Qajeelfama Guutuu Madaallii Marsaa Jireenya Naannoo

Hariiroo sochii dinagdee fi eegumsa naannoo gidduu jiru irratti yaaddoon waan dabalaa dhufeef, dhaabbileen malawwan oomishaaleen, adeemsi fi tajaajiloonni sirna uumamaa fi qabeenya naannoo naannoo sana jiran irratti dhiibbaa akkamii akka geessisan madaaluuf gargaaran qopheessaniiru.

Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo bu’aa sana sirna oomishaa guutuu keessatti, meeshaalee jallisii baasuu fi omisha irraa kaasee hanga geejjibaa, itti fayyadama, deebi’anii fayyadamuu, deebisuu, fi sadarkaa dhumaa gatuutti, karaa bal’aa ta’e ni dhiheessa.

Madaalliin warshaa ykn hojii tokko qofa qoratu irraa adda ta’ee, madaalliin marsaa jireenyaa hojiiwwan walitti hidhamanii fi dhangala’aa naannoo sirna guutuu keessatti ilaala, dhiibbaa sadarkaa adda addaa gidduutti dabarfaman mul’isuuf gargaara.

Malli kun qorannoo anniisaa fi qabeenya jalqabaa kanneen meeshaalee industirii fi anniisaa barbaachisu qoratan irraa kan hojjetamedha. Boodarra qorattoonni qorannoowwan sana babal’isuun faalama, balfa maddisiisuu, qabeenya dhabuu, jijjiirama qilleensaa fi yaaddoo naannoo dabalataa ilaaluuf gargaaran.

Har’a Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo waa’ee ba’aa naannoo fi carraa fooyya’iinsa ta’uu danda’u ragaa caaseffama qabu dhiyeessuun misooma oomishaa, bulchiinsa naannoo, murtii balfaa, bittaa, qophii imaammataa, fi karoora itti fufiinsa qabu ni deeggara.

Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo Maali?

Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo mala sirnaa galtee, bu’aa, fi dhiibbaa naannoo sirna oomishaa tokko waliin walqabatee dhufuu danda’u marsaa jireenyaa isaa ibsame keessatti qindeessuu fi madaaluudha.

Madaalliin kun meeshaalee jallisii baasuu, qopheessuu, omishaa, geejjibaa, raabsuu, itti fayyadama oomishaa, suphaa, irra deebi’anii itti fayyadamuu, deebi’anii fayyadamuu, deebisuu, qulqulleessuu, fi sadarkaaleen kun daangaa sirna filatame keessatti kan kufan ta’uu danda’a.

Malli kun oomishni tokko osoo warshaa hin ga’iin dura fi fayyadamtoonni itti fayyadamuu erga xumuranii booda ba’aan naannoo uumamuu akka danda’u hubata. Kanaafuu, madaalliin dhiphoon bu’aa barbaachisaa ta’e olka’aa ykn gadi bu’aa bira darbuu danda’a.

Hubachuu balfi naannoo irratti dhiibbaa akkamii akka qabu akkasumas balfi oomisha walitti qabuu, qulqulleessuu, deebisuu, deebi’ee fayyadamuu ykn gatuu barbaadu waan ta’eef yaada marsaa jireenyaa ni deeggara.

Sirni oomishaa adeemsa walitti hidhame kan meeshaalee, anniisaa, oomishaalee gidduugaleessaa fi balfa waljijjiiran of keessaa qaba. Qorattoonni walitti dhufeenya kana ifatti ibsu, kanaaf ogeessi biraa mala madaallii hubachuu fi baay’isuu danda’a.

Kanaafuu malli kun fooyya’iinsi adeemsa tokko keessatti taasifamu ofumaan ba’aa waliigalaa sirna oomishaa guutuu hir’isa jedhee fudhachuu mannaa raawwii naannoo hojiiwwan walitti hidhaman hunda keessatti qorata.

Akkasumas Dubbisaa: Xiinxala Faayidaa Baasii Naannoo

Jijjiirama Madaallii Marsaa Jireenya Naannoo

Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo qorannoowwan kanaan duraa anniisaa industirii fi meeshaalee barbaachisan hubachuuf qophaa’an irraa kan guddatedha. Qorattoonni jalqaba irratti xiinxala gara balfaa fi faalamaatti babal’isuun dura fayyadama qabeenya irratti xiyyeeffataniiru.

Dhuma bara 1960mootaa fi jalqaba bara 1970moota keessa yaaddoon itti fayyadama anniisaa, argama qabeenyaafi manca’iinsa naannoo dhaabbileen fayyadama industirii filannoowwan oomishaa adda addaa keessatti sirnaan akka safaran jajjabeesse.

Qorannoowwan jalqabaa tokko tokko xiinxala anniisaa jedhamuun kan beekaman yoo ta’u, qorannoowwan boodarra gaggeeffaman ammoo mala xiinxala qabeenya bal’aa fudhataniiru. Qorattoonni bu’aa naannoo meeshaalee baasuu, qopheessuu, oomisha, geejjibaa fi balfa maddisiisuu wajjin walqabatee dhufu ilaaluun isaanii dabalaa dhufeera.

Qorannoon jalqabaa beekamaan tokko sirna meeshaalee dhugaatii filannoo ta’an qorachuun marsaa jireenyaa guutuu keessatti anniisaa fi qabeenya uumamaa isaan barbaachisu walbira qabeera. Malli kun malawwan inventarii marsaa jireenyaa boodaatti yaada barbaachisoo gumaacheera.

Yaaddoon naannoo babal’achuun isaas dhiibbaa qilleensa, bishaanii fi lafa irratti dhiibbaa geessisu dabalatee faalama xiinxala kana keessatti fideera. Qorannoowwan walqabatan kan dhiibbaa naannoo balfaan walqabatee dhufu herregni naannoo bal’aan maaliif akka barbaachisaa ta’e agarsiisuu.

SETAC jechoota, qajeelfama mala, fi mala madaallii dhiibbaa naannoo LCA keessatti walitti makuu qopheessuu keessatti gumaacha guddaa godheera. Boodarra istaandardii idil-addunyaa qorannoo gaggeessuu fi gabaasuu keessatti walsimannaa fi iftoomina fooyyesse.

Hojiin LCA ammayyaa ISO 14040 fi ISO 14044 kan hordofu yoo ta’u, isaanis seera bu’uuraa, bu’uura, ulaagaalee fi qajeelfama madaallii marsaa jireenyaa gaggeessuuf gargaaran diriirsu. Istaandardiin duraanii walitti makamuu dura marsaa dhuunfaa adda addaan ilaalan.

Mala Madaallii Marsaa Jireenya Naannoo

Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo marsaa walitti hidhame afur hordofa. Qorattoonni marsaa kana fayyadamuun qorannicha ibsuu, odeeffannoo walitti qabuu, dhiibbaa uumamuu danda’u madaaluu fi argannoowwan akka kaayyoo jalqabaatti hiiku.

1. Hiika Galmaa Fi Daangaa Hojii: Qorattoonni odeeffannoo naannoo bal’aa walitti qabuu isaanii dura kaayyoo, hojiirra oolmaa yaadame, dhaggeeffattoota, kutaa dalagaa, daangaa sirnaa, tilmaama, daangaa, barbaachisummaa daataa fi filannoo mala ni hundeessu.

2. Xiinxala Inventaarii Marsaa Jireenyaa: 1.1. Ogeeyyiin fayyaa waa’ee fayyadama meeshaalee, anniisaa barbaachisu, itti fayyadama bishaanii, gadi lakkifamuu, bishaan xuraa’aa, oomishaalee, oomishaalee waliinii fi balfa jajjaboo adeemsa hammatame waliin walqabatee odeeffannoo baay’inaan walitti qabu.

3. Madaallii Dhiibbaa Marsaa Jireenyaa: 1.1. Dhangala’oonni inventarii gosoota dhiibbaa filatamaniin wal’aansa saayinsaawaa argatu. Qorattoonni wantoota barbaachisoo ta’an ramaduun rakkoolee naannoo kanneen akka jijjiirama qilleensaa fi asiidii ta’uu keessatti gumaacha isaan gochuu danda’an shallagu.

4. Hiikkaa Marsaa Jireenyaa: 1.1. Qorattoonni argannoowwan gurguddoo madaalu, guutummaa fi walsimannaa qoratu, mirkanaa’uu dhabuu ilaalu, tilmaama barbaachisoo ta’an qoratu, fi xumura bifa murtii naannoo yaadame deeggaruun ni dabarsu.

Marsaan kun akka gochaalee guutummaatti adda ta’aniitti hojjechuurra wal-qunnamu. Odeeffannoon haaraan yeroo madaallii inventaarii ykn dhiibbaa argame bal’ina jalqabaa, tilmaama, ykn barbaachisummaa daataa irratti sirreeffama barbaaduu danda’a.

Malli isaas bal’inaan dabaluu danda’a muuxannoowwan gaarii bulchiinsa naannoo jijjiiramni hojii fayyadama qabeenya ykn ba’aa naannoo irratti hir’ina hiika qabu eessatti akka fiduu danda’u agarsiisuudhaan.

Hiika Galmaa Fi Daangaa Hojii LCA Keessatti

Marsaan galma fi bal’ina hojii madaalliin sun maal akka qoratu sirriitti murteessa. Kaayyoon ifatti ibsame odeeffannoo hin barbaachifne walitti qabuu kan ittisu yoo ta’u, argannoowwan dhumaa gaaffii naannoo yaadameef deebii akka kennan taasisa.

1. Hojiirra Oolmaa Yaadame: Qorataan bu’aan misooma oomishaa, bulchiinsa naannoo, bittaa, walbira qabuu, qophii imaammataa, karoora itti fufiinsa, qunnamtii naannoo, ykn iyyannoo ifatti adda baafame kan biraa kan deeggaru ta’uu isaa ibsuu qaba.

2. Yuunitii Hojii: . Madaallichi wabii safaramuu danda’u kan dalagaa sirna oomishaatiin kennamu bakka bu’u barbaada. Kutaan kun qorattoonni filannoowwan tajaajila ykn raawwii walqixa ta’e kennan walbira qabuuf kan dandeessisudha.

3. Daangaa Sirna: 1.1. Qorattoonni qorannichi eessatti akka jalqabu fi eessatti akka xumuramu ibsu, adeemsa hammatamee fi kanneen ala ta’an adda baasuu. Daangaan siree irraa gara awwaalaatti jiru baasuu, oomishuuf, raabsuu, itti fayyadamuu, deebisuu, deebi’ee fayyadamuu fi gatuu of keessatti qabachuu danda’a.

4. Daataa Barbaachisu: 1.1. Daangaan hojii uwwisa teessuma lafaa, haala teeknooloojii, yeroo qo’annoo, qulqullina daataa barbaachisu, hojimaata ramaddii, gosoota naannoo, tilmaama, daangaa, fi maddoota mirkanaa’uu dhabuu barbaachisoo ta’an adda baasuu qaba.

Daangeffamni qabeenya gadi fageenya qo’annoo irratti dhiibbaa uumuu danda’a, garuu qorattoonni sababa isaa osoo hin ibsin adeemsa xumura irratti dhiibbaa qaamaan dhiibbaa uumuu danda’u buqqisuu hin qaban. Iftoominaan ala ta’uun madaallii bu’aa kanaa irratti amantaa cimsa.

Daangaan of eeggannoodhaan karoorfame madaalliin guutuun barbaachisaa ta’uu fi dhiisuu isaas mul’isuu danda’a. Qorannoon duraa adeemsa olaantummaa qabu adda baasuu fi bakka ba’aan naannoo guddaa ta’ee mul’atutti xiinxala bal’aa irratti xiyyeeffachuuf gargaaruu danda’a.

Hubachuu balfa madda irratti hir’isuu yeroo daangaa hojii barbaachisaa ta’uu danda’a sababiin isaas hojiiwwan ittisaa fayyadama meeshaalee, balfa maddisiisuu, geejjibaa barbaachisu, fedhii qulqullinaa fi ba’aa gatamuu dhumaa hir’isuu danda’u.

Ibsi sirnichaa ogeessi biraa adeemsa hammatame akka hubatu gochuuf bal’inaan gahaa ta’ee turuu qaba. Diyaagiramoonni yaa’aa hariiroo galteewwan, hojiiwwan, oomishaalee, oomishaalee waliinii, gadi lakkifamuu fi balfa gidduu jiru caalaatti qulqulleessuu danda’u.

Xiinxala Inventarii Marsaa Jireenyaa Fi Daataa

Xiinxalli inventarii marsaa jireenyaa waa’ee waan sirna oomishaa ibsame keessa seenuu fi ba’u hunda odeeffannoo walitti qaba. Inventaariin meeshaalee, boba’aa, ibsaa, bishaan, oomishaalee, gadi lakkifaman, bishaan xuraa’aa fi balfa jajjaboo of keessatti qabachuu danda’a.

1. Odeeffannoo Walitti Qabuu: Daataan jalqabaa kallattiin dhaabbilee, galmee oomishaa, safartuu, ykn ilaalcha hojii irraa kan argamu yoo ta’u, daataa lammaffaa ammoo kuusaawwan deetaa, barreeffamoota, maxxansa mootummaa, maddoota industirii, fi wabiiwwan teeknikaa amanamoo ta’an irraa argama.

2. Qulqullina Daataa: 1.1. Qorattoonni sirrii ta’uu, guutuu ta’uu, umrii, barbaachisummaa teessuma lafaa, barbaachisummaa teeknooloojii, mala safartuu fi mirkanaa’uu dhabuu madaalu. Qulqullinni daataa cimaan akka waliigalaatti bu’aa inventarii fi hiika naannoo booda irratti amantaa fooyyessa.

3. Ramaddii: 1.1. Adeemsi tokko oomishaalee ykn bu’aa faayidaa qaban hedduu yeroo oomishu qorattoonni ba’aa naannoo isaan gidduutti raabsuu danda’u. Hojimaanni filatame kaayyoo qorannichaa fi mala barbaachisummaa wajjin kan walsimu ta’ee turuu qaba.

4. Shallaggii Inventaarii: 1.1. Odeeffannoon walitti qabame shallaggii ykn sooftiweerii addaa kan dhangala’aa adeemsa dhuunfaa irraa walitti fidu seena. Inventaariin bu’aa kanaa waliigala baay’ina qorattoonni booda gosoota dhiibbaa naannoo waliin walqabsiisuu danda’an ni kenna.

Sirni qonnaa haftee midhaanii, xaa’oo, bishaan xuraa’aa, paakeejii, xaa’oo, qoricha aramaa fi fayyadama boba’aa dabalatee dhangala’aa naannoo adda addaa hedduu maddisiisuu danda’a. Hubachuu madda balfa qonnaa fi amala isaa adda baasuu inventarii cimsuu danda’a.

Dhaabbileen industirii bishaan xuraa’aa fi keemikaalaa walxaxaa ta’e gadi lakkifamuus ni danda’u. Odeeffannoo waa’ee dhiibbaa bishaan ba’aa industirii qorattoonni dhangala’aa naannoo barbaachisaa ta’ee fi safartuu ykn tilmaama barbaadu adda baasuuf gargaaruu danda’a.

Oomishaalee fi tajaajiloota bulchiinsa magaalaatiif, daangaawwan inventarii balfa hedduu of keessaa qabaachuu danda’a. Beekumsa kan gosoota balfa jajjaboo bulchiinsa magaalaa ogeeyyiin fayyaa meeshaalee addatti walitti qabuu, wal’aanuu, fayyisuu ykn gatuu barbaadan adda baasuuf gargaaruu danda’a.

Oomishaaleen elektirooniksii xiyyeeffannoo addaa kan qaban sababni isaas, oomishaa fi gatuun anniisaa fayyadamuu, meeshaalee barbaachisaniifi wantoota balaafamaa ta’an kan of keessatti hammate waan ta’eef. Qorannoo irratti bulchiinsa balfa elektirooniksii sirnoota oomishaa kanaaf haala faayidaa qabu ni kenna.

Madaallii Dhiibbaa Naannoo LCA Keessatti

Madaalliin dhiibbaa marsaa jireenyaa odeeffannoo inventarii gara agarsiistota bu’aa naannoo mudachuu danda’u ibsanitti jijjiira. Qorattoonni akkaataa kaayyoo qorannichaa, sirna oomishaa, haala teessuma lafaa fi mala madaallii filatameen gosoota filatu.

1. Filannoo Ramaddii: . Ramaddiin ta’uu danda’u jijjiirama qilleensaa, asiidii ta’uu, yuutiroofikeeshinii, uumamuu ozoonii footokeemikaalaa, itti fayyadama qabeenya, summii, itti fayyadama lafaa, fi dhiibbaa bishaaniin walqabatee dhufu, bu’uura madaallii filatame irratti hundaa’uun kan dabalatudha.

2. Ramaddii: 1.1. Dhangala’oonni inventarii gosoota dhiibbaa barbaachisoo ta’aniif ramadama. Wanti tokko gosoota hedduu keessatti gumaachuu waan danda’uuf qorattoonni dhangala’aa tokkoon tokkoon isaanii al tokko ramaduurra hariiroo hiika qabu hunda ilaaluu qabu.

3. Amala: 1.1. Qabxiileen amala dhangala’aa inventaarii adda addaa gara agarsiistota waliigalaa jijjiiru. Jijjiirama qilleensaaf, gaasonni mana magariisaa wantoota bu’aa isaan qabaachuu danda’an ibsan akka walqixa kaarboon daayi’oksaayidii argachuu danda’u.

4. Hiikkaa: 1.1. Qorattoonni argannoowwan naannoo qorannoo kana keessatti xiyyeeffannoo guddaa argachuu akka qaban murteessuu isaanii dura gumaachota gurguddoo, guutummaa, walsimannaa, miira, mirkanaa’uu dhabuu, tilmaama, fi filannoo mala madaalu.

Ulfaatinni gosoota dhiibbaa adda addaatiif barbaachisummaa walqabataa kennuu danda’a, garuu murtii gatii sadarkaa irratti dhiibbaa uumuu danda’u ni seensisa. Kanaafuu qorattoonni dursa kennuu (subjective priorities) akka argannoo saayinsii qulqulluutti dhiyeessu caalaa filannoowwan ulfaatinaa ifatti ibsuu qabu.

Madaalliin dhiibbaa naannoo meeshaalee murtii naannoo biroo dabaluu danda’a. Fakkeenyaaf, meeshaalee eegumsa naannoo murtii argannoo LCAn dhiibbaa irra ga’eef haala dambii fi bulchiinsa kennuu ni danda’a.

Bu’aan marsaa jireenyaa madaallii filannoowwan qulqulleessuu balfaas deggeruu danda’a sababiin isaas ba’aan naannoo sadarkaa walitti qabuu, qopheessuu, deebisuu fi gatuu gidduutti jijjiiramuu danda’a. Ilaalchi bal’aan kun murtii agarsiiftuu naannoo tokko qofa irratti hundaa’e dhorka.

Bu’aa Marsaa Jireenyaa Naannoo Hiikuu

Hiikkaan LCA argannoowwan madaallii inventarii fi dhiibbaa walitti fida kanaaf murteessitootni bu’aan isaa kaayyoo qorannoo jalqabaatiif maal jechuu akka ta’e hubachuu danda’u. Marsaan kun bu’aa salphaa dhiyeessuun osoo hin taane of eeggannoodhaan gamaaggamuu barbaada.

1. Dhimmoota Gurguddoo Ta’an Adda Baasuun: 1.1. Qorattoonni adeemsa, meeshaaleen, gadi lakkifamuu, ykn sadarkaa marsaa jireenyaa kamtu agarsiistota naannoo daangaa qorannoo ibsame keessatti madaalamaniif gumaacha cimaa akka qabu murteessu.

2. Guutuu ta’uu isaa Sakatta’uu: Gareen qorannoo odeeffannoo, adeemsa, dhangala’aa fi gosootni dhiibbaa barbaachisan ilaalcha gahaa argachuu isaanii gamaaggama. Odeeffannoon dhabame xumura laaffisuu ykn odeeffannoo dabalataa walitti qabuu barbaadu danda’a.

3. Walsimannaa Ilaaluu: Qorattoonni tilmaamni, maddoonni daataa, daangaa sirnaa, mala ramaddii fi shallaggiiwwan madaallii guutuu keessatti walfakkaataa ta’anii jiraachuu isaanii qorachuun walbira qabamuu hiika qabu filannoowwanii ni deeggaru.

4. Mirkanaa’uu dhabuu madaaluu: 1.1. Hiikni safartuuwwan mirkanaa’oo hin taane, tilmaama, mala tilmaama, garaagarummaa teeknooloojii fi odeeffannoo guutuu hin taane beekuu qaba. Xiinxalli miiraa (sensitivity analysis) yeroo paaraameetotni ijoo garaagarummaa qabanitti xumurri barbaachisaan jijjiiramuu fi dhiisuu isaa mul’isuu danda’a.

Gabaasni dhumaa kaayyoo, bal’ina hojii, yuunitii dalagaa, daangaa sirna, tilmaama gurguddoo, madda odeeffannoo, qulqullina daataa, mala madaallii, daangaa, argannoowwan gurguddoo, fi xumura afaan hubatamaa ta’een ibsuu qaba.

Hiikkaan himannaa naannoo garmalee ta’es ittisuu qaba. Bu’aan tilmaamaafi maloota qorannichaaf filataman bakka bu’a, kanaaf xumurri ragaa waliin walsimuu fi argannoowwan mirkanaa’oo hin taane akka dhugaa naannoo guutuutti dhiyeessu irraa fagaachuu qaba.

Akkasumas Dubbisaa: Filannoo Qulqullina Bishaan Xuraa’aa

Fayyadama Madaallii Marsaa Jireenya Naannoo

Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo dhaabbilee fooyya’iinsa naannoo, misooma oomishaa, bulchiinsa balfaa, bittaa, imaammataa fi murtii itti fufiinsaaf ragaa barbaadan ni deeggara. Fayyadamni isaa keessoodhaan ykn hariiroo qooda fudhattoota alaa hunda keessatti uumamuu danda’a.

1. Fooyya’iinsa Omishaa Fi Adeemsa Hojii: LCA sadarkaalee ba’aa naannoo guddaa qaban adda baasee, dizaayinaroonni meeshaalee filannoo, teeknooloojii, madda anniisaa, sirna omishaa, filannoowwan paakeejii fi filannoowwan dhuma jireenyaa akka ilaalan gargaara.

2. Murtii Bulchiinsa Balfaa: 1.1. Dhaabbileen sadarkaa bulchiinsa balfaa tokko irratti xiyyeeffachuu caalaa bu’aa naannoo sirna guutuu keessatti qorachuudhaan filannoowwan ittisa, irra deebi’anii itti fayyadamuu, deebi’anii fayyadamuu, deebisuu, qulqulleessuu fi gatuu walbira qabuu danda’u.

3. Bulchiinsa Naannoo: 1.1. LCAn sirna bulchiinsa naannoo deggeruu kan danda’u gama gurguddoo adda baasuudhaan, dursa kennuudhaaf, filannoowwan fooyya’iinsaa madaaluudhaan, fi adeemsa kaayyoo fi galmoota naannoo hordofuudhaan.

4. Bittaa Fi Imaammata: Manneen hojii mootummaa, dhaabbileen daldalaa fi dhaabbileen ulaagaalee bittaa yeroo qopheessan, filannoowwan walbira qabanii, imaammata naannoo yeroo dizaayinii godhan, raawwii naannoo beeksisan, fi sirna oomishaa itti fufiinsa qabu yeroo jajjabeessan argannoo LCA fayyadamuu ni danda’u.

Dhaabbileen iyyannoowwan kana karaa… sadarkaa bulchiinsa balfaa, kan akka haala naannoo fi hojiitti hir’isuu, irra deebi’anii itti fayyadamuu, deebi’anii fayyadamuu, deebisuu, fi gatuu dhumaa sirrii ta’e kan jajjabeessudha.

Murtoon deebi’ee fayyadamuu odeeffannoo irratti deeggarsa dabalataa argachuu danda’a barmaatilee balfa deebi’anii fayyadamuu sirrii ta’e, keessumaa qorattoonni marsaa jireenyaa oomishaa keessatti meeshaa deebisuu akka filannoo fooyya’iinsa ta’uu danda’utti yeroo adda baasan.

Walbira qabamuu bal’aa ta’e irraa fudhachuun ni danda’ama faayidaa balfa deebi’ee fayyadamuu meeshaaleen deebisanii dhaabuu fedhii qabeenya durbaa, barbaachisummaa anniisaa, gadi lakkifamuu fi baay’ina gatamuu akkamitti hir’isuu akka danda’an hubachuuf.

LCAn murtii bakka kuufama balfaa wajjin walqabatee kennamus beeksisuu danda’a sababiin isaas gatamuu dhumaa qaama sirna oomishaa hedduu ta’ee waan hafuuf. Odeeffannoo waa’ee gosoota kuufama balfaa adda addaa ogeeyyiin fayyaa amala naannoo karaalee gatamuu filannoo ta’an akka hubatan gargaara.

Qorattoonni filannoowwan gatuu ragaa waa’ee faayidaa fi miidhaa bakka kuufama lafaa, keessumaa bakka filannoowwan deebi’anii fayyadamuu, deebisuu, wal’aansaa fi gatuu ba’aa naannoo adda addaa uumuutti.

Bishaan xuraa’aan dhangala’aa marsaa jireenyaa guddaa uumuus ni danda’a. Odeeffannoo waa’ee filannoowwan qulqullina bishaan xuraa’aa walmadaalchisuu anniisaa qulqulleessuu, keemikaalota, gadi lakkifamuu, oomisha dafqa, qulqullina bishaanii fi gadi lakkifamuu dhumaa of keessatti hammate deeggaru danda’a.

Karoorri naannoo bal’aan irraa fayyadamuu danda’a tarkaanfiiwwan bulchiinsa naannoo qabatamaa ta’an argannoowwan madaallii gara jijjiirama hojii dhaabbilee, dhaabbilee, hawaasaa fi sirna oomishaa keessatti yeroo hiikan.

Keessattuu ittisa balfaa barbaachisaa ta’ee jira sababiin isaas itti fayyadama meeshaalee irraa fagaachuun ba’aa yaa’a gadii hedduu yeroo tokkotti hir’isuu danda’a. Qajeelfama qabatamaa irratti dhiibbaa balfa naannoo hir’isuu hojiirra oolmaa deeggaruun ni danda’ama.

Yaadni dinagdee murtii naannoo irrattis dhiibbaa uumuu danda’a. Qorannoo irratti bulchiinsa balfaa fi guddina dinagdee dhaabbileen fooyya’iinsa naannoo kaayyoo faayinaansii fi misoomaa wajjin yeroo madaalan haala faayidaa qabu ni kenna.

Gaasiin bakka kuufama balfaa hiika filannoowwan dhuma jireenyaa irrattis dhiibbaa uumuu danda’a. Ragaa irratti gadi lakkifamuu bakka kuufamaafi dhiibbaa naannoo ogeeyyiin fayyaa erga oomishoonni qisaasama ta’anii booda gadi lakkifama uumamu akka ilaalan gargaaruu danda’a.

Kanaafuu shaakala LCA cimaan lakkoofsa shallaguu bira darbee kan babal’atudha. Malli kun odeeffannoo naannoo gocha qabatamaa waliin walqabsiisuuf gargaara, dhaabbileen qisaasama akka ittisan, qabeenya akka kunuunsan, sirna oomishaa akka fooyyessuu fi ba’aa naannoo irraa fagaachuu danda’u akka hir’isan jajjabeessa.

Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo sadarkaalee walitti hidhaman hunda keessatti ba’aa naannoo hubachuuf bu’uura caaseffama qabu ni kenna, qabeenya baasuu fi omisha irraa kaasee hanga itti fayyadama oomishaatti, deebi’ee fayyadamuu, deebisuu, qulqulleessuu, fi gatiinsa dhumaa.

Bu’a qabeessummaan isaa kaayyoowwan ifatti ibsaman, yuunitii dalagaa mijatoo, daangaa sirna iftoomina qabu, daataa inventaarii amanamaa, mala dhiibbaa mijaawaa, of eeggannoodhaan hiikuu, fi tilmaama fi daangaa amanamummaadhaan qunnamtii irratti hundaa’a.

LCAn yeroo sirnaan hojiirra oolu dhaabbileen carraa fooyya’iinsaa adda baasuu, filannoowwan walbira qabuu, bulchiinsa naannoo cimsuu, murtii balfaa deeggaru, gahumsa qabeenya jajjabeessuu, fi filannoo itti fufiinsa odeeffannoo fooyya’aa qabu akka godhan gargaaruu danda’a.

Kanaafuu Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo murtii ogummaa, ulaagaalee danbiiwwanii, hordoffii naannoo, ykn malawwan madaallii naannoo addaa biroo bakka bu’uu osoo hin taane akka meeshaa murtii deeggarutti tajaajiluu qaba.

Cuunfaa Qajeelfama Guutuu Madaallii Marsaa Jireenya Naannoo

Waa’ee Madaallii Marsaa Jireenyaa Naannoo Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deddeebi’anii Gaafataman: Qajeelfama Guutuu

1. Madaalliin Marsaa Jireenya Naannoo maali?

Innis mala sirnaa galteewwan naannoo, oomishaalee, fi dhiibbaa uumamuu danda’u oomisha, adeemsa ykn tajaajila tokko waliin walqabatee marsaa jireenyaa isaa ibsame keessatti madaaluudha.

2. Marsaan gurguddoon afran LCA maali?

Marsaan afran hiika galma fi bal’ina hojii, xiinxala inventarii marsaa jireenyaa, madaallii dhiibbaa marsaa jireenyaa, fi hiika marsaa jireenyaa dha.

3. LCA keessatti yuunitiin dalagaa maali?

Yuunitiin dalagaa wabii safaramuu danda’u kan dalagaa ykn raawwii sirna oomishaatiin kennamu bakka bu’u yoo ta’u, qorattoonni filannoowwan wal irraa hin cinne akka walbira qaban kan taasisudha.

4. Daangaan sirnaa maaliif barbaachisoo ta’a?

Daangaan sirnaa adeemsa, galtee, bu’aa fi hojiiwwan madaalliin sun akka hammatu murteessa, kunis dhiisuuwwan barbaachisoo ta’an ittisuuf gargaara, akkasumas qorannichi iftoomina akka qabaatu taasisa.

5. Xiinxalli inventarii marsaa jireenyaa maal safara?

Meeshaa, anniisaa, bishaan, oomisha, gadi lakkifamuu, bishaan xuraa’aa, fi dhangala’aa balfaa adeemsa daangaa sirna filatame keessatti hammataman waliin walqabatu ni safara ykn tilmaama.

6. Dhiibbaa naannoo kamtu LCA madaaluu danda’a?

Mala filatame irratti hundaa’uun LCAn dhiibbaa jijjiirama qilleensaa, asiidii ta’uu, yuutiroofiikeeshinii, summii, itti fayyadama qabeenya, itti fayyadama lafaa fi yaaddoowwan naannoo biroo kan hammate ta’uu danda’u madaaluu danda’a.

7. LCA bulchiinsa balfaa fooyyessuuf gargaaruu danda’aa?

Eeyyee. Sadarkaa tokko irratti xiyyeeffachuu dhiisee ba’aa naannoo sirna guutuu keessatti qorachuun filannoowwan ittisa, irra deebi’ee itti fayyadamuu, deebi’ee fayyadamuu, fayyisuu, wal’aansaa fi gatuu walbira qabuu danda’a.

8. Madaallii marsaa jireenyaa kan bulchan ulaagaaleen akkamii?

ISO 14040 qajeeltoowwanii fi ulaagaalee bu’uuraa kan kennu yoo ta’u, ISO 14044 madaallii marsaa jireenyaa gaggeessuu fi bu’aa isaanii gabaasuuf ulaagaalee fi qajeelfama ni kenna.

Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira ga’uu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif baay’ee galatoomaa!

Akkasumas Dubbisaa: Safartuu Manca’iinsa Naannoo Qonna Keessatti