonnaa irratti dhufu akkasumas sirna naannoo yeroo haala gaarii hin taane bulfamu laaffisuu danda’a. Kunis tarkaanfii naannoo itti gaafatamummaa qabu ni deeggara.

Gahumsa qabeenya barsiisuu marii of keessatti hammachuu danda’a bulchiinsa qabeenya biyyee fi albuudaa, of eeggannoodhaan itti fayyadamuun, deebisanii dhaabuun, hordoffiin, fi karoorri yeroo dheeraa tasgabbii naannoo fi dinagdeetiif maaliif akka barbaachisaa ta’e kan agarsiisudha. Kunis yeroon darbaa deemuun murtoo itti gaafatamummaa qabu ni deeggara.

Barnoonni naannoo faalama, itti fayyadamni gahumsa dhabuu, bu’uuraalee misoomaa gaarii hin taane, fi manca’iinsi sirna ikoo akkamitti amanamummaa fi qulqullina qabeenya bishaanii hir’isuu akka danda’u namoota barsiisuudhaanis bulchiinsa bishaanii cimsa. Kunis yeroon darbaa deemuun murtoo itti gaafatamummaa qabu ni deeggara.

Kanaafuu barumsi qabatamaan gochaalee kunuunsa bishaanii irratti kennamu barumsa naannoo bal’aa ta’e dabaluu fi barattoonni eegumsa qabeenya fayyaa, qonna, fedhii maatii fi nageenya gara fuula duraa wajjin akka walqabsiisan gargaaruu danda’a. Kunis tarkaanfii naannoo itti gaafatamummaa qabu jajjabeessa.

Misoomni itti fufiinsa qabus itti fayyadama meeshaalee bu’a qabeessa ta’e kan barbaadu yoo ta’u, barnoonni deebi’ee fayyadamuu akka mala qisaasama hir’isuu, qabeenya kunuunsuu, faalama hir’isuu fi meeshaalee gatii guddaa qaban marsaa oomishaa keessatti tursiisuutti guddisuu danda’a. Kunis tarkaanfii qabatamaa ni deeggara.

Barattoonni yaadota kana karaa seera bu’uuraa deebi’anii fayyadamuu fi faayidaa qabatamaatiin qorachuu kan danda’an yoo ta’u, itti gaafatamummaa naannoo ittisaa fi deebisanii dhaabuu kan of keessaa qabu yoo ta’u, meeshaalee deebisuun ammoo kunuunsa qabeenya cimsuu akka danda’u hubachuudhaan. Kunis tarkaanfii naannoo itti gaafatamummaa qabu jajjabeessa.

Cuunfaa Yaadota Ijoo, Galmootaa fi Yaad-rimee Barnoota Naannoo

Gaaffiiwwan Yaad-rimee Barnoota Naannoo Irra Deddeebiin Gaafaman: Yaadotaa fi Galmoota Ijoo

1. Yaad-rimeen barnoota naannoo maali?

Adeemsa barumsaa walitti fufiinsa qabuu fi beekumsa naannoo, hubannoo, gatii, dandeettii qabatamaa, yaada qeeqaa, fi hirmaannaa tarkaanfii naannoo itti gaafatamummaa qabuuf ijaarudha. Walitti dhufeenyi kun barumsaa fi gocha naannoo qabatamaa ta’e ni cimsa.

2. Malawwan barnoota naannoo sadan maal fa’a?

Malli sadan barnoota naannoo, barnoota waa’ee naannoo, fi barnoota karaa naannoo yoo ta’an, tokkoon tokkoon isaanii gama barumsaa fi gocha adda addaa kan deeggaran dha. Kunis barumsi qabatamaan caalaatti faayidaa akka qabaatu taasisa.

3. Barnoonni naannoo ogummaa hedduu kan qabu maaliifi?

Rakkoon naannoo dhimmoota ikoloojii, hawaasummaa, dinagdee, aadaa, siyaasaa fi teeknooloojii kan hammatu waan ta’eef, hubachuun beekumsa dameewwan hedduu irraa waliin hojjechuu gaafata. Malli kun beekumsa faayidaa qabu hawaasaa fi murtii gara fuula duraatiif ijaara.

4. Qaamonni ijoo barnoota naannoo maal fa’a?

Qaamonni ijoo hubannoo, beekumsa, ilaalcha gaarii, dandeettii rakkoo furuu qabatamaa, fi hojiiwwan qormaata naannoo furan irratti hirmaachuudha. Walnyaatinsi kun barattoonni rakkoolee hubachuu fi hawaasa isaanii keessatti itti gaafatamummaadhaan akka socho’an gargaara.

5. Barnoonni naannoo amala irratti dhiibbaa akkamii qaba?

Namoonni bu’aa naannoo akka hubatan, yaaddoo akka horatan, filannoo itti gaafatamummaa qabu akka shaakalan, akkasumas gochoota qabeenya kunuunsuu fi qulqullina naannoo fooyyessuu irratti akka hirmaatan gargaara. Walitti dhufeenyi kun barumsaa fi gocha naannoo qabatamaa ta’e ni cimsa.

6. Barnoonni naannoo barattoota qofaaf ta’aa?

Lakkii Barnoota umurii guutuu kan deeggaru yoo ta’u, daa’imman, ga’eessota, hojjettoota, hawaasa, dhaabbilee, qaamolee imaammata baasan, fi nama murtoon isaa haala naannoo irratti dhiibbaa qabu kamiyyuu hirmaachisuu danda’a. Malli kun beekumsa faayidaa qabu hawaasaa fi murtii gara fuula duraatiif ijaara.

7. Barnoonni naannoo misooma itti fufiinsa qabu akkamitti deeggara?

Itti fayyadama qabeenya itti gaafatamummaa qabu, ittisa faalamaa, kunuunsa, murtee odeeffannoo irratti hundaa’e, hirmaannaa hawaasaa, fi amala fedhii amma jiruu fi nageenya naannoo fi hawaasummaa gara fuula duraa madaalu ni jajjabeessa. Kunis filannoo itti gaafatamummaa hawaasa keessatti cimsa.

Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e, saanduqa yaada armaan gadii fayyadamuun yaada keessan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira ga’uu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif baay’ee galatoomaa!

Akkasumas Dubbisaa: Bulchiinsa Qabeenya Baayoo Qonna Keessatti