Mmetụta mmiri emerụrụ n’ahụ mmadụ

Mmiri dị ọcha dị mkpa maka ịṅụ ihe ọṅụṅụ, isi nri, idebe ihe ọcha, ọrụ ugbo, na ihe omume ndị ọzọ kwa ụbọchị, ma mmiri nwere ike imetọ ya site na microorganisms, chemicals, nri, ihe mkpofu na ihe ndị sitere n’okike maka iji mmadụ eme ihe.

Ndị mmadụ na-ajụkarị ihe ndị na-emerụ emerụ dị na mmiri, otú ihe ndị ahụ si gbasie ike, na ma ikpughe nwere ike ịkpata ọrịa ozugbo, ọrịa na-adịte aka, nsogbu mmepe, ma ọ bụ mmetụta ndị ọzọ na-emerụ ahụ n’okpuru ọnọdụ mkpughe dị iche iche.

Mmetụta ahụike nke mmiri na-emerụ emerụ na-adabere na mmetọ, ọnụ ọgụgụ dị ugbu a, ogologo oge na ụzọ ikpughe, afọ, ọnọdụ ahụike, na ma a na-edozi mmiri tupu eri ya na itinye uche na ya.

Mmetọ nwere ike ime na mmiri dị n’ime ala, osimiri, ọdọ mmiri, ọdọ mmiri, olulu mmiri, usoro nchekwa, netwọk nkesa, ma ọ bụ arịa ezinụlọ mgbe ihe ndị na-emerụ ahụ na-abanye na mmiri n’oge nchịkọta, njem, ọgwụgwọ na nchekwa tupu ha eruo ebe eji.

Isiokwu a na-akọwa mmetụta dị mkpa nke mmiri mmetọ na-emetụta ụmụ mmadụ, na-elekwasị anya na nitrate, arsenic, pesticides, nje nje, na ihe ndị bara uru nke nwere ike ibelata ikpughe ma chebe ahụike ọha na eze maka ezinụlọ na obodo.

Ịghọta mmiri emetọọ na mmetụta ya

Mmetọ mmiri na-eme mgbe ihe na-agbanwe ọdịdị anụ ahụ, kemịkalụ, ma ọ bụ ndu nke mmiri nke ga-eme ka ọ ghara ịdị mma maka ojiji e bu n’obi mee ya, gụnyere ịṅụ mmanya, isi nri, ntụrụndụ, ogbugba mmiri n’ubi, ma ọ bụ mmepụta anụ ụlọ.

Ebe ndị a na-ahụkarị gụnyere nsị mmiri, mmiri na-agbapụta n’ugbo, mkpofu ụlọ ọrụ mmepụta ihe, ebe mkpofu mmiri, mmiri ozuzo, sistemu septik anaghị echekwa ya, na mineral ndị na-esite n’okike na-agbaze n’ime mmiri dị n’ime ala n’okpuru ọnọdụ ọnọdụ ala dị iche iche n’ofe mmiri dị iche iche.

Enwere ike ịchịkọta ihe mmetọ mmiri n’ime microbial, inorganic, pesticide and herbicide, organic chemical, radioactive, and physical conteminants, ebe otu ọ bụla na-emepụta ụzọ mkpughe dị iche iche na nsonaazụ ahụike n’ofe mmiri dị iche iche.

Ọnọdụ isi iyi mmiri nwere ike ịgbanwe ka oge na-aga n’ihi na mmiri ozuzo, idei mmiri, ụkọ mmiri ozuzo, iji ala eme ihe, ọdịda ọgwụgwọ, mmebi akụrụngwa, na mwepụta mberede nwere ike gbanwee mkpokọta mmetọ nke ukwuu n’oge dị iche iche.

Ndị mmadụ na-eji olulu mmiri nkeonwe nwere ike chere ihe egwu dị iche iche site n’aka ndị na-anata ihe enyemaka ime obodo n’ihi na kemịkalụ mmiri dị n’ime ala, ihe omume ndị dị nso, ịrụ olulu mmiri, nhazi, na usoro nlekota nwere ike ịdịgasị iche n’etiti ebe na obodo.

Mmiri e merụrụ emerụ nwere ike imetụta ndị mmadụ site na ịṅụ mmanya, ịkwadebe nri, ịsa ahụ, ikuku ume nke ikuku, mmetụ akpụkpọ ahụ, ma ọ bụ iri ihe ọkụkụ na anụmanụ ndị ekpughere na mmiri emetọru ka oge na-aga n’oge ihe omume ikpughe mmiri na-emerụ emerụ.

Nsonaazụ ahụike sitere na ọrịa eriri afọ na-adị mkpụmkpụ na akpịrị ịkpọ nkụ ruo na mmebi akụkụ ahụ, mmetụta mmepe, nsogbu ịmụ nwa, mmerụ ahụ akwara, na ọrịa cancer ụfọdụ, dabere na mmetọ na ọkwa nke ikpughe na adịghị ike nke onye ọ bụla.

Ebe ọ bụ na ihe ndị na-emerụ emerụ dị iche iche, ọdịdị ígwé ojii, uto pụrụ iche, ma ọ bụ isi na-adịghị mma enweghị ike ikpebi ma mmiri ọ dị mma, na-eme ka ọ dị mma. ule mmiri kwesịrị ekwesị, ọgwụgwọ na nchebe isi iyi dị mkpa maka ezinụlọ.

Gụkwuo: Ihe kpatara maka nlele ihe mkpofu na usoro

Mmetụta Nitrate na mmiri emeruru

Nitrate bụ ihe nwere nitrogen nke na-ejikọta ya na fatịlaịza, nri, mmiri na-ekpofu mmiri, na ebe ndị ọzọ na-emetọ ihe na-edozi ahụ, karịsịa ebe ọrụ ugbo na-eme n’akụkụ mmiri ala ma ọ bụ mmiri dị n’elu gụnyere ebe mmiri ọṅụṅụ na-adịghị echebe.

Mgbe ọkwa nitrate dị elu na mmiri ọṅụṅụ, ụmụ ọhụrụ nwere ike iche ihe ize ndụ dị iche iche ihu n’ihi na nitrate nwere ike inye aka na methemoglobinemia, ọnọdụ nke na-ebelata ikike ọbara nke ibu oxygen n’etiti ụmụaka.

A na-akpọkarị ọnọdụ ahụ ọrịa blue-baby syndrome n’ihi na ikuku oxygen ezughị ezu nwere ike ime ka akpụkpọ ahụ na-acha anụnụ anụnụ na, n’ọnọdụ siri ike, nsogbu siri ike ma ọ bụ ọnwụ mgbe a na-enyeghị nlekọta ahụike ozugbo n’obodo ndị metụtara.

Ụmụaka na-eto eto na-enwekarị nsogbu n’ihi na usoro mgbari nri ha na-eto eto na njirimara physiological nwere ike ịbawanye ngbanwe nke nitrate ka ọ bụrụ nitrite, nke na-egbochi njem ikuku oxygen na-emekarị n’ime ọbara ebe ịdị ọcha na nleba anya dị oke.

Ime ime kwesịkwara nlebara anya nke ọma n’ihi na enyochala ikpughe na nitrate dị elu maka mkpakọrịta enwere ike na nsonaazụ ọmụmụ na-adịghị mma, ọ bụ ezie na ihe ize ndụ nke onye ọ bụla na-adabere n’ogo ikpughe na ihe ndị ọzọ n’ofe dị iche iche eji mmiri eme ihe.

Mmetọ nitrate nwere ike ịbanye na mmiri ọñụñụ mgbe fatịlaịza, ihe mkpofu anụmanụ, sistemu septic, ma ọ bụ isi iyi mmiri na-agafe na ala wee rute na mmiri dị n’ime ala, ọkachasị ebe ihe mgbochi na-ezughị oke mgbe ihe omume gburugburu ebe obibi mere.

Mbelata nitrate ikpughe na-achọ ichebe olulu mmiri, ijikwa fatịlaịza n’ụzọ kwesịrị ekwesị, ịchịkwa nsị na mmiri na-ekpofu mmiri, na-edobe usoro septic, na ịnwale ebe mmiri na-adịghị ike mgbe niile mgbe a na-enyo enyo na ọ bụ mmetọ na ọgwụgwọ ngwa ngwa dị mkpa.

Ezinụlọ kwesịrị inweta ozi dị mma nke mmiri a pụrụ ịdabere na ya wee chọọ ntuziaka ọkachamara mgbe akwadoro mmetọ nitrate, ọkachasị mgbe a na-akwadebe mmiri ọñụñụ ma ọ bụ usoro ụmụaka maka ụmụaka na-erubeghị ọnwa isii n’ofe ime obodo.

Mmetụta Arsenic na mmiri emetọru

Arsenic nwere ike ịpụta na mmiri dị n’ime ala ma nwee ike ịbanye na mmiri site na ngwuputa ihe, ihe omume ụlọ ọrụ mmepụta ihe, mkpofu mkpofu, ma ọ bụ ụzọ gburugburu ebe obibi ndị ọzọ, na-eme ka ọ bụrụ ihe mmetọ kemịkalụ dị mkpa nke gụnyere olulu mmiri echedoro nke ọma.

Arsenic inorganic na-egbu egbu karịsịa, na ikpughe ogologo oge site na mmiri ọṅụṅụ nwere ike inye aka na mgbanwe akpụkpọ anụ, nsogbu obi, ọrịa shuga, na ihe ize ndụ nke ọtụtụ ọrịa cancer na-adịte aka.

Ejikọtakwara mkpughe arsenic na nsonaazụ dị njọ nke afọ ime yana nchegbu mmepe, na mkpughe oge ndụ na-enweta nlebara anya pụrụ iche n’ihi na ụmụaka nwere ike nweta mmetụta na-adịgide adịgide n’oge ọkwa dị oke egwu nke mmepe n’ime ọtụtụ afọ.

N’adịghị ka mmetọ microbial, arsenic nwere ike ọ gaghị emepụta ụtọ, agba, ma ọ bụ ísì doro anya na mmiri ọ drinkingụ drinkingụ, yabụ naanị ọdịdị enweghị ike igosipụta ma isi iyi mmiri nwere oke na-adịghị mma n’okpuru ọnọdụ ụfọdụ.

Ndị mmadụ nwere ike izute arsenic site n’ịṅụ mmiri na-adịghị mma, iji ya na-esi nri, ịgbasa ihe ọkụkụ, ma ọ bụ iri nri ndị e ji mmiri emetọ eme eme eme, na-ekepụta ọtụtụ ụzọ maka ikpughe mmadụ n’ọkwa dị elu na ọnụ ọgụgụ ndị na-adịghị ike.

Mbelata ikpughe na-amalite site n’inyocha isi iyi mmiri, ọkachasị olulu mmiri nkeonwe na mpaghara amaara na ọ nwere arsenic ebuli elu sitere n’okike, na-esote ya site na ịhọrọ usoro ọgwụgwọ dabara adaba maka itinye uche na ọnọdụ mpaghara.

Ngwọta ndị ọzọ dị mma nwere ike inye nchebe ozugbo ebe ọgwụgwọ adịghị, enweghị ntụkwasị obi, ma ọ bụ dị oke ọnụ, ebe usoro ọgwụgwọ edoziziri nke ọma nwere ike inye aka belata mkpokọta arsenic mgbe emebere ya maka ọnọdụ mmetọ na mkpughe.

N’ihi na mmetụta arsenic nwere njikọ siri ike na mkpughe mkpokọta, ndị obodo kwesịrị ijikọ nlekota oge niile, nchebe isi iyi, ọgwụgwọ dị irè, na agụmakwụkwọ ọha na eze iji gbochie ịkpọtụrụ ugboro ugboro na mmiri ọ drinkingụ drinkingụ e merụrụ emerụ maka nchebe ezinụlọ a pụrụ ịdabere na ya.

Mmetụta ọgwụ na-egbu egbu na mmiri emetọru

Ọgwụ nje na ọgwụ ahịhịa nwere ike ịbanye na mmiri mgbe a na-ebu kemịkalụ etinyere n’ugbo, ubi, ahịhịa, n’akụkụ okporo ụzọ, ma ọ bụ ebe ndị ọzọ site na mmiri ozuzo, mmiri mmiri mmiri, mmiri mmiri, ma ọ bụ njem site na ala dị nso ebe a na-emepụta ugbo.

Ohere nke mmetọ mmiri ọ drinkingụ drinkingụ na-adabere na akụrụngwa kemịkalụ, omume ngwa, ọnọdụ gburugburu ebe obibi, njirimara ala, anya na isi mmiri, na ịdị irè nke usoro nchebe gburugburu olulu mmiri na ụzọ mmiri nke chọrọ nlekọta kwesịrị ekwesị.

Ụfọdụ ogige pesticide na-akụda ngwa ngwa, ebe ndị ọzọ nwere ike ịdịgide ogologo oge n’ime ala ma ọ bụ mmiri, na-ekwe ka ihe fọdụrụnụ dịrị maka njem na ike ikpughe n’ọnọdụ ụfọdụ n’agbanyeghị àgwà gburugburu ebe obibi dị iche iche.

Mmetụta ahụike na-adabere n’ụdị pesticide a kapịrị ọnụ, itinye uche, ụzọ ekpughere ya, ugboro ole a na-akpọtụrụ, na ike nke onye ọ bụla, ya mere nkwupụta sara mbara banyere ọgwụ nje ọ bụla na-emepụta otu ọrịa adịghị mma kama iche n’ihe ize ndụ hà.

Ụmụaka nwere ike inweta nchebe pụrụ iche n’ihi na ahụ ndị na-emepe emepe nwere ike ịzaghachi n’ụzọ dị iche na mkpughe kemịkal, ebe ụmụ nwanyị dị ime na ndị ọrụ ugbo nwere ike ihu ohere ikpughe ọzọ n’ọnọdụ ụfọdụ karịsịa n’oge oge mmepe dị nro.

Mgbochi mmetọ pesticide na-achọ ịgbaso ntuziaka akara, na-ezere ngwa ngwa, ichekwa ụzọ mmiri, ilele ebe nchekwa, idobe ngwa ngwa, na ịchekwa kemịkalụ n’ebe dịpụrụ adịpụ site na olulu mmiri na ọwa mmiri dị nso n’olulu mmiri, iyi, na ọdọ mmiri.

Ndị ọrụ ugbo nwekwara ike ibelata ihe egwu mmetọ site na ya omume jikọtara ọnụ na gburugburu ebe obibi, nke na-ejikọta nleba anya, omume omenala, njikwa ndu, ụdị ndị na-eguzogide ọgwụ, na ọgwụgwọ kemịkalụ ahọpụtara nke ọma mgbe ọ dị mkpa site na iji usoro nlekọta pesti dị nchebe.

Ekwesịrị ileba anya n’ebe mmiri dị nso na mmepụta ugbo siri ike mgbe mmetọ pesticide bụ ihe ezi uche dị na ya, yana ndị ọkachamara gburugburu ebe obibi, ndị ọrụ ugbo, ma ọ bụ ndị ọkachamara na-ahụ maka ahụike kwesịrị ịkparịta ụka maka ntule kwesịrị ekwesị tupu ikpughe mmadụ aghọọ nnukwu ihe.

Mmetụta nke ihe ndị na-emetọ ihe ndị dị ndụ na mmiri

Ihe na-emetọ ihe ndị dị ndụ gụnyere nje bacteria, nje, protozoa, na ụmụ nje ndị ọzọ nwere ike ịbanye na mmiri site na nsị, mkpofu anụmanụ, mmiri ozuzo, usoro idebe ihe ọcha na-ada ada, ebe ndị mmetọ, ma ọ bụ omume njikwa adịghị mma sitere na ma mmadụ ma anụmanụ.

Escherichia coli nwere ike igosi mmetọ fecal, na ụfọdụ nsogbu nwere ike ịkpata ọrịa eriri afọ siri ike, ebe ihe ndị ọzọ dị ka Giardia na Cryptosporidium bụ ihe dị mkpa na-ebute ọrịa afọ ọsịsa nke mmiri karịsịa n’etiti ndị na-adịghị ike.

Mgbaàmà sitere na mmiri emetọọ nwere ike ịgụnye afọ ọsịsa, ọgbụgbọ afọ, ọgbụgbọ, ọgbụgbọ, ahụ ọkụ, ike ọgwụgwụ, na akpịrị ịkpọ nkụ, na oke mmetụta nke akụkụ ahụ na afọ ma ọ bụ ahụike onye ahụ dabere na ogologo oge nke ọrịa.

Mmiri mmiri ozuzo nwere ike ịdị ize ndụ ngwa ngwa n’ime ụmụ ọhụrụ, ụmụntakịrị, ndị toro eto, na ndị ọrịa na-esiwanye ike, karịsịa mgbe vomiting na afọ ọsịsa na-akpata nnukwu mmiri mmiri na mfu electrolyte mgbe ọgwụgwọ dị irè adịghị.

Cryptosporidium nwere ike isiri ike ịchịkwa site na ụfọdụ ụzọ mgbochi ọrịa oge niile, na-eme ka nzacha, esi, ma ọ bụ ụzọ ọgwụgwọ dị irè megide organism dị mkpa mgbe a na-enyo enyo na mmetọ nọ n’okpuru ọnọdụ mberede ma ọ bụ ejighị n’aka.

Omume mmiri dị mma gụnyere ichebe isi mmalite site na mmetọ fecal, idokwa ebe a na-edebe ihe ọcha, ịsacha aka, ịgwọ mmiri na-ejighị n’aka nke ọma, na idobe mmiri edoziworo n’ime akpa dị ọcha, kpuchie karịsịa maka ndị na-adịghị ike.

Isi mmiri nwere ike igbu ọtụtụ microorganisms na-ebute ọrịa, mana isi anaghị ewepụ kemịkalụ na-emerụ ahụ, ọla dị arọ, ma ọ bụ ihe ndị na-akpata redio, yabụ usoro ọgwụgwọ ziri ezi ga-adakọrịrị n’ihe mmetọ ahụ karịsịa n’oge mkpebi ọgwụgwọ ezinụlọ.

Mgbe mmiri emetọọrọ na-ebute afọ ọsịsa na-adịgide adịgide, ọgbụgbọ, akpịrị ịkpọ nkụ, stool ọbara, ike iku ume, adịghị ike siri ike, ma ọ bụ mgbaàmà n’ime onye na-adịghị ike, nyocha ahụike ngwa ngwa nwere ike ịdị mkpa ka ị na-edobe ịdị ọcha nke onwe.

Gụkwuo: Ntuziaka zuru oke ijikwa mkpofu siri ike

Mgbochi na njikwa nke mmiri emetọru

Mgbochi mmiri emetọọ na-amalite site n’ichebe isi mmiri site n’ihe mkpofu, nsị, nsị anụ, ebe a na-echekwa kemịkalụ, mkpofu na-enweghị isi, na ihe omume ndị ọzọ nwere ike iwebata ihe ndị na-emerụ ahụ n’ime gburugburu ebe obibi maka nchebe ezinụlọ a pụrụ ịdabere na ya.

Ijikwa ihe mkpofu dị ize ndụ nke ọma na-ebelata ihe egwu mmetọ n’ihi na ihe mkpofu a na-achịkwa nke ọma nwere ike ịhapụ kemịkalụ na mmiri mmiri emetọtọ na-akwaga n’ime ala, ọwa mmiri, iyi, ọdọ mmiri, na mmiri dị n’ime ala gafee ime obodo na obodo mepere emepe.

Ndị na-arụ ọrụ ugbo nwere ike ibelata mmetọ mmiri site n’itinye fatịlaịza dị ka mkpa ihe ọkụkụ si dị, ịchịkwa mbuze, idobe ihe nchekwa ahịhịa, ijikwa nri nke ọma, na igbochi kemịkalụ mwụfu n’akụkụ isi mmiri site na usoro mgbochi bara uru.

Obodo kwesịrị ịnọgide na-enwe mmiri mmiri, idebe ihe ọcha, ọgwụgwọ mmiri na-ekpofu mmiri, na usoro nlekota oru n’ihi na ọdịda na ọrụ ndị a nwere ike ime ka mmegharị nke nje, nri na ihe ndị dị ize ndụ na-abanye n’ime mmiri tupu enwee ihe ndị na-emerụ ahụ.

Ezinụlọ ndị na-eji olulu mmiri kwesịrị inyocha isi olulu mmiri, debe ihe ndị na-emerụ emerụ na mpaghara olulu mmiri ahụ, na-edozi sistemu septic dị nso, ma nwalee mmiri mgbe ihe egwu mpaghara ma ọ bụ mgbanwe dị mma na-ewelite nchegbu site na nleba anya mgbe niile.

Nnwale ụlọ nyocha mgbe niile na-enye nchebe dị mma karịa ịdabere n’ọdịdị n’ihi na enweghị ike ịchọpụta ọtụtụ ihe mmetọ dị mkpa site na uto, isi, ma ọ bụ agba, ọkachasị kemịkalụ inorganic na ọtụtụ microorganisms maka ahụike ọha ogologo oge.

Mgbe achọpụtara mmetọ, omume mmezi kwesịrị ịdabere n’ihe mmetọ ahụ achọpụtara, tụọ itinye uche, ụzọ mkpughe, teknụzụ ọgwụgwọ dị, na ebumnuche iji mmiri ebe akwadoro mmetọ.

Ya mere, ichebe ịdịmma mmiri bụ oke ọrụ metụtara ezinụlọ, ndị ọrụ ugbo, ụlọ ọrụ, ndị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi, ndị na-enye mmiri, ndị ọkachamara ahụike, na obodo na-arụkọ ọrụ ọnụ iji gbochie mmetọ tupu ekpughere ya kama imeghachi omume naanị mgbe emechara.

Mmiri ọhụrụ bụ akụkụ na-abụghị saline nke okirikiri mmiri na mbara ala, na mmetọ nwere ike ịgụnye microbial, inorganic, pesticide, herbicide, organic chemical, radioactive, and physical bends. Ijikwa mmiri dị mma na-echebe ahụike ọha. Ịghọta usoro ndị a na-akwadokwa mkpebi ndị a maara gbasara ọgwụgwọ, nleba anya, njikwa mkpofu, na iji ya eme ihe.

Ijikwa mmiri dị mkpa n’ihi na mmiri na-akwado ndụ mmadụ, mmepụta ihe ubi, idebe ihe ọcha, ụlọ ọrụ na gburugburu ebe obibi. Njirimara mmiri dị mkpa gụnyere pH, alkalinity, ion gbazere, turbidity, nghọta, nri, na ihe ndị dị ndụ.

Ihe mkpofu na-abanye na gburugburu ebe obibi nwere ike ịghọ ụzọ mmetọ dị mkpa n’ihi na mmiri nwere ike ibuga ihe gbazere ma ọ bụ kwụsịtụrụ site na ebe a na-ekpofu ihe gaa na mmiri dị elu, ọwa mmiri mmiri, ala, na usoro mmiri dị n’ime ala.

Omume mkpofu mkpofu kwesịrị ekwesị ya mere nwere ike ịkwado nchebe mmiri site na ibelata mkpofu, ọkụ na-achịkwaghị achịkwa, ebe a na-ekpofu ihe, na ihe omume ndị ọzọ na-ekwe ka mmetọ na-agafe gburugburu gburugburu ebe obibi.

Obodo nwere ike ime ka mgbochi sikwuo ike site n’ịkwado ọrụ idebe ihe ọcha, na-edobe akụrụngwa mmiri, ichekwa ala mmiri na ahịhịa, na-agba ume maka ọrụ ugbo, na ịkụziri ndị bi na omume ndị na-ebelata mmetọ n’isi ya.

Ndị ọrụ ugbo kwesịrị itinye uche nke ọma maka ịdị mma mmiri ịgba mmiri n’ihi na ebe ndị mmetọ nwere ike ikpughe ihe ọkụkụ, ala, anụ ụlọ, ndị ọrụ na obodo ndị dị nso, ebe usoro ịgba mmiri na-adịghị mma nwekwara ike ịbawanye mmegharị nke mmetọ.

Ezinụlọ nwere ike inye onyinye site n’idebe ihe mkpofu, mmanụ, kemịkalụ, na ọgwụ pụọ n’ọwa mmiri na isi mmiri, ebe ha na-eji usoro mkpofu kwesịrị ekwesị na-egbochi ihe ndị na-emerụ ahụ ịbanye n’ime osimiri, olulu mmiri, na mmiri dị n’ime ala.

Nchekwa mmiri ogologo oge na-adabere na mgbochi, nleba anya, ọgwụgwọ kwesịrị ekwesị, na imekọ ihe ọnụ n’etiti ndị na-eme ihe ike n’ihi na imezi mmetọ mgbe ihe ndị na-emerụ emerụ gbasaara nwere ike bụrụ ihe siri ike, dị oke ọnụ ma na-akpaghasị obodo ndị ọ metụtara.

Nchịkọta maka Mmetụta mmiri emerụrụ emerụ na mmadụ

Ajụjụ ndị a na-ajụkarị gbasara mmetụta mmiri emetọruru n’ahụ mmadụ

1. Gịnị bụ isi mmetụta nke mmiri mmetọ na-emetụta ahụ ike mmadụ, gịnịkwa mere mmetụta ndị ahụ nwere ike isi malite site na ọrịa afọ na-adịghị adịte aka ruo ogologo oge dị njọ na ndị mmadụ ekpughere n’ọnọdụ dị iche iche?

Mmiri e merụrụ emerụ nwere ike ibute ọrịa eriri afọ, akpịrị ịkpọ nkụ, nsị kemịkalụ, nsogbu mmepe, nchegbu ọmụmụ, mmebi akụkụ ahụ, na ọrịa ndị ọzọ dabere na mmetọ, itinye uche, ụzọ mkpughe, na ogologo oge, ma nwee ike ịnwụ.

2. Gịnị mere ụmụ ọhụrụ ji enwe ike inweta mmiri ọñụñụ nke mmetọ nitrate, oleekwa ọnọdụ dị njọ nwere ike ịmalite mgbe ikpughe nitrate na-egbochi ikuku oxygen na-ebufe ụmụaka na-eji mmiri ọ metụtara eme ihe?

Nitrate nwere ike gbanwee ka ọ bụrụ nitrite n’ime ahụ, na-ebelata ikike ibu oxygen nke ọbara. Ya mere ụmụaka nwere ike ịmalite methemoglobinemia, nke a na-akpọkarị ọrịa blue-baby syndrome, nke nwere ike ịghọ ihe na-eyi ndụ egwu n’oge nwata.

3. Olee otú arsenic ga-esi banye na mmiri ọñụñụ, n’ihi gịnịkwa ka ikpughe ogologo oge ji bụrụ karịsịa maka obodo ndị na-adabere kpam kpam na mmiri ala a na-adịghị edozi maka ịṅụ mmanya n’ógbè ndị ọ metụtara n’enweghị nsogbu taa?

Arsenic nwere ike ịpụta na mmiri dị n’ime ala ma ọ bụ banye na mmiri site na ọrụ mmepụta ihe, ngwuputa ihe, na ụzọ mkpofu. Ikpughe ogologo oge nwere ike imebi ahụike yana ịbawanye ohere nke ọrịa kansa na nsogbu mmepe. Nnwale oge niile na-enyere obodo ndị metụtara aka.

4. Ọgwụ pesticides na ahịhịa ahịhịa nwere ike imetọ mmiri ọñụñụ, gịnịkwa na-ekpebi ma ikpughe ọ̀ na-akpatara ndị mmadụ ihe ize ndụ ahụike bara uru mgbe ndị mmadụ na-eri ma ọ bụ na-akpọtụrụ mmiri emetụtara mgbe niile?

Ee, ọgwụ ndị na-egbu egbu na ahịhịa nwere ike iru mmiri dị n’elu ma ọ bụ mmiri dị n’ime ala site na mpụta mmiri, igbapu mmiri, ma ọ bụ mmegharị site na ala. Ihe ize ndụ na-adabere na kemịkalụ a kapịrị ọnụ, itinye uche, nsị, ugboro mkpughe, na ogologo oge. Ndị na-adịghị ike kwesịrị izere ikpughe.

5. Kedu ihe nrịanrịa dị ndụ na-emekarị n’ime mmiri na-adịghị mma, oleekwa otú ihe ndị dị ndụ dị ka E. coli, Giardia, na Cryptosporidium nwere ike isi metụta ahụ ike mmadụ site na mmiri ọṅụṅụ na-emerụ emerụ n’ime ezinụlọ ndị na-adịghị ike?

E. coli na nje bacteria ndị ọzọ nwere ike ịkpata ọrịa eriri afọ, ebe Giardia na Cryptosporidium na-ebutekarị afọ ọsịsa na akpịrị ịkpọ nkụ metụtara ya. Ọrịa siri ike nwere ike ịdị ize ndụ nye ụmụaka na ndị okenye. Ndochi mmiri ozugbo na-enyere aka.

6. Mmiri a na-esi esi emetọ ọ̀ na-eme ka ọ dị nchebe kpam kpam, gịnịkwa mere azịza ya ji dabere ma nje ahụ ọ̀ bụ microbial ma ọ bụ kemịkal dị n’okike n’oge mkpebi ọgwụgwọ ezinụlọ n’ụlọ?

Esi esi dị irè megide ọtụtụ microorganisms na-akpata ọrịa, ma ọ dịghị ewepụ ọtụtụ kemịkalụ, ọla dị arọ, ma ọ bụ ihe ndị na-eme ihe na-akpata redio. Ya mere ọgwụgwọ ga-adakọrịrị n’ihe mmetọ a chọpụtara site na nyocha na nyocha ọkachamara.

7. Olee otú ndị ọrụ ugbo ga-esi nyere aka gbochie mmetọ mmiri, karịsịa mgbe a na-eji fatịlaịza, nri nri, ọgwụ ahụhụ, ihe ọkụkụ, na ihe mkpofu eme ihe n’akụkụ ebe mmiri a na-akọ ugbo na-eme ihe mgbe a na-eji ya n’ubi ma ọ bụ nso n’ala a na-akọ?

Ndị ọrụ ugbo nwere ike ibelata mmetọ site n’itinye kemịkalụ ugbo nke ọma, jikwaa nri na ihe mkpofu nke ọma, na-achịkwa mbuze, ichekwa ụzọ mmiri, idokwa ebe nchekwa, na iji njikwa pesti agbakwunyere n’ebe kwesịrị ekwesị. Usoro ndị a na-echebe obodo ndị dị n’okpuru ala.

8. Gịnị ka ezinaụlọ kwesịrị ime mgbe ha chere na mmiri ọṅụṅụ ha emerụrụ, oleekwa otú ịnwale na ọgwụgwọ kwesịrị ekwesị ga-esi ebelata ihe ize ndụ ahụ ike ndị nwere ike ịkpata tupu ha anọgide na-eri nri ezinụlọ n’enweghị nsogbu?

Ezinụlọ kwesịrị izere mmiri a na-enyo enyo maka ịṅụ mmiri na-adịghị ọcha ruo mgbe achọpụtara àgwà ya. Nnwale ụlọ nyocha nwere ike ịchọpụta ihe ndị na-emerụ emerụ, mgbe nke ahụ gasịrị, enwere ike ịhọrọ usoro ọgwụgwọ kwesịrị ekwesị ma ọ bụ ebe dị nchebe. Ndụmọdụ ndị ọkachamara nwere ike ịdị mkpa.

Ị nwere ajụjụ, ntụnye ma ọ bụ onyinye ọ bụla? Ọ bụrụ otu a, biko nweere onwe gị iji igbe nkọwa n’okpuru kesaa echiche gị. Anyị na-agbakwa gị ume ka ị jiri obiọma kesaa ozi a n’etiti ndị ọzọ nwere ike irite uru na ya. Ebe ọ bụ na anyị enweghị ike ịgakwuru onye ọ bụla ozugbo, anyị nwere ekele maka enyemaka gị n’ịgbasa okwu ahụ. Daalụ nke ukwuu maka nkwado gị na maka ịkekọrịta!

Gụkwuo: Pụtara na mkpa nke ogbugba mmiri n’ubi na mmepụta ihe ubi