Malawwanii fi Safartuuwwan Faalama Boba’aa Hordoffii fi To’annoo

Paaraameetotni naannoo hedduun hamma faalamaa iddoowwan dhangala’aa boba’aan miidhaman mul’isuu danda’u, kunis qorattoonni sadarkaa faalamaa hubachuu fi jijjiirama bishaan faalame, biyyee fi biyyee keessatti uumamu madaaluuf gargaara.

Kanaafuu hordoffiin faalama boba’aa saamuda naannoo walitti qabuu fi agarsiistota fiizikaalaa, keemikaalaa fi baayoloojii argamaa fi qindoomina faalama boba’aa irraa argamu mul’isan safaruu of keessatti qabata.

Safartuuwwan kunniin hamma faalamaa murteessuuf, jijjiirama naannoo adda baasuuf, murtii danbii deeggaruuf, fi hojiiwwan qulqulleessuu qabatamaan naannoowwan dhibee kanaan miidhaman keessatti faalama hir’isaa jiraachuu isaanii madaaluuf ragaa faayidaa qabu ni kennu.

Ittisi faalamaa akka waliigalaatti ba’aa naannoo fi maallaqaa wal’aansa bal’aa fi boodarra deebisanii dhaabuu wajjin walqabatee dhufu waan hir’isuuf, qajeeltoowwan bulchiinsa naannoo ittisaa fi to’annoo itti gaafatamummaa qabu irratti xiyyeeffatu.

Barreeffamni kun paaraameetota hordoffii faalama boba’aa barbaachisoo ta’an, barbaachisummaa xiinxala isaanii, mala qorannoo gurguddoo, fi malawwan qabatamaa faalama boba’aa ittisuu, to’achuu, deebisuu fi sirreessuu ibsa.

Parameetaroota Ijoo Hordoffii Faalama Boba’aa

Hordoffiin faalama boba’aa qaamolee orgaanikii waliigalaa, kompaawundoota boba’aa dhuunfaa, wantoota oksijiinii barbaadan, meeshaalee baafamuu danda’an, haayidirookaarboonii boba’aa, qaamolee altiraavaayoleetii-aktiiwii, sibiilotaa fi kompaawundoota raadiyoo’aktiiwii miidiyaa naannoo dhiibbaa irra gahe keessatti qorachuu danda’a.

1. Fedhii Waliigalaa Kaarboonii fi Oksijiinii Orgaanikii: Kaarboonii orgaanikii waliigalaa, fedhiin oksijiinii keemikaalaa, fedhii oksijiinii baayookeemikaalaa fi safartuuwwan kanaan walqabatan baay’ina ykn oksijiinii barbaachisu meeshaalee orgaanikii bishaan, biyyee ykn biyyee faalame keessa jiran tilmaamu.

2. Zayitii fi Giriisii: . Paarameetariin kun wantoota furdaa orgaanikii hin-poolaar mijaawaa ta’een baafaman kan safaru yoo ta’u, meeshaalee boba’aa wajjin walqabataniifi kompaawundoota furdaa keessatti bulbulaman biroo saamuda naannoo keessatti argaman agarsiisa faayidaa qabu kenna.

3. Waliigala Haayidrookaarboonii Boba’aa: 1.1. TPHn safartuu faalama boba’aa bal’aa kan kennu yoo ta’u, makaa kompaawundoota haayidirookaarboonii biyyee, biyyee, fi bishaan dhiibbaa irra gahe keessa jiran tilmaamuun, karoora qulqulleessuu fi murtii sirreessuu deeggara.

4. Qaamolee Altiraavaayoleetii Xuuxan: 1.1. Kompaawundootni urgooftuu boba’aa qamadii keessa jiran raadiyaashiniin altiraavaayoleetii xuuxuun, xuuxamuun UV akka agarsiiftuu bakka bu’aa faalama orgaanikii waliigalaa bakka faalama boba’aa saamuda naannoo irratti dhiibbaa geessisutti faayidaa qaba.

5. Sibiilotaa fi Kompaawundoota Raadiyoo-aktiiwii: 1.1. Balfi boba’aa fi boba’aa qamadii sibiilota hordoffii fi qaamolee raadiyoo’aktiiwii meeshaalee ji’ooloojii wajjin walqabatan of keessaa qabaachuu waan danda’uuf, yeroo sagantaa hordoffii naannoo bal’aa ta’etti murtoon isaanii barbaachisaa ta’a.

Agarsiistonni kun bal’inaan kan dabaludha sagantaalee hordoffii naannoo sababni isaas qorannoon bu’a qabeessa ta’e safartuuwwan meeshaa naannoo fi kaayyoo wajjin walsimu filachuu irratti hundaa’a.

Akkasumas Dubbisaa: Faalama Boba’aa Naannoo Keessatti: Bal’ina, Bu’aa, Maddootaa fi Hiree

Hordoffii Faalama Boba’aa Karaa Fedhii Oksijiinii

Fedhiin oksijiinii baayookeemikaalaa qorannoo impiriikaalaa yoo ta’u, fayyadama oksijiinii maaykiroo-orgaanizimootaan dhufu kan tilmaamu yoo ta’u, isaanis bishaan xuraa’aa, bishaan faalamee fi saamuda naannoo kanaan walqabatan keessatti orgaanikii baayookeemikaalaan manca’u kan mancaasudha.

BOD qorattoonni firaakshinii faalama orgaanikii baayoo-diigamuu danda’u hubachuuf gargaaruu danda’a, haa ta’u malee makaan boba’aa walnyaatinsaa fi baayoo-diigamuu danda’uun garaagarummaa guddaa qaba, kanaaf bu’aan paaraameetota hordoffii biroo cinatti hiika barbaada.

Yeroo qorannoo BOD saamuda diilalla’e bishaan diilalla’aa mijaawaa ta’een kan qophaa’u yoo ta’u, bakka orgaanizimoonni uumamaan argaman yeroo inkuubeshiniitti diigamuu gahaa ta’ee deeggaru hin dandeenyetti sanyii maaykiroobaayil argachuu danda’u.

Saamuda qophaa’e haala inkuubeshinii to’atame jalatti qaruuraa qilleensa hin galchine keessatti guyyoota shaniif kan turu yoo ta’u, safartuuwwan oksijiinii bulbulame inkuubeshinii duraa fi booda fudhataman fedhii oksijiinii shallaguuf bu’uura ta’u.

Bakka faalamni fedhii oksijiinii oksijiinii bulbulame argamu caalaa guddaa uumutti qorattoonni saamuda bishaan qilleensa qabuun diilalla’uudhaan orgaanizimoota sanyii itti dabaluun diigamuu fi amanamummaa safartuu fooyyessuu danda’u.

Qorattoonni naannoo BOD fi hundeeffame wal bira qabuu danda’u hojimaata xiinxala qulqullina bishaanii bu’aa fedhii oksijiinii madaallii bal’aa haala keemikaalaa fi baayoloojii keessa kaa’uuf.

Fedhiin oksijiinii keemikaalaa adda kan ta’eef, adda durummaan sochii maaykiroobaayil irratti hirkatanii osoo hin taane, haala asiidii cimaa to’atame keessatti, oksijiinii keemikaalaa murtaa’e, yeroo baay’ee pootaasiyeem daayikiroomeetii, fayyadamu walqixa oksijiinii waan tilmaamuuf.

Kanaafuu CODn safartuu waliigalaa saffisaa faalama oksaayidii ta’uu danda’u kan dhiyeessu yoo ta’u, amala faalama orgaanikii irratti hubannoo bal’aa uumuuf BOD, TOC, fi fedhii oksijiinii waliigalaa wajjin wal bira qabamee ilaalamuu danda’a.

Hordoffii Faalama Boba’aa Safartuu Organic

Kaarboonii orgaanikii waliigalaa safartuu kallatti kaarboonii orgaanikii wajjin walqabatee kan kennu yoo ta’u, saamuda bishaanii, biyyee fi biyyee naannoo faalama boba’aatiin miidhame irraa walitti qabame keessatti murtaa’uu danda’a.

1. Waliigala Kaarboonii Orgaanikii: 1.1. TOC haala oksideeshinii isaa osoo hin ilaalin kaarboonii orgaanikii kan safaru yoo ta’u, kunis agarsiiftuu mijataa fe’iinsa orgaanikii waliigalaa isa taasisa; haa ta’u malee, elementii kompaawundoota orgaanikii wajjin walqabatu hunda hin safaru.

2. Fedhii Oksijiinii Keemikaalaa: 1.1. COD keemikaalaa oksijiinii fayyadamuun walqixa oksijiinii wanta oksaayidii ta’uu danda’u tilmaama, kunis safartuu bal’aa yeroo saamuda naannoo faalame madaalu BOD fi TOC dabalu kenna.

3. Zayitii fi Giriisii: . Xiinxalli zayitaa fi giiriisii ​​wanta addaa tokko osoo hin taane meeshaa furdaadhaan baafamuu danda’u kan safaru yoo ta’u, bu’aan isaas haayidirookaarboonii boba’aa lipiidota baayoloojii fi kompaawundoota baafamuu danda’an biroo waliin ta’uu danda’a.

4. Hiikkaa Kaarboonii Orgaanikii: 1.1. Bu’aan TOC BOD ykn COD bakka bu’uu hin qabu sababiin isaas tokkoon tokkoon paarameetira waa’ee orgaanikii, amala oksaayidii, fedhii oksijiinii, fi amala faalama sirna faalame keessatti odeeffannoo adda addaa waan kennuuf.

Xiinxalli TOC yeroo baay’ee kaarboonii gara kaarboon daayi’oksaayidii jijjiiruuf oksideeshinii katalaayitii fayyadama, sana booda kaarboon daayi’oksaayidii bu’aa argamu malawwan akka infrared detection nondispersive fayyadamuun meeshaadhaan lakkoofsisuun ni danda’ama.

Xiinxalli TOC amanamaa ta’e saamuda bakka bu’oota, bakka duwwaa mijaawaa, istaandaardii safartuu, haala meeshaa tasgabbaa’aa, fi safartuuwwan irra deebi’anii bu’aa xiinxala irra deebi’amee hojjetamuu danda’u daangaa qindoomina eegamu hunda keessatti oomishuuf dandeettii qabu barbaada.

Dubbistoonni hariiroo qulqullina bishaanii bal’aa qoratanis gamaaggamuu ni danda’u qajeeltoowwan bulchiinsa qulqullina bishaanii daataa hordoffii murtii ittisaa, wal’aansaa fi eegumsa naannoo maaliif qajeelchuu akka qabu hubachuuf.

Hordoffii Faalama Boba’aa Karaa Hordoffii Boba’aa

Faalamni boba’aa yeroo baay’ee meeshaalee furdaa irraa baafamuu danda’an kanneen bishaan, biyyee, biyyee, sirna qulqulleessuu fi naannoo fudhataa keessatti kuufamuu danda’an waan uumuuf xiinxalli zayitaa fi giriisi mala hordoffii barbaachisaa kan biraa kenna.

Saamuda dhangala’oodhaaf qorattoonni yeroo baay’ee ulfaatina safarame gara funnel adda baasuutti dabarsuu fi meeshaa galma ta’e furdaa mijaawaa ta’een baasuun osoo baafame sana murtee giraaviimeetiriif hin deebisin dura.

Saamuda jajjaboo amala saamudaa, kaayyoo xiinxala, fi meeshaalee laabraatoorii jiran irratti hundaa’uun tooftaalee akka altiraasoonikii baasuu ykn Soxhlet baasuu fayyadamuun furdaa baasuu ni danda’u.

Erga baafamee booda, furdaa bishaan baasuuf meeshaa goggogsuu keessa darbee, danfisuun to’atame ammoo haftee baafamuu danda’u qorattoonni madaalanii shallaggii qindoominaaf itti fayyadaman dhiisa.

Haayidirookaarboonii boba’aa waliigalaa makaa haayidirookaarboonii boba’aa alifaatikii fi urgooftuu boba’aa irraa argamu naannoo bishaan faalame, biyyee fi biyyee faalame keessatti argaman irratti xiyyeeffachuudhaan mala hordoffii dheeressa.

Malli xiinxala ispeektaroskoopii infrared, ispeektaroskoopii Raman, mala fluorescence, tooftaalee gravimetric, immunoassay, gaazii kiroomaatoogiraafii abidda ayooniseeshinii adda baasuu waliin, fi gaazii kiroomaatoogiraafii mass spectrometry waliin walqabatee kan dabalatudha.

Murteessuu kiroomaatoogiraafiitiif laaboraatooriiwwan haayidirookaarboonii miidiyaa naannoo irraa baasuun, bu’aa baafame qulqulleessuun, yeroo barbaachisaa ta’etti walitti qabuun, meeshaa xiinxalaatti galchuun baay’inaan ni galchu.

Gareen dalagaa haayidirookaarboonii baandiiwwan xuuxuu amala qorattoonni istaandaardii safartuu haayidirookaarboonii boba’aa irraa qophaa’ee wajjin wal bira qabuu waan danda’aniif tooftaaleen infrared wal bira qabamee yoo ilaalamu mala saffisaa ta’e kennuu danda’u.

Dubbistoonni sirna wal’aansaaf fedhii qaban hordoffii boba’aa waliin wal bira qabuu danda’u adeemsa qulqullina bishaan xuraa’aa industirii, keessumaa bakka bishaan industirii keessaa bahu zayita, giiriisii, kompaawundoota balaafamaa fi faalama orgaanikii biroo of keessaa qabutti.

Hordoffii Faalama Boba’aa Keessatti Agarsiistota Biroo

Hordoffiin faalama boba’aa haayidirookaarboonii boba’aa qofa irratti hirkatuu hin qabu sababiin isaas boba’aan qamadii agarsiistota keemikaalaa hedduu irratti dhiibbaa uumuu waan danda’uuf faalama dabalataa sirna naannoo naannoo jiru keessatti galchuu danda’a.

1. Xuuxuu Altiraavaayoleetii: . Kompaawundootni urgooftuu boba’aa qamadii keessa jiran raadiyaashiniin altiraavaayoleetii xuuxuu danda’u, kanaaf xuuxamuun UV safarame saamuda bishaan faalame keessatti walitti qabama qaamolee orgaanikii UV-active ta’an agarsiisuu danda’a.

2. Sibiilota: 1.1. Balfi boba’aa wajjin walqabatu sibiilota hordoffii qabaachuu danda’u, kanneen qindoominni isaanii tooftaalee akka ispeektiroomeetirii xuuxuu atoomii, mala pilaasmaa induktiiviin walqabsiifame, footomeetirii abiddaa ykn adeemsa xiinxala kanaan walqabatan fayyadamuun laabraatoorii murteessuu barbaadu.

3. Kompaawundoota Raadiyoo-aktiiwii: 1.1. Qorannoon naannoo meeshaalee lakkaa’uu mijatoo ta’an ykn mala xiinxala meeshaa fayyadamuun, meeshaaleen ji’ooloojii sochii boba’aa qamadii wajjin walqabatan yaaddoo uumuu danda’u kan uumuutti qaamolee raadiyoo’aktiiwii madaaluu danda’a.

4. Haala Fi Qulqullina Saamudaa: Saamuda sirrii walitti qabuu, kunuunsuu, qopheessuu, safaruu, xiinxala duwwaa, fakkeessuu fi galmeessisuun barbaachisaa ta’ee hafa sababiin isaas gochi saamuda fudhachuu gaarii hin taane safartuu laabraatoorii haala biraatiin sirrii ta’e miidhuu waan danda’uuf.

Safartuun UV yeroo baay’ee ispeektiroofootoomeetira kiyuuveetii koowartii wajjin walqabate kan fayyadamu yoo ta’u, saamuda ammoo qophii mijaawaa, sirreeffama duwwaa, haala pH to’atame, fi safartuu xuuxuu fakkeessuu barbaadu.

Sibiilota hordofuun akka waliigalaatti meeshaadhaan murteessuu dura bullaa’uu barbaada sababiin isaas orgaanikii fi meeshaaleen xixiqqoo xiinxala gidduu seenuun ykn sibiilota qorattoonni gara furmaataatti fiduu qaban qabachuu danda’u.

Madaalliin bal’aan akkasii hundeeffame waliin walsima barmaatilee hordoffii qulqullina bishaanii, bakka odeeffannoon keemikaalaa, baayoloojii fi fiizikaalaa hiikkaa naannoo fi murtii bulchiinsa deeggaru.

Tarkaanfiiwwan To’annoo Faalama Boba’aa

Hordoffiin haala faalama agarsiisa, garuu eegumsi naannoo bu’a qabeessa ta’e ittisaa fi tarkaanfii sirreeffamaa kan carraa dhangala’uu hir’isu kan barbaadu yoo ta’u, yeroo taateewwan uumaman faalama daangeessa.

Tarkaanfiiwwan ittisaa yeroo baay’ee faayidaa naannoo fi dinagdee cimaa kan kennan sababiin isaas dhangala’aa irraa fagaachuun baasii booda dhufu hedduu kan ofirraa ittisuu, fayyisuu, wal’aansa, deebisanii dhaabuu, beenyaa fi hordoffii yeroo dheeraa wajjin walqabatu waan dhabamsiisuuf.

Dhaabbileen oomisha qulqulluu, suphaa meeshaalee idilee, leenjii hojjettootaa, qophii balaa tasaa, dambiiwwan naannoo, fi to’annoo dhaabbilee cimaa walitti makuun carraa boba’aan akka tasaa gadi lakkifamuu hir’isuu danda’u.

Madaalliin balaa meeshaalee saaxilamoo ta’an, sarara ujummoo, taankii, bakka fe’umsaa, fi hojiiwwan hojii adda baasuu kan qabu yoo ta’u, taateewwan kanaan duraa hoggantoonni dadhabina irra deddeebi’amee mul’atu adda baasuu fi sagantaalee qophii balaa tasaa cimsuuf gargaaruu danda’u.

Fageenya irraa hubachuu fi teeknooloojiiwwan hordoffii biroo sakatta’iinsa dhaabbilee boba’aa fi koridoorii ujummoo deggeruu danda’u, kunis dhaabbileen itti gaafatamummaa qaban jijjiirama hin baratamne adda baasuu fi rakkoon xixiqqoo gadhiifamuu guddaa osoo hin ta’iin dura deebii kennuuf gargaara.

Doonii qaama lama qabuu fi sirni ittisa dachaa lamaa eegumsa dabalataa kennuu danda’a sababiin isaas boba’aan naannoo naannoo isaa seenuu isaa dura danqaa eegumsaa tokkoo ol cabsuu qaba.

Dhaabbileen meeshaalee yeroo yeroon kunuunsuu, karoora deebii hatattamaa qorachuu, shaakala gaggeessuu, qabeenya gahaa deebii dhangala’aa kennuu, fi leenjii fayyaa, nageenyaa fi naannoo sirrii ta’een beekumsa hojjetaa itti fufiinsaan fooyyessuu qabu.

Tarkaanfiiwwan kun bal’inaan deeggaru qophii dhaabbilee to’annoo faalamaa, keessumaa bakka manca’iinsa naannoo ittisuuf raawwachiisummaa bu’a qabeessaa fi tarkaanfiin mootummaa qindoomina qabu barbaachisaa ta’etti.

Hojimaatni eegumsa bishaanii gaariin guutummaatti boodarra wal’aansa irratti hirkatanii hojjechuurra faalama ittisuu irrattis cimsa kan kennu yoo ta’u, qajeelfamni kun tooftaalee to’annoo faalama bishaanii sirna bishaan faalameef kan ooludha.

Akkasumas Dubbisaa: Gahee Oomishtootaa fi Korporeeshiniiwwan Bulchiinsa Balfaa Keessatti

Faalama Boba’aa Booda Filannoo Sirreeffama

Yeroo ittisi fashalaa’ee fi dhangala’aan boba’aa uumamu, sirreeffamni gosa, baay’ina, bakka, haala qilleensaa, miira naannoo fi amala fiizikaalaa meeshaa boba’aa gadhiifame waliin walsimuu qaba.

1. Facaastoota Keemikaalaa: 1.1. Surfaktantoonni qaamolee haayidiroofiilikii fi lipoofiilikii kan of keessaa qaban yoo ta’u, isaanis slicks surface gara copha xixiqqootti cabsuuf gargaaran, kunis kaarentii fi tarkaanfiin dalgee tarree bishaanii keessaa akka faca’an kan taasisudha.

2. Makaanikaal Skimmers: 1.1. Skimmers zayita lola’u bishaan irraa makaanikaalatti kan deebisan yoo ta’u, dizaayinii, dandeettii fi hojii adda addaa bishaan galaana irraa, naannoo gadi fagoo, lageen fi naannoo qarqara galaanaa irratti mijatu qaba.

3. Meeshaalee Sorbent: 1.1. Soorbentoonni zayita xuuxuu ykn xuuxuudhaan kan deebisan yoo ta’u, haftee qonnaa, oomisha mukaa, peet, albuuda galaanaa, kaarboonii hojiirra oole, suphee, ziyoolayitii fi meeshaalee oomishaman of keessatti qabachuu danda’u.

4. Diigamuu Maaykiroobaayil: 1.1. Maayikiroo-orgaanizimoonni murtaa’an haayidirookaarboonii boba’aa uumamaan ykn karaa baayoo-remediation gargaarameen mancaasu danda’u, adeemsi kun suuta deemuu kan danda’uu fi haala naannoo fi sochii maaykiroobaayil irratti cimsee kan hundaa’u ta’us.

5. Gubaa In-Situ To’atame: 1.1. In-situ gubuun boba’aa baay’ee saffisaan gubaa to’atameen kan balleessu yoo ta’u, garuu boba’aa deebi’ee argamu kan balleessu yoo ta’u, oomisha gubaa uumuu danda’a, kunis madaallii fi hayyama of eeggannoodhaan bakka addaa barbaada.

Zayitiin facaasuun faalama sana waan hin balleessineef itti fayyadamni facaasaa of eeggannoo addaa barbaada; raabsa fiizikaalaa isaa kan jijjiiru yoo ta’u, orgaanizimoota utubaa bishaanii qaamolee boba’aaf saaxiluu danda’a.

Kanaafuu, aanga’oonni qulqullina keemikaalaa raggaasisuu isaanii dura balaa naannoo madaaluu qabu, keessumaa bakka bishaan qulqulluu ykn ikoloojii miira qabeessa ta’ee fi saaxilamummaan keemikaalaa dabalataa dhiibbaa fudhatama hin qabne uumuu danda’u keessatti.

Gahumsi skimmer dalga cimaa, kaarentii ol’aanaa, caccabaa, bubbee, zayita baay’ee viscous, kubbaa tar, fi meeshaalee zayita qaban kanneen sirna fudhannaa ykn meeshaalee deebisanii dhaabuu danqan waliin gadi bu’uu danda’a.

Gareen deebii kennan meeshaalee deebisanii dhaabuu bakka slick furdina gahaa ga’umsa gahumsa qabuuf ga’utti kaa’uu dura zayita lola’aa boomii qabannaa wajjin walitti qabuun raawwii skimmer fooyyessuu danda’u.

Keessattuu soorbentoonni faalama haftee ykn dhangala’aa xixiqqoodhaaf akka gaariitti kan hojjetan yoo ta’u, deebii kennitoonni akka paadi, roola, firaasha, barcuma, soksii, boorsaa, granules, powder, cubes, ykn bifa qabatamaa birootti bobbaasuu danda’u.

Gamaaggama bal’aa kan malawwan faalama adda ta’an qulqulleessuu akkasumas tooftaaleen sirreeffama maaliif faalama, haala iddoo fi bu’aa naannoo barbaadamu waliin walsimuu akka qaban agarsiisa.

Sirreeffamni maaykiroobaayil orgaanizimoota boba’aa mancaasan kan akka miseensota gosootaa of keessatti hammachuu danda’a Alkaanivoraaksii, Marinoobaakteerii, Pseudomonas jedhamuun beekama, fi Acinetobacter jedhamuun beekama, saffisa manca’iinsaa suuta jedhee turuu danda’us.

Kanaafuu sirreeffamni milkaa’aan hordoffii hordoffii barbaada sababiin isaas baduu mul’atuun slick zayitaa faalama guutummaatti biyyee, biyyee, bishaan lafa jalaa, ykn sirna baayoloojii irraa balleessuu agarsiisuu hin qabu.

Bakka lafti faalame bulchiinsa dabalataa barbaadutti, qajeeltoowwan keessatti mari’ataman qabiyyee biyyee fi bulchiinsa biyyee faalamtoonni akkamitti fuula biyyee wajjin akka wal-nyaatanii fi iddoowwan dhibee kanaan miidhaman keessa akka socho’an ibsuuf gargaaruu danda’a.

Akkaataa Hordoffiin To’annoo Fooyya’aa Deeggarsa

Hordoffiin faalama boba’aa ragaalee haala faalamaa hubachuuf, bu’a qabeessummaa tarkaanfiiwwan to’annoo murteessuuf, fi murtii waa’ee wal’aansa itti fufiinsa qabu, deebisanii dhaabuu fi eegumsa naannoo deeggaruuf barbaachisan uuma.

Saamuda bishaan, biyyee fi biyyee irraa fudhatamu naannoo dhibee kanaan miidhame haala gahaa ta’een bakka bu’uu kan qabu yoo ta’u, sagantaaleen hordoffii madda faalamaa, karaa sochii, jijjiirama waqtii, miira naannoo, fi qabeenya xiinxala jiru ilaaluu qabu.

Bu’aan hordoffii qorattoonni haala bu’uuraa yeroo hundeessan, safartuu irra deddeebi’amee walitti qabuu, bakka saamuda fudhachuu galmeessuu, to’annoo qulqullina laabraatoorii eeguu, fi bu’aa yeroo walfakkaatu keessatti walbira qabuun caalaatti faayidaa qaba.

Murtoon to’annoo faalamaa ragaa xiinxala tarkaanfiiwwan deebii qabatamaa wajjin walqabsiisuu qaba, kunis hordoffiin faalama ibsuu caalaa waan caalu akka hojjetuu fi kanaa mannaa ittisa, ittisuu, wal’aansa, deebisanii dhaabuu fi walsimannaa akka qajeelchu.

Malli kun seera bu’uuraa bal’aa keessatti ibsaman waliin kan walsimudha qulqullina bishaan xuraa’aa fi ulaagaalee qajeelfama, bakka haalli naannoo safarame gochi wal’aansaa fi gadi lakkisuu kaayyoo barbaadamu guutuu fi dhiisuu isaa murteessuuf gargaaru.

Dhaabbileen industirii oomisha boba’aa qaban hordoffii faalama boba’aa bal’aa waliin walitti makuu qabu gochaalee bulchiinsa balfa industirii balaa faalama dachaa yeroo hojii oomishaa fi qopheessuu keessatti gadi lakkifamu irraa dhufu hir’isuuf.

Bakka bishaan xuraa’aan industirii qaamolee boba’aa baatutti sirni qulqulleessituu adeemsa fiizikaalaa, keemikaalaa fi baayoloojii akkaataa amala dhiibbaa, barbaachisummaa gadi lakkifamuu fi haala naannootiin filatame barbaadu danda’a.

Facilities gamaaggamuu ni danda’u hojimaata qulqullina bishaan xuraa’aa industirii yeroo hordoffii faalamaa hojiiwwan qulqulleessuu kanneen zayita, giiriisii, jajjaboo dhaabbataa, faalama balaafamaa, fi qaamolee bishaan xuraa’aa industirii biroo ilaallatan waliin walitti makuu.

Sirnoonni sadarkaa olaanaa qabanis adeemsa wal’aansaa fooyya’aa teeknooloojiiwwan hordoffii dijitaalaa waliin walitti makuu danda’u, bakka malawwan barame faalama orgaanikii itti fufiinsa qaban irraa eegumsa gahaa kennuu hin dandeenyetti to’annoo bu’a qabeessa ta’e deeggaru.

Teeknooloojiiwwan bishaan xuraa’aa ammayyaa irratti mari’atame misooma qulqullina bishaan xuraa’aa sadarkaa olaanaa qabu hordoffii fi wal’aansi raawwii naannoo fi eegumsa qabeenya fooyyessuuf akkamitti waliin hojjechuu akka danda’u agarsiisuu.

Boba’aan biyyee, biyyee, bishaan lafa jalaa, lafa jiidhina, lafa qonnaa, ykn bakka jireenyaa bishaan keessaa erga babal’atee booda sirreeffamni teeknikaan rakkisaa fi maallaqaan kan gaafatu ta’uu waan danda’uuf ittisi faalamaa kaayyoo jalqabaa ta’ee itti fufuu qaba.

Faalamni biyyee xiyyeeffannoo guddaa argachuu qaba sababiin isaas haayidirookaarbooniin boba’aa orgaanikii, fuula albuudaa fi qola biyyee wajjin walnyaachuu danda’a, kunis faalama qabachuu, godaansa, sochii baayoloojii fi itti fayyadama lafaa gara fuula duraa irratti dhiibbaa uumuu danda’a.

Mariin bal’aan kan… faalama lafaa fi faalama biyyee faalamni qabeenya lafaa akkamitti akka mancaasu fi deebisanii dhaabuu naannoo walxaxaa akka ta’e hubachuuf haala faayidaa qabu ni kenna.

To’annoon faalama boba’aa bu’a qabeessa ta’es meeshaalee balaafamaa hubachuu irratti kan hundaa’u yoo ta’u, keessumaa bakka balfi boba’aa keemikaalota summii qaban, sibiilota ykn wantoota biroo yeroo wal’aansaa fi gatamu haala addaatiin qabamuu barbaadan of keessaa qabutti.

Kanaaf dubbistoonni qorachuu ni danda’u tarkaanfiiwwan to’annoo balfa balaafamaa hordoffii boba’aa cinatti itti gaafatamummaa bal’aa kuusaa nageenya qabu, geejjibaa, wal’aansaa fi eegumsa naannoo keessatti hirmaatu dinqisiifachuuf.

Qajeelfamni bulchiinsa naannoo dhiheenya kanaas barbaachisummaa maddoota balfa balaafamaa fi ramaddii adda baasuu kan ibsu yoo ta’u, kunis yeroo hojiin boba’aa meeshaalee faalaman walxaxaa maddisiisan madaallii balaa cimaa ta’e kan deeggarudha.

Odeeffannoo irraa ramaddii madda balfa balaafamaa hordoffii faalama boba’aa bakka hafteen boba’aa wajjin walqabatu balaa naannoo irratti dhufuu danda’u irraa kan ka’e wantoota bulchiinsa to’atame barbaadan of keessaa qabutti dabaluu danda’a.

Dhumarratti, ragaaleen hordoffii invastimantiiwwan ittisaa, sagantaaleen deebii kennuu, fi hojiiwwan sirreeffamaa miidhaa naannoo fi kasaaraa hawaasummaa ykn maallaqaa kanaan walqabatee dhufu hir’isuu isaanii agarsiisuudhaan murtii dinagdee fi imaammataa deeggaruun ni danda’ama.

Bu’aa diinagdee faalamni fidu irratti dabalataan kan mari’atameera madaallii kasaaraa dinagdee faalama waliin walqabatee, kanneen ragaan naannoo amanamaa ta’e murtii imaammataa fi bulchiinsaaf maaliif barbaachisaa ta’ee akka hafu kan agarsiisanidha.

Beekumsi qulqullina bishaanii qulqullina bishaanii dabalataa sagantaalee hordoffii cimsuu danda’a sababiin isaas iddoowwan faalaman yeroo baay’ee qaamoleen itti gaafatamummaa qaban hojiiwwan deebisanii dhaabuu xumurame jedhanii osoo hin ilaalin dura saamuda, qulqulleessuu, gatuu fi hordoffii mirkaneessuu qindoomina qabu barbaadu.

Filannoon wal’aansaa sirrii ta’e amala faalama, haala naannoo, ulaagaalee dambii, dandeettii qulqulleessuu, teeknooloojii jiru, fi haala dhumaa yaadame naannoo dhiibbaa irra gahe irratti hundaa’a.

Qabatamaan bulchiinsi faalama boba’aa milkaa’aan dafanii adda baasuu, safartuu sirrii, ittisa cimaa, deebii ariifataa, sirreeffama sirrii ta’e, to’annoo dhaabbilee, fi hojiin qulqulleessuu erga xumuramee booda hordoffii itti fufiinsa qabu walitti fida.

Cuunfaa Malawwanii fi Safartuuwwan Faalama Boba’aa Hordoffii fi To’annoo

Gaaffiiwwan Irra Deddeebiin Gaafataman Waa’ee Hordoffii fi To’annoo Faalama Boba’aa: Malawwanii fi Safartuuwwan

1. Hordoffiin faalama boba’aa maali?

Hordoffiin faalama boba’aa agarsiistota naannoo argama, bal’ina, qindoomina, sochii fi bu’aa faalama boba’aa murteessuuf itti fayyadamanii sirnaan safaruu dha.

2. Hordoffii faalama boba’aa irratti yeroo baay’ee paaraameetota kamfa’i?

Paaraameetotni waliigalaa BOD, COD, TOC, zayitaa fi giriisi, waliigala haayidirookaarboonii boba’aa, xuuxuu altiraavaayoleetii, sibiilota, fi kompaawundoota raadiyoo’aktiiwii of keessatti qabatu.

3. BOD bishaan faalame keessatti maal safara?

BOD haala qorannoo murtaa’e keessatti meeshaa orgaanikii baayoo-diigamuu danda’u saamuda keessatti yeroo mancaasu oksijiinii maaykiroo-orgaanizimoonni fayyadaman tilmaama.

4. Haayidirookaarbooniin boba’aa waliigalaa maaliif barbaachisaa dha?

TPH safartuu bal’aa haayidirookaarboonii boba’aa irraa argamu bishaan, biyyee fi biyyee keessatti kan kennu yoo ta’u, qorattoonni faalama akka hubatanii fi sirreeffama sirrii ta’e karoorfachuuf gargaara.

5. Faalama boba’aa akkamitti ittisuun danda’ama?

Ittisa suphaa idilee, leenjii hojjettootaa, madaallii balaa, oomisha qulqulluu, karoora hatattamaa, hordoffii, dambiiwwan ciccimoo, fi sirna deebii dhangala’aa amanamaa of keessatti qabata.

6. Meeshaaleen keemikaalaa facaasan yeroo hunda boba’aa dhangala’uuf mijatoo?

Lakkii mijachuun isaanii haala dhangala’aa fi miira naannoo irratti hundaa’a sababiin isaas facaastoonni boba’aa guutummaatti balleessuu mannaa irra deebi’anii raabsu.

7. Oil skimmers jechuun maal fa’a?

Oil skimmers meeshaalee makaanikaa zayita lola’u bishaan gubbaa irraa deebisanii fiduudha. Bu’a qabeessummaan isaanii furdina zayitaa, haala qilleensaa, dalga, kaarentii, caccabaa fi dizaayinii meeshaalee irratti hundaa’a.

8. Maayikiroo-orgaanizimoonni faalama boba’aa balleessuu danda’uu?

Eeyyee. Maayikiroo-orgaanizimoonni tokko tokko haayidirookaarboonii boba’aa diiguu danda’u, haa ta’u malee sirreeffamni maaykiroobaayil suuta deemuu kan danda’uu fi haala naannoo mijaawaa fi sochii maaykiroobaayil irratti kan hundaa’u dha.

9. Hordoffiin erga sirreeffamee booda maaliif itti fufuu qaba?

Hordoffiin hordoffii sadarkaan faalama gadi bu’uu isaa kan mirkaneessu yoo ta’u, faalama haftee biyyee, biyyee, bishaan, ykn sirna baayoloojii keessatti hafuu danda’u erga zayitiin mul’atu badee booda adda baasuuf gargaara.

10. Hordoffiin faalama boba’aa barbaachisaa kan ta’e maaliifi?

Hamma faalamaa hubachuuf, tarkaanfiiwwan to’annoo filachuuf, sirreeffama madaaluuf, dambii naannoo deeggaruuf, akkasumas sirna ikoo fi sochii dhala namaa faalama boba’aa itti fufiinsa qabu irraa eeguuf ragaa ni kenna.

Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira ga’uu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif baay’ee galatoomaa!

Akkasumas Dubbisaa: Faalama Bishaanii fi Lafaa Qonna Keessatti