Summiin wanti tokkoo yeroo qaama keessa seenu dandeettii inni miidhaa geessisuu ibsa. Namoonni qilleensa faalame, bishaan, nyaata, lafa, bakka hojii fi yaa’a balfaa sirnaan hin bulfamneen wantoota balaafamaa ta’an qunnamuu danda’u.
Saaxilamummaan karaa afuura baafannaa, liqimsuu ykn xuuxamuu karaa gogaa ta’uu danda’a. Karaan, qindoominni, yeroon itti turuu fi amala keemikaalaa wanti tokkoo hamma dhiibbaa fayyaa kanaan dhufuu fi rakkoolee mudachuu danda’an irratti dhiibbaa qaba.
Gaasonni, danfiin, awwaara, dafqi, dafqi fi eroosooliin ujummoo sirna hargansuu seenuu fi akkasumas ija, gogaa fi dafqa tuquu danda’u. Keemikaalonni tokko tokko gogaa hin tuqamne qaxxaamuranii gara marsaa dhiigaa seenuu danda’u.
Kallattiin liqimsuun qulqullina gaarii dhabuu, akka tasaa liqimsuu ykn harkaan afaan wal qunnamuudhaan uumamuu danda’a. Yeroo baay’ee al-kallattiin liqimfamuun kan uumamu midhaan faalame, oomishni beeyladaa ykn qurxummiin keemikaalota balaafamaa naannoo faalame irraa gara nyaataatti yeroo geessan dha.
Sibiilonni ulfaatoo ta’an tokko tokko tishuuwwan qaamaa keessatti waan itti fufaniif, irra deddeebiin saaxilamuu isaanii hordofuun kuufamuu waan danda’aniif xiyyeeffannoo addaa argachuu qabu. Yeroo dheeraaf saaxilamuun qaamolee suuta suutaan miidhuu kan danda’u yoo ta’u, mallattoon dhukkubaa kan mul’atu erga miidhaan baayoloojii guddaan irra ga’ee booda qofa.
Maaltu Wanti Tokko Balaafama Taasisa?
1. Summii: 1.1. Wantoonni balaafamaa ta’an sababa amaloota keemikaalaa ykn fiizikaalaa isaaniitiin miidhaa geessisuu danda’u. Summiin, xurii, walnyaatinsi, abiddaa fi itti fufiinsa meeshaan tokko qabamuu addaa fi gatamuu to’atame barbaaduu fi dhiisuu isaa murteessuu danda’a.
2. Doosii Saaxilamummaa: 1.1. Balaan wanti tokkoo hammam qaama akka ga’uu fi yeroo hammamiif saaxilamuun isaa itti fufuu irrattis hundaa’a. Ramaddii balfa balaafamaa meeshaalee balaafamaa to’annoo addaa barbaadan balfa idilee irraa adda baasuuf gargaara.
3. Maddoota Gurguddoo: Bakkeewwan hojii keemikaalota balaafamaa karaa oomishaa, albuuda baasuu, boba’aa qopheessuu, laaboraatoorii, hojii eegumsa fayyaa, qonnaa fi balfa qabachuudhaan maddisiisuu danda’u. Maddoota balfa industirii bakka saaxilamummaa fi balaawwan dhaabbilee keessatti mudachuu danda’an adda baasuuf gargaara.
4. Amaloota Balaa: 1.1. Amaloota balfa balaafamaa hubachuun namoonni meeshaalee kuusaa fi gatamuu addaa barbaadan akka beekan gargaara. Qabeenya balfa balaafamaa beekuu murtoowwan nageenya qaban qabachuu, geejjibuu, wal’aanuu ykn gatuu dura ni deeggara.
5. Dhiibbaa Cimaa Fi Yeroo Dheeraa: Saaxilamuun yeroo hunda mallattoolee battalaa hin fidu. Wantoonni tokko tokko tuttuqaa gabaabaa fi cimaa booda dhiibbaa cimaa kan fidan yoo ta’u, kaan ammoo ji’oota ykn waggootaaf irra deddeebiin saaxilamuu isaanii hordofuun rakkoo fayyaa yeroo dheeraa uumu.
6. Madaallii Balaa: 1.1. Kanaafuu, madaalliin balaa summii, qindoomina, karaa saaxilamummaa, yeroo, bifa qaamaa, deebii kennuu fi saaxilamummaa dhuunfaa ilaala. Malli kun hojjettoota, maatii, hawaasa, fi bulchitoota balfaa sirnaan leenji’aniif bakka hundatti to’annoo mijaawaa murteessuuf gargaara.
Akkasumas Dubbisaa: Wal’aansaa fi Gatuu Wantoota Balaafamaa
Akkaataa Wantoonni Balaafamaa Qaama Keessatti Seenuu
1. Hafuura baafachuu: . Namoonni wantoota balaafamaa ta’an kan isaan mudatu irra caalaa qilleensa faalame hafuura baafachuudhaan, meeshaalee faalaman liqimsuu ykn keemikaalli gogaa akka tuqu gochuudhaani. Ijji fi mucous membranes iddoowwan saaxilamummaa barbaachisoo ta’anis kennuu danda’u.
2. Qabxiilee Qilleensarra Jiran: 1.1. Keessattuu hojjettoonni ykn hawaasni dafqa, dafqa, danfaa, gaazii, awwaara, eroosoolii ykn aarri yeroo isaan mudatu afuura baafachuun barbaachisaa dha. Particles xixiqqoo tishuu sombaa gadi fagoo ta’e bira gahuu waan danda’aniif marsaa dhiigaa seenuu danda’u.
3. Xuuxuu Gogaa: . Saaxilamummaan gogaa kan uumamu keemikaalonni bakka faalame, dhangala’oo, haftee ykn balfa waliin yoo tuqudha. Wantoonni tokko tokko kallattiin gogaa kan miidhan yoo ta’u, kaan ammoo danqaa gogaa qaxxaamuranii tishuuwwan jala jiran seenu.
4. Liqimsuu: 1.1. Kallattiin liqimsuun akka tasaa liqimsuu, qulqullina dhuunfaa gaarii hin taane, harka faalamee ykn nyaata nageenya hin qabne qabachuudhaan uumamuu danda’a. Gochaalee balfa qoricha aramaa nageenya qaban yeroo hojimaata kuusaa fi qabachuu carraa walqunnamtii akka tasaa hir’isuu.
5. Nyaataa Fi Bishaan: Nyaanni fi bishaan karaa saaxilamummaa al-kallatti uumuu kan danda’u yeroo wantootni balaafamaa biyyee, midhaan, nyaata beeyladaa, qurxummii, madda dhugaatii ykn sirna jallisii faalan. Kanaafuu irra deddeebiin fayyadamuun bakka faalamaa bira darbee saaxilamummaa dheeressuu danda’a.
6. Saaxila Hojii Fi Hawaasa: Hojjettoonni balfa, keemikaalota industirii, meeshaalee yaalaa, qoricha aramaa, boba’aa ykn meeshaalee faalaman qabatan saaxilamummaa guddaa isaan mudachuu danda’a. Hawaasni naannoo bakka itti gatamutti argamanis faalama karaa qilleensaa, bishaanii, biyyee fi meeshaalee elektirooniksii gataman.
Dhiibbaa Fayyaa Namaa Saaxilamuudhaan
Keemikaalonni tishuuwwanii fi qaamolee waliin haala adda addaa waan qabaniif dhiibbaan fayyaa wantoota balaafamaa qaban garaagarummaa guddaa qaba. Mallattoon dhukkuba kanaa aarsuu, garaa kaasaa, hafuura baafachuu dadhabuu, mataa dhukkubbii, dadhabbii, jijjiirama niwurooloojikaalaa ykn miidhaa qaamaa cimaa ta’uu danda’a.
Saaxilamummaan cimaan erga dhangala’ee booda, taatee afuura baafannaa, taatee liqimsuu ykn gogaa cimaan erga wal tuqee booda bu’aa ariifataa fiduu danda’a. Wantoonni summii qaban tokko tokko hojiiwwan qaamaa barbaachisoo ta’an jeequu waan danda’aniif, dhimmoonni ciccimoon yaala hatattamaa barbaachisuu danda’u.
Saaxilamummaan yeroo dheeraa kan uumamu namoonni yeroo dheeraaf irra deddeebiin qindoomina gadi aanaa yeroo isaan mudatudha. Miidhaan kanaan dhufu somba, tiruu, kalee, sirna narvii, sirna onnee fi ujummoolee dhiigaa, qaamolee walhormaataa, sirna ittisa qaamaa ykn gogaa kan hammatu ta’uu danda’a.
Hawaasni balfi balaafamaa qilleensa, biyyee, bishaan gubbaa ykn bishaan lafa jalaa yeroo faalu balaa dabalataa isaan mudachuu danda’a. Akkaataa saaxilamummaa balfaan walqabatee akkaataa balfi itti maddisiifamuu, geejjibamuu, kuufamuu fi dhuma irratti itti bulfamu irratti cimsee kan hundaa’u dha.
Hammi saaxilamummaa summii wantootaa, doosiin, yeroo, karaa fi saaxilamummaa dhuunfaa irratti hundaa’a. Balfa baayoomeediikaalaa balaa fayyaa keessumaa naannoo dhaabbilee eegumsa fayyaa fi bakka itti gatamu to’annoo gaarii hin qabneetti barbaachisaa ta’uu danda’a.
Dhiibbaan fayyaa kallattiin wal qunnamtii osoo hin taane karaa naannootiinis uumamuu danda’a. Balfa yaalaa sirnaan hin bulfamne bishaan, biyyee, fuula lafaa fi hawaasa dhiyoo jiru faaluu danda’a, kunis saaxilamummaa madda jalqabaa bira darbee babal’isuu danda’a.
Sibiilota Ulfaataa Fi Miidhaa Qaama
Sibiilonni ulfaatoo ta’an tokko tokko sirna naannoo keessatti waan itti fufaniif akkasumas tishuu baayoloojii keessatti kuufamuu waan danda’aniif yaaddoo fayyaa guddaa uumuu danda’u. Irra deddeebiin saaxilamuun ba’aa qaamaa suuta suutaan dabaluu fi bu’aa yeroo dheeraa fiduu danda’a.
Kaadmiyeemiin tiruu, somba, kalee, lafee, gadameessaa fi sammuu dabalatee qaamolee hedduu irratti dhiibbaa uumuu danda’a. Saaxilamummaan afuura baafachuu baay’ee tishuuwwan sombaa akka malee miidhuu kan danda’u yoo ta’u, yeroo dheeraaf saaxilamuun ammoo rakkoo kalee fi lafee fiduu danda’a.
Kooppaarri soorata barbaachisaa sadarkaa barbaachisaa ta’een yoo ta’u, garmalee fudhachuun garuu miidhaa geessisuu danda’a. Saaxila baay’ee ol’aanaa ta’een ujummoo bullaa’insa nyaataa aarsuu fi kalee, tiruu fi tishuuwwan biroo miidhuu danda’a.
Liidiin fi meerkikuriin sirna qaamaa dachaa irratti dhiibbaa uumuu waan danda’aniif xiyyeeffannoo guddaa argachuu qabu. Balfa elektirooniksii nageenya qabu gatuu sibiilotaa fi meeshaaleen summii gara mana, biyyee, bishaanii fi qilleensaatti akka gadhiifaman daangessuudha.
Faalamni sansalata nyaataa karaa barbaachisaa ta’e kan dhiyeessu yoo ta’u, sababiin isaas midhaan fi lubbu qabeeyyii bishaan keessa jiraatan faalama naannoo faalame irraa dhufu xuuxuu danda’u. Sana booda nyaatni faalame yeroon darbee faalama madda naannoo irraa gara nyaata namaatti dabarsuu danda’a.
Saaxila sibiilota ulfaatoo ittisuuf gadhiifamuu to’achuu, bishaanii fi biyyee eeguu, iddoowwan faalaman hordofuu fi meeshaalee balaafamaa ta’an haala nagaa ta’een bulchuu gaafata. Qulqullina bishaanii gaarii eeguu akkasumas carraa faalama keemikaalaa dhiyeessii fi sirna nyaataa akka seenu ni hir’isa.
Dhiibbaa Fayyaa Sirna Hafuura Baafannaa
Sirni hargansuu oksijiinii gara qaamaatti fidee kaarboon daayi’oksaayidii karaa hidhii, qoonqoo, tiraakiyaa, biroonkiifi sombaatiin balleessa. Wantoonni summii qaban erga afuura baafachuun booda hojiiwwan kana gidduu seenuun ni danda’ama.
Dafqi qilleensa keessaa, fiber, dafqi, aarri, eroosoolii fi danfi keemikaalaa tishuu sirna hargansuu aarsuu danda’a. Faalama irratti hundaa’uun, saaxilamuun qufaa, inflammation, haxxiffannaa, dandeettii hafuura baafachuu hir’isuu ykn miidhaan sombaa cimaa ta’e fiduu danda’a.
Yeroo dheeraaf hojii keessatti wantoota murtaa’aniif saaxilamuun haala sirna hargansuu yeroo dheeraaf gumaachuu danda’a. Fakkeenyonni isaanii fibrosis, emphysema, bronchitis yeroo dheeraa, hojiin sombaa hir’achuu, fi kaansarii erga irra deddeebiin afuura baafachuun saaxilamanii booda wantoota kaansarii adda addaa wajjin walqabatan.
Faalamni qilleensaa yeroo wantootni balaafamaa qilleensa naannoo keessatti fannifaman carraa saaxilamummaa dabaluu danda’a. Tooftaalee faalama hir’isuu fi to’annoo qulqullina qilleensaa fooyya’aa ta’e sochii faalamaa fi saaxilamummaa ummataa akka waliigalaatti baay’ee hir’isuu danda’a.
Namoonni yeroo danda’ametti dafqa, dafqa, aarri ykn danfaa meeshaalee balaafamaa irraa dhufan hin beekamne hafuura baafachuu irraa fagaachuu qabu. Qilleensaa, dhorkuu, eegumsa sirna hargansuu, hojimaata nageenya qabu, fi deebii hatattamaa ogeessaa balaa afuura baafannaa haalaan hir’isuu danda’a.
Mallattoon sirna hargansuu itti fufiinsaan erga keemikaalaaf saaxilamuu shakkamee booda madaallii yaalaa sirrii ta’e barbaada. Madaalliin dafanii karaa saaxilamummaa adda baasuu fi carraa walitti dhufeenya itti fufiinsa qabu wanta balaafamaa sana hir’isuu danda’a.
Dhiibbaa Tiruu, Onnee fi Ujummoolee Garaa
Sirni tiruu balfa ni balleessa, dhangala’oo qaamaa ni to’ata, akkasumas madaallii soogidda karaa tiruu, ujummoo fincaanii, ujummoo fincaanii fi ujummoo fincaanii eeguuf gargaara. Keemikaalonni summii qaban calaluu, uumamuu fincaanii, dhangala’aa dhiigaa ykn tishuu tiruu miidhuu danda’u.
Keemikaalaan cimaan ykn yeroo dheeraaf saaxilamuun caasaa tiruu miidhuu fi dandeettii tiruu balfa bu’a qabeessa ta’een balleessuu hir’isuu danda’a. Faalamni tokko tokko yeroon saaxilamummaan yeroo itti fufus rakkoo tiruu yeroo dheeraaf gumaachuu danda’a.
Sirni onnee fi ujummoolee dhiigaa oksijiinii, soorata, hormoonii fi balfa qaama guutuutti geejjiba. Wantoonni balaafamaa taʼan tokko tokko hojii dhiigaa, hojii onnee, ujummoolee dhiigaa, marsaa dhiigaa ykn oksijiinii gara tishuuwwan barbaachisoo taʼanitti akka hin geenye gufachiisuu dandaʼu.
Faalamni baasii yaalaa fi oomishtummaa dhabeen ba’aa fayyaa fi dinagdee bal’aa fe’uu danda’a. Baasii dinagdee faalamaa saaxilamummaa to’achuun hawaasa, bakka hojii, maatii fi qabeenya ummataa maaliif akka eegu agarsiisu.
Sirni garaachaa kalee giddu galeessa godhate soorata kan adeemsisu yoo ta’u, qoricha, faalama fi keemikaalota caccabsuuf gargaara. Summiidhaaf saaxilamuun seelii kalee miidhuu fi inflammation, cooma kuufamuu, hojiin isaa dadhabuu ykn tumoors gumaachuu danda’a.
Saaxilamummaa ittisuun qaamolee mallattoon ifa ta’e osoo hin mul’atin dura callisee miidhaan irra gahuu danda’u ni eega. To’annoo balfa industirii fi bishaan xuraa’aa sirnaan qulqulleessuu carraa irra deddeebiin faalama naannoo balaafamaa ta’eef saaxilamuu gadi buusu danda’a.
Dhiibbaa Walhormaataa, Narvii Fi Ittisuu
Sirni walhormaataa seelii fi hormoonota saalaa kan oomishu yoo ta’u, ulfaa fi guddina daa’imaa kan deeggarudha. Wantoonni balaafamaa ta’an tokko tokko dhala, hojii walhormaataa, bu’aa ulfaa, guddina fayya qabeessa ykn madaallii hormoonii gidduu seenuun ni danda’ama.
Miidhaan walhormaataa irratti dhufuu danda’u dandeettii ulfaa hir’isuu, dhala dhabuu, bu’aa ulfaa hamaa, rakkoo guddinaa fi balaa mudaa dhalootaa tokko tokkoo dabaluu dabalatee ta’uu danda’a. Kanaafuu madaalliin saaxilamummaa ulfaa fi fayyaa walhormaataa ilaaluu qaba.
Sirni narvii karaa sammuu, lafee dugdaa fi narvii naannootiin mallattoo qaama guutuu keessatti dabarsa. Wantoonni summii qaban tokko tokko walqunnamtii kana jeequudhaan burjaajii, qindoomina dhabuu, dadhabina, jijjiirama miiraa ykn rakkina yaadachuu uumuu dandaʼu.
Dhiibbaan niwurooloojikaalaa erga saaxilamummaa cimaa ykn irra deddeebiin tuttuqaa booda uumamuu danda’a, kunis wanta addaa irratti hundaa’a. Dhiibbaa fayyaa faalama waliin walqabatee dhufu hubachuu mallattoon suuta suutaan yeroo mul’atullee ittisi saaxilamummaa maaliif barbaachisaa akka ta’e ibsuuf gargaara.
Sirni ittisa qaamaa qaama keenya infekshinii fi seelii hin baramne irraa eega. Wantoonni balaafamaa ta’an deebii ittisa qaamaa jijjiiruun, deebii garmalee uumuu, ittisa laafaa ykn sochii ittisa qaamaa hin baramne namoota saaxilaman tokko tokko irratti uumuu danda’u.
Gogaan faalama irraas akka danqaa ittisaa ta’ee hojjeta, garuu keemikaalonni balaafamaa ta’an aarii, diimaa, dhangala’aa, dhukkuba gogaa, halluu jijjiiruu ykn sirna gadi fageenyaan saaxilamuu fiduu danda’u. Yaaddoo fayyaa hawaasaa yeroo balfa qabachuun kufe dabaluu danda’a.
Akkasumas Dubbisaa: Dhiibbaa Faalamaa/Falamaa Fayyaa Namaa Irratti Qabu
Akkaataa Saaxila Namaa Hir’isuu Dandeenyu
1. Meeshaalee Balaafamaa Adda Baasuun: 1.1. Saaxila namaa hir’isuun kan jalqabu wantoota balaafamaa ta’an fayyadamuu, sochii, wal’aansa ykn gatuu dura adda baasuudhaan. Asxaaleen, odeeffannoon nageenyaa, inventaarii fi ramaddiin balaa hojjettoonni to’annoo fi tarkaanfiiwwan ittisaa sirrii ta’an nagaan akka filataniif gargaaru.
2. Meeshaalee Nageenyaan Kuusuu: Kuusaan nageenya qabu meeshaalee balaafamaa meeshaalee walsimsiisan, mallattoo ifa ta’e, cufame keessatti fi ho’a, lolaa, madda ibiddaa fi wantoota wal hin simne irraa akka fagaatan taasisa. Itti gaafatamummaa keemikaalaa gatuu gadhiifamuu hin barbaachifne ittisa.
3. Meeshaalee Ittisaa Fayyadamaa: Meeshaaleen ittisa dhuunfaa yeroo to’annoon injinariingii fi bulchiinsaa saaxilamummaa guutummaatti dhabamsiisuu hin dandeenyetti keemikaalota waliin tuttuqaa hir’isuu danda’u. Guwantii, uffata ittisaa, eegumsa ijaa, miila, fi eegumsa sirna hargansuu mijaawaa balaa kanaan walsimuu qaba.
4. Qulqullina Gaarii Eeguu: 1.1. Qulqullinni gaariin dhimma qaba sababiin isaas harki, uffata, meeshaalee fi lafa faalame keemikaalota gara nyaataa, naannoo manaa, konkolaataa ykn namoota birootti dabarsuu danda’a. Hojimaata dhiqachuu fi uffata faalame jijjiiruun karaa saaxilamummaa addaan kutuu danda’a.
5. Sirnaan Wal’aanuu Fi Gatuu: Meeshaalee balaafamaa balfa idilee nagaan seenuu hin dandeenyeef qulqulleessuu fi gatuun addaa barbaachisaa dha. Mala bulchiinsa balfa balaafamaa guutuu ta’e adda baasuu, kuusuu, geejjibaa, wal’aansaa fi gatuu isa dhumaa kan dabalatudha.
6. Hawaasa eeguu: 1.1. Hawaasni saaxilamummaa hir’isuu kan danda’u, banaa gatamuu ittisuu, gubannaa nageenya hin qabne irraa fagaachuu, madda bishaanii eeguu, dhangala’aa gabaasuu, fi tajaajila balfaa qajeelfama qabu deeggaruun. To’annoo balfaa bu’a qabeessa ta’e meeshaalee balaafamaa ta’an waliin tuttuqaa daangessuuf gargaara.
7. To’annoo Bakka Hojii Cimsuu: 1.1. Industiriiwwanii fi dhaabbileen eegumsa fayyaa hojjettoota leenjisuu, karoora balaa tasaa eeguu, gadhiifamuu hordofuu, fi taateewwan hatattamaan qorachuu qabu. Tarkaanfiiwwan kun hojiiwwan nageenya qaban kan deeggaran yoo ta’u, bakka hojii fi hawaasa keessatti meeshaalee balaafamaadhaaf irra deddeebiin akka hin saaxilamneef gargaaru.
Cuunfaa Wantoota Balaafamaa Gurguddoo Fayyaa Namaa Irratti
| Kallattii | Cuunfaa Ijoo |
|---|---|
| Wantoota Balaafamaa | Meeshaalee summii, manca’aa, deebii kennuu, nama aarsu, abidda qabsiisuu ykn amaloota balaa birootiin namoota miidhuu danda’an. |
| Daandiiwwan Saaxilamummaa Ijoo | Hafuura baafachuu, liqimsuu, gogaa xuuxuu fi al-kallattiin karaa nyaata, bishaan, qilleensaa fi biyyee faalameen saaxilamuu. |
| Sibiilota Ulfaataa | Kaadmii, liidiin, meerkikuriin, sibiila diimaa fi sibiilonni biroo yeroo saaxilamummaan garmalee ykn yeroo dheeraaf ta’u miidhaa geessisuu danda’u. |
| Dhiibbaa Hafuura Baafannaa | Saaxilamummaan aarii, inflammation, hojiin sombaa hir’isuu, dhukkuba sirna hargansuu yeroo dheeraa ykn kaansarii tokko tokko fiduu danda’a. |
| Miidhaa Qaama | Tiruu, kalee, sirni onnee fi ujummoolee dhiigaa, qaamolee walhormaataa, sirni narvii, sirni ittisa qaamaa fi gogaan miidhaa geessisuu danda’a. |
| Eegumsa Fayyaa | Adda baasuu, kuusaa nageenya qabu, meeshaalee ittisaa, qulqullina, wal’aansa, sirnaan gatuu, hordoffii, fi karoora hatattamaa balaa saaxilamummaa hir’isa. |
Gaaffiiwwan Waa’ee Wantoota Balaafamaa fi Fayyaa Namaa Irra Deddeebiin Gaafataman: Balaawwan Fayyaa Gurguddoo
1. Wantoonni balaafamaa maal fa’a?
Wantoonni balaafamaa ta’an meeshaalee yeroo saaxilamummaan uumamu, keessumaa yeroo qindoominni isaanii, summii ta’uun isaanii, walnyaatinsi isaanii ykn itti fufuun isaanii balaa guddaa kan uumu yoo ta’u, amala isaanii namoota ykn naannoo miidhuu danda’aniidha.
2. Wantoonni balaafamaa ta’an akkamitti qaama keessa seenu?
Karaaleen gurguddoon afuura baafachuu, liqimsuu fi gogaa xuuxuudha. Nyaataa fi bishaan faalamees yeroo wantootni balaafamaa karaa naannoo fi sansalata nyaataa keessa socho’an saaxilamummaa al-kallatti uumuu danda’u.
3. Sibiilonni ulfaatoo qaama namaa miidhuu danda’uu?
Eeyyee. Garmalee sibiilota ulfaatoodhaaf saaxilamuun sibiilli addaa irratti hundaa’uun qaamolee akka tiruu, kalee, somba, sammuu, lafee, sirna onnee fi ujummoolee walhormaataa irratti dhiibbaa uumuu danda’a.
4. Keemikaalonni afuuraan fudhataman miidhaa fayyaa akkamii fiduu danda’u?
Keemikaalonni afuura baafaman ujummoo qilleensaa fi somba aarsuu kan danda’an yoo ta’u, qufaa, inflammation, rakkina hafuura baafachuu, hojii sombaa hir’isuu, dhukkuba sirna hargansuu yeroo dheeraa ykn saaxilamummaa cimaa booda miidhaan cimaan geessisuu danda’u.
5. Wantoonni balaafamaa ulfaa fi dhala irratti dhiibbaa uumuu danda’uu?
Wantoonni balaafamaa ta’an tokko tokko hojii walhormaataa, dhala dhabuu, bu’aa ulfaa, guddina daa’imaa, hormoonii ykn bu’aa da’umsaa gidduu seenuun ni danda’ama. Balaan qabatamaan jiru wantootaa fi sadarkaa saaxilamummaa irratti hundaa’a.
6. Namoonni wantoota balaafamaa taʼaniif saaxilamuu akkamitti hirʼisuu dandaʼu?
Namoonni saaxilamummaa hir’isuu kan danda’an adda baasuu sirrii, kuusaa nageenya qabu, meeshaalee ittisaa, qulqullina gaarii, qabachuu nageenya qabu, wal’aansa to’atame, gatamuu sirnaan, hordoffii naannoo, fi deebii hatattamaa dhangala’aa kennuudhaan.
7. Nyaataa fi bishaan faalame karaaleen saaxilamummaa barbaachisoo ta’an maaliif?
Biqiltoonni, qurxummiin, oomisha beeyladaa fi bishaan dhugaatii faalama naannoo faalame irraa dhufu qabachuu danda’u. Kanaaf irra deddeebiin fayyadamuun namoota madda jalqabaa wajjin kallattiin osoo hin qunnamin wantoota balaafamaniif saaxiluu danda’a.
8. Balfa balaafamaa sirnaan bulchuun fayyaadhaaf barbaachisaa kan ta’e maaliifi?
Bulchiinsi sirrii ta’e meeshaaleen balaafamaa qilleensa, bishaan, biyyee, nyaataa, kallattiin tuttuqaa, dhangala’uu fi to’annaa malee gatuun namoota bira akka hin geenye taasisa, kanaanis balaa fayyaa battalaa fi yeroo dheeraa hir’isa.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira ga’uu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Akkasumas Dubbisaa: Faalama Bishaanii fi Lafaa Qonna Keessatti