Balfa bulchiinsa magaalaa fi maatii hir’isuun qaama barbaachisaa bulchiinsa balfa itti fufiinsa qabuu ta’eera sababiin isaas fayyadamni guddachaa dhufuun sirna walitti qabuu, bakka qulqulleessituu, bakka itti gatamu, fi hawaasa naannoo isaanii jiran bakka hundatti dhiibbaa waan dabaluuf.
Biyyoota sooreyyii ta’an keessatti yeroo baay’ee balfa hir’isuun kan jajjabeeffamu sababiin isaas bakki kuufama balfi mijataan qaala’aa fi eegumsa argachuun rakkisaa waan ta’eef, gatiinsa haala gaarii hin taaneen bulfamuun ammoo yaaddoo naannoo fi ummataa hamaa uumuu danda’a.
Dhiibbaan walfakkaataan biyyoota guddachaa jiran keessatti magaalota gurguddoo gurguddoo irratti dhiibbaa uumuu danda’a, keessumaa naannoowwan aangoo murtii naannoo isaanii duraanuu baay’inaan kan jiraataniifi lafti balfa gara fuula duraatti itti gatuuf argamu naannolee hedduu keessatti daangeffameera.
Qubsuma odola dabalatee hawaasni xixiqqoo fi adda baafamanii jiranis balfa hir’isuu irraa faayidaa guddaa argachuu danda’u sababiin isaas geejjibni, argamuun lafaa daangeffame, fi bu’uuraaleen balfaa daangeffaman yeroon darbaa deemuun bulchiinsa balfaa keessumaa qormaata taasisuu danda’u.
Hawaasni rakkoo hatattamaa gatuu hin qabnellee balfa maddisiisuu hir’isuu, qabeenya kunuunsuu, deebisanii dhaabuu deeggaruun, hawaasaa fi dhaloota dhufuuf akkaataa itti fayyadama itti gaafatamummaa qabu jajjabeessuun faayidaa naannoo, dinagdee fi hawaasummaa yeroo dheeraa argachuu danda’a.
Balfa bu’a qabeessa ta’een xiqqeessuun meeshaaleen balfa ta’uu isaanii dura itti yaadanii tarkaanfii fudhachuu kan gaafatu yoo ta’u, maatiin, dhaabbileen daldalaa fi abbootiin taayitaa fayyadama hin barbaachifne akka ittisan, umurii oomishaa akka dheeressan, fi qabeenya faayidaa qabu akka deebi’ee argamu fooyyessuuf jajjabeessuun barbaachisaadha.
Akkasumas Dubbisaa: Hiikaa fi Adeemsa Balfa Xiqqeessuu/Hir’isuu
Yaadota Ijoo Balfa Bulchiinsa Magaalaa Hir’isuu Keessatti
1. Ittisa Balfa: 1.1. Balfa hir’isuun meeshaalee gatamuu qofa irratti hundaa’uu hin qabu sababiin isaas ittisi bu’a qabeessa ta’e meeshaaleen balfa ta’uu isaanii dura, dizaayinii oomishaa fooyya’aa, bittaa odeeffannoo qabu, itti fayyadama qabeenya gahumsa qabu, irra deebiin itti fayyadamuu, fi dinagdee guutuu keessatti deebisanii dhaabuutiin waan jalqabuuf.
2. Imaammata Biyyaalessaa: 1.1. Angawoonni biyyaalessaa imaammata oomishtoota, raabsitoota, daldaltootaa fi fayyadamtoota irratti dhiibbaa geessisan diriirsuun balfa hir’isuu jajjabeessuun, haalawwan paakeejii hin barbaachifnee fi oomishoonni umurii gabaabaa qaban hawwataa akka hin taanee fi balfa ittifamuu danda’u hir’isuu danda’u uumuu danda’u.
3. Tarkaanfii Naannoo: . Mootummoonni naannoo imaammata biyyoolessaa dabaluu kan danda’an addaan baafamuu madda fooyyessuu, meeshaalee deebisuu deeggaruun, sirna walitti qabuu cimsuu, fi jiraattonni sadarkaa naannoo fi magaalaatti balfa hir’isuu irratti akka hirmaatan carraa qabatamaa uumuudhaan.
4. Hubannoo Ummataa: 1.1. Sagantaan bulchiinsa magaalaa caalaatti bu’a qabeessa kan ta’u jiraattonni filannoo isaanii balfa maddisiisuu irratti dhiibbaa akkamii akka qabu yeroo hubatan, sababiin isaas hubannoon hawaasaa murtoo bittaa fooyya’aa, of eeggannoodhaan kuusuu, irra deebi’anii itti fayyadamuu, suphaa, deebi’anii fayyadamuu, fi hirmaannaa ofitti amanamummaa jajjabeessuu danda’a.
5. Itti Gaafatamummaa Oomishtootaa: 1.1. Itti gaafatamummaa oomishtootaa erga fayyadamtoonni itti fayyadamanii fi meeshaalee fayyadama boodaa qabatanii booda oomishtoonni bu’aa naannoo oomishaalee fi qaphxii akka ilaalan jajjabeessuun xiyyeeffannoo gara oliitti jijjiiruu danda’a.
6. Addaan Baafachuu Madda: . Madda addaan baasuun tooftaa naannoo barbaachisaa ta’e kan biraati sababiin isaas maatii fi dhaabbileen daldalaa meeshaalee deebi’anii argamuu danda’an osoo hin gatamin dura buqqisuu danda’u, kunis qulqullina meeshaalee deebi’anii fayyadamuu danda’an fooyyessuu fi baay’ina walitti qabamuu dura wal’aansa dhumaa barbaadu hir’isuu danda’a.
7. Meeshaa Deebisuu: 1.1. Balfa walmakaa irraa meeshaaleen deebifachuun bakka barbaachisaa ta’etti madda addaan baasuu dabaluu danda’a, garuu ittisaa fi madda irratti addaan baasuun yeroo baay’ee hojiiwwan deebisuu salphaa, qulqulluu fi bu’a qabeessa taasisuu fi baasii gatamuu irraa fagaachuu danda’u hir’isuu danda’a.
8. Kompostii Manaa: 1.1. Kompostiin manaa hamma balfa manaa biyyoodhaan manca’uu danda’u kan walitti qabamuu barbaadu hir’isuu kan danda’u yoo ta’u, jiraattonni qulqullina biyyee fooyyessuuf gocha kompostii sirrii ta’e hordofuu fi meeshaalee hin mijoofne irraa fagaachuu qabu.
9. Itti Gaafatamummaa Waliinii: 1.1. Tooftaaleen kunniin akka gaariitti kan hojjetan mootummoonni, dhaabbileen daldalaa, maatiin, fi dhaabbileen hawaasaa yoo tumsan yoo ta’u, sababiin isaas balfa hir’isuun dhaabbata tokko qofaafi gareewwan hawaasa siivikii bal’aa irratti hirkatanii jiraachuurra marsaa jireenya meeshaa guutuu keessatti jijjiirama barbaada.
Akkasumas Dubbisaa: Mala Aadaa Balfa Jajjaboo Gatuu
Balfa Manaa Xiqqeessuu
Balfa manaa xiqqeessuun gartokkoon akkaataa jireenyaa, galii, baay’ina maatii, amala bittaa, yeroo jiru, fi tajaajila irra deebi’anii itti fayyadamuu ykn deebi’anii fayyadamuu hawaasa naannoo sana keessatti yeroo hojii manaa bu’a qabeessa ta’een karoorfatan irratti hundaa’a.
1. Baay’ina Mijaawaa Bituu: Fayyadamtoonni qisaasama hin barbaachifne ittisuu danda’u by baay’ina qabatamaan isaan barbaachisu qofa bitachuu, keessumaa nyaata, keemikaalota manaa, halluu, meeshaalee qulqulleessituu fi meeshaalee fayyadaman biroof.
2. Oomishaalee Tursiisaa Filadhu: Meeshaaleen yeroo dheeraaf hojiirra oolan keessumaa yeroo malee gatamuu mannaa suphamuu kan danda’an yeroo baay’ee bakka buufamuu waan hin barbaanneef, oomishaalee yeroo dheeraaf turu filachuun qisaasama daran hir’isuu danda’a.
3. Meeshaalee Miidhaman Suphaa: Uffata, meeshaalee manaa, meeshaalee, meeshaalee fi meeshaalee manaa miidhaman suphuun umurii oomishaa faayidaa qabu dheeressuu fi fedhii meeshaalee bakka bu’iinsaa fi balfa kanaan walqabatee uumamu hir’isuun qabeenyaafi baasii manaa qusachuu danda’a.
4. Wantoota Irra Deebiin Fayyadamaa Danda’an Fayyadamaa: Meeshaaleen irra deebiin itti fayyadamuu danda’an, boorsaa bittaa, qaruuraa fi filannoowwan yeroo dheeraadhaaf turu biroo hirkattummaa oomishaalee yeroo tokkotti gataman irratti hir’isuu danda’u, keessumaa yeroo maatiin yeroo hunda hojii bittaa fi kuusaa idilee mana, mana barumsaa, hojii fi taateewwan hawaasaa keessatti hammatan.
5. Balfa Paakeejii Hir’isuu: Fayyadamtoonni yeroo bitatan qaphxii ilaaluu, oomishaalee qaphxii qabatamaa qaban filachuu fi qulqullina oomishaa ykn nageenya oomishaa osoo hin miidhiin bakka filannoowwan mijatoo ta’an argamanitti laayiyeroota hin barbaachifne irraa fagaachuu fi bakka bittaa irratti qisaasama hir’isuu qabu.
6. Balfa Nyaataa To’achuu: 1.1. Balfi nyaataa karoora nyaataa, bittaa sirrii ta’een, sirnaan kuusuu fi hafe kalaqaan fayyadamuudhaan hir’isuun kan danda’amu yoo ta’u, kunis maatiin maallaqa akka qusatan gargaaruun meeshaaleen nyaataa akka balfa hin barbaachifne gahumsaan akka hin taane gochuudha.
7. Meeshaalee Orgaanikii Kompostii: 1.1. Kompostiin manaa meeshaalee kushiinaa fi iddoo biqiltuu mijatoo ta’aniif filannoo faayidaa qabu kan biraa kenna sababiin isaas diigamuun to’atame balfa orgaanikii waan hunda akka gatamu erguu caalaa gara fooyya’iinsa biyyee gatii guddaa qabuutti jijjiiruu danda’a.
8. Oomishaalee Itti Gaafatamummaa Qaban Deeggarsa: Fayyadamtoonni yeroo filannoowwan kun haala madaalawaa ta’een isaaniif argaman hundatti oomishaalee yeroo dheeraaf turuu danda’an, irra deebi’anii itti fayyadamuu danda’an, suphamuu danda’an, deebi’anii fayyadamuu danda’an, ykn itti gaafatamummaadhaan paakeejii ta’an deeggaruun murtii bittaa isaaniitiin oomishtootaa fi raabsitoota irratti dhiibbaa uumuu danda’u.
9. Gatuu Dura Irra Deebiin Itti Fayyadamaa: Meeshaalee hojiirra oolan gatuu isaanii dura, maatiin carraa irra deebi’anii itti fayyadamuu, arjooma, qooduun, irra deebi’anii kaayyoof, ykn irra deebi’anii gurguruu adda baasuu danda’u, kanaanis faayidaa oomishaa dheeressuu fi meeshaalee gatii guddaa qaban yeroo dheeraaf naannootti akka turu gochuu danda’a.
10. Tarkaanfii Waliinii Jajjabeessuu: Maatiin tokko balfa hawaasaa waliigalaa keessaa qooda xiqqaa qofa kan oomishu ta’us, murtoon maatii walfakkaataan miliyoonaan lakkaa’aman fayyadama qabeenya, fedhii gabaa, barbaachisummaa walitti qabuu, dhiibbaa gatamuu fi bu’aa naannoo irratti dhiibbaa guddaa geessisuu danda’a.
Maatiin gochoota kana cimsuu kan danda’an hundeeffame hordofuudhaan seera bu’uuraa hir’isuu, irra deebi’anii itti fayyadamuu fi deebi’anii fayyadamuu, kanneen bittaa hin barbaachifne ittisuuf, umurii oomishaa dheeressuuf, fi meeshaalee mijatoo ta’an deebisuuf bu’uura qabatamaa ta’e kennan.
Bulchiinsi balfa manaa sirrii ta’e gosoota balfaa adda addaa hubachuu irrattis kan hundaa’u yoo ta’u, sababiin isaas jiraattonni meeshaalee deebi’anii fayyadamuu danda’an, biyyoodhaan manca’uu danda’an, deebi’anii fayyadamuu hin dandeenyee fi balaafamaa ta’uu danda’an sochii mana keessaa guyyaa guyyaatiin uumaman yeroo hubatan addaan baafamuun salphaa ta’a.
Hubannoo faayidaa qabu kan gosoota balfaa fi ramaddii meeshaalee kamtu deebi’anii fayyadamuu, kompostii gochuu, irra deebi’anii itti fayyadamuu, haala addaa qabachuu, ykn gatamuu barame akka barbaadan murteessuuf maatiin gargaara, kanaanis murtoo madda irratti kennamu fooyyessa.
Maatiin balfa bu’a qabeessa ta’e xiqqeessuunis meeshaalee gara meeshaa adda addaatti darbachuu qofa osoo hin taane waan caalu ta’uu hubachuu qabu; itti gaafatamummaadhaan fayyadamuu irraa kan jalqabu yoo ta’u, irra deebiin itti fayyadamuu, suphaa, deebisuu, deebi’ee fayyadamuu fi gochaalee gatamuu sirrii ta’aniin itti fufa.
Kan bal’aa ta’e sadarkaa bulchiinsa balfaa ittisaa fi hir’isuu gatamuu dursee kan kaa’u yoo ta’u, wal’aansa, fayyisuu ykn gatuu dhumaa akka filannoo bulchiinsa filatamaa ta’etti ilaaluun dura barbaachisummaa balfa irraa fagaachuu cimsa.
Keessattuu ittisaa fi irra deebiin fayyadamuun balfa guutummaatti dhabamsiisuu kan hin dandeenye yoo ta’u, meeshaaleen mijatoo ta’an kallattiin gara dhaabbilee gataatti ergamuu dhiisanii gara oomisha haaraatti jijjiiramuu waan danda’aniif, deebi’ee fayyadamuun gatii guddaa kan qabu ta’a.
Icha filannoowwan irra deebi’anii itti fayyadamuu fi deebi’anii fayyadamuu maatiidhaaf argaman meeshaaleen yeroo dheeraaf akka naanna’an gochuu, baay’ina gatamuu hir’isuu, qabeenya kunuunsuu fi hawaasni meeshaalee gataman meeshaalee gatii hin qabne osoo hin taane akka qabeenya ta’uu danda’anitti akka ilaalan jajjabeessuu danda’a.
Balfa manaa hir’isuun galmoota bulchiinsa magaalaa bal’aa ta’anis ni deeggara sababiin isaas hammi balfi gadi aanaa ta’e irra deddeebiin walitti qabuu, barbaachisummaa geejjibaa, fedhii adeemsa hojii, fi dhiibbaa bu’uuraalee gatuu hawaasa guddachaa jiran keessatti argaman irratti hir’isuu danda’a.
Hawaasni magaalamuu saffisaan isaan mudate keessumaa fayyadamoo ta’uu danda’u naannolee guddachaa jiran keessatti tarkaanfiiwwan balfa hir’isuu ciccimoo ta’an, bakka bu’uuraaleen misoomaa daangeffaman balfa dabalaa jiru walitti qabuu, geejjibsiisuu, adeemsisuuf fi itti gaafatamummaadhaan gatuuf rakkisaa taasisuu danda’u.
Sagantaan deebi’ee fayyadamuu fi deebisanii dhaabuus meeshaaleen gataman gara itti fayyadama oomishaatti deebi’uu waan danda’aniif, fedhii qabeenya durbaa hir’isuu fi dhiibbaa hin barbaachifne sirna ikoo irratti dhiibbaa hin barbaachifne daangessuu waan danda’uuf carraa kunuunsa qabeenya uumu.
Maatiin waa’ee… faayidaa naannoo fi dinagdee deebi’ee fayyadamuu irraa argamu, kunuunsa qabeenya, balfa hir’isuu, fi carraa itti fayyadama meeshaalee gahumsa qabu hawaasa itti fufiinsa qabuu fi sirna itti fayyadama itti gaafatamummaa qabu keessatti dabalatee.
Meeshaaleen manaa orgaanikii xiyyeeffannoo addaa kan barbaadan sababiin isaas yeroo baay’ee ciccitoonni nyaataa, baalli, margaa fi meeshaaleen kana fakkaatan kanneen biyyoodhaan manca’an guutummaa yaa’a balfa manaa wajjin geejjibsiisuu mannaa baayoloojiidhaan qulqullaa’uu danda’u.
Sirnaan kan hoogganamu gochaalee kompostii hojjechuu balfa orgaanikii mijaawaa ta’e gara kompostii faayidaa qabutti jijjiiruu danda’a, kunis maatiin baay’ina gatamuu hir’isuuf gargaara, akkasumas meeshaalee gatii guddaa qaban iddoo biqiltuu fi hojiiwwan oomishaa biroof ta’an ni kenna.
Waraqaan meeshaa deebi’ee argamu kan biraa yoo ta’u, yeroo baay’ee mana, waajjiraalee fi manneen barnootaa keessatti kan argamu yoo ta’u, waraqaawwan mijatoo ta’an irra deebi’anii fayyadamuun fayyadama waraqaa hin barbaachifne hir’isuun tattaaffii deebi’anii fayyadamuu dabaluu fi hamma gatamuu barbaachisu gadi buusu danda’a.
Bakka waraqaan gatamuu qabutti maatiin qorachuu danda’a meeshaalee waraqaa dulloomaa qabachuuf malawwan mijatoo ta’an, meeshaaleen hin mijoofne wal’aansa ykn gatamuu sirrii ta’e osoo argatanitti fibers faayidaa qaban deebi’anii fayyadamuuf akka jiraatan gochuu.
Pilaastikiin hir’isuun haala walfakkaatuun fayyadama hin barbaachifne ittisuu, filannoowwan irra deebiin itti fayyadamuu danda’an filachuu, pilaastika deebi’ee fayyadamuu danda’an adda baasuu, fi meeshaalee deebi’anii fayyadamuu danda’an qulqullina gahaa ta’e eeguun sirna walitti qabuu fi qopheessuu gahumsa qabu deeggaru irratti xiyyeeffachuu qaba.
Fayyadamtoonni gama dinagdee dandamachuu irratti fedhii qabanis qorachuu danda’u carraa galii itti gaafatamummaa qabu balfa mana keessaa irraa argamu, keessumaa meeshaaleen irra deebiin itti fayyadamuu danda’an ykn deebi’anii fayyadamuu danda’an hawaasa keessatti gabaa fi karaa walitti qabuu hundeessan.
Dhumarratti, balfa manaa xiqqeessuu milkaa’uun tarkaanfii darbee darbee fudhachuu caalaa filannoo walfakkaatu irratti hundaa’a, sababiin isaas irra deddeebiin ittisuu, irra deebi’anii itti fayyadamuu, suphuu, addaan baasuu, deebi’anii fayyadamuu fi kompostii gochuun baay’ina balfa gatamuu barbaadu suuta suutaan hir’isa.
Cuunfaa Barbaachisummaa Balfa Hir’isuu fi Balfa Manaa Xiqqeessuu
| Naannoo | Cuunfaa |
|---|---|
| Balfa Hir’isuu | Balfi hin barbaachifne akka hin uumamne kan ittisu yoo ta’u, dhiibbaa sirna walitti qabuu, qulqulleessuu fi gatuu irratti dhiibbaa ni hir’isa. |
| Biyyoota Qabeenya Qaban | Balfa hir’isuun misooma balfa baasii guddaa baasu, iddoowwan mijatoo ta’an daangeffamanii fi yaaddoo naannoo furuuf gargaara. |
| Magaalota Guddachaa Jiran | Hir’isuun dhiibbaa bu’uuraalee misoomaa daangeffaman, naannoo magaalaa namaan guutamee fi bakka itti gatamu salphisuu danda’a. |
| Tarkaanfii Biyyaalessaa | Mootummoonni dizaayinii oomishaa fooyya’aa, hubannoo fayyadamtootaa fi itti gaafatamummaa oomishtootaa jajjabeessuu danda’u. |
| Tarkaanfii Naannoo | Bulchiinsi magaalotaa sagantaa madda addaan baasuu, meeshaalee deebisuu, deebi’anii fayyadamuu, fi kompostii gochuu deeggaru danda’u. |
| Xiqqeessuu Manaa | Maatiin of eeggannoodhaan bitachuu, irra deebi’anii fayyadamuu, suphuu, deebi’anii fayyadamuu fi kompostii gochuudhaan balfa hir’isuu danda’u. |
| Dhiibbaa Fayyadamtootaa | Filannoon bittaa daldaltoonni paakeejii hin barbaachifne akka hir’isuu fi turtii oomishaa akka fooyyessuu jajjabeessuu danda’a. |
| Faayidaa Naannoo | Balfa hir’isuun qabeenya ni qusata, dhiibbaa gatamuu ni hir’isa, hawaasa qulqulluu ta’e ni deeggara. |
| Faayidaa Diinagdee | Balfi hir’achuun baasii bulchiinsa gadi buusuun carraa deebisanii dhaabuu, irra deebi’anii itti fayyadamuu fi deebi’anii fayyadamuu uumuu danda’a. |
Barbaachisummaa Balfa Hir’isuu fi Balfa Manaa Xiqqeessuu ilaalchisee Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deddeebi’anii Gaafataman
1. Balfa hir’isuun maali, maatii, bulchiinsa magaalotaa fi hawaasa balfi maddisiisuu dabaluu, bakki gatamuu daangeffame, fi baasii bulchiinsa naannoo yeroon dabaluu isaan mudatuuf maaliif barbaachisaa dha?
Balfa hir’isuu jechuun balfa hin barbaachifne osoo hin gatamin dura ittisuu ykn hir’isuu jechuudha. Qabeenya kunuunsuuf gargaara, ba’aa walitti qabuu fi wal’aansaa hir’isuu, dhiibbaa gatuu gadi buusu, fi hawaasa qulqulluu nama hundaaf deeggara.
2. Biyyoonni dureeyyii ta’an yeroo baay’ee sirna balfa magaalaa isaanii yeroo bulchanii fi bakka itti gatamuu fi bu’uuraalee misoomaa gara fuula duraa yeroo karoorfatan balfa bulchiinsa magaalaa hir’isuuf xiyyeeffannoo cimaa kan kennan maaliifi?
Biyyoonni dureeyyii ta’an bakka kuufama balfaa mijaawaa, naannoo irraa eegamu cimaa, fi balfa guddaa argachuuf baasii guddaa isaan mudachuu danda’a, kunis ittisaa fi meeshaalee deebisuu dinagdeen hawwataa fi naannoodhaaf itti gaafatamummaa akka qabaatu taasisa.
3. Bu’uuraalee misoomaa, maallaqa, teeknooloojii fi dandeettii balfa walitti qabuu jiran irratti garaagarummaa qabaatus, magaalonni gurguddoon biyyoota guddachaa jiran sagantaa balfa hir’isuu cimaa ta’e irraa akkamitti fayyadamoo ta’uu danda’u?
Magaalonni gurguddoon meeshaalee deebi’anii argaman addaan baasuun, irra deebiin itti fayyadamuu jajjabeessuun, hubannoo hawaasaa fooyyessuudhaan, akkasumas ittisa balfa sadarkaa manaa fi hawaasaa deeggaruun dhiibbaa sirna walitti qabuu fi gatuu daangeffame irratti hir’isuu danda’u.
4. Tarkaanfiiwwan qabatamaa mana keessaa hamma balfa guyyaa guyyaan bittaa, nyaata bilcheessuu, qulqulleessuu, suphaa, kuusaa fi hojiiwwan mana keessaa idilee biroo irratti uumamu hir’isuu danda’u maali?
Maatiin baay’ina mijaawaa bitachuu, qaphxii hin barbaachifne irraa fagaachuu, oomishaalee yeroo dheeraa turuu danda’an filachuu, meeshaalee irra deebi’anii fayyadamuu, meeshaalee miidhaman suphuu, nyaata of eeggannoodhaan karoorfachuu fi meeshaalee orgaanikii mijatoo ta’an yeroo hunda kompostii gochuu danda’u.
5. Madda addaan baasuun bulchiinsi magaalotaa balfa deebisuu, raawwii deebi’ee fayyadamuu, gahumsa walitti qabuu, fi qulqullina meeshaalee deebi’anii fayyadamuu danda’anii fi dhaabbileen deebisanii dhaabuutiin qabaman bu’a qabeessa ta’een akka fooyyessan akkamitti gargaara?
Madda addaan baasuun meeshaalee deebi’anii fayyadamuu danda’an balfa hin mijoofne irraa akka fagaatan taasisa, qulqullina meeshaalee ni fooyyessa, addaan baasuu salphisa, carraa deebi’ee argamu ni dabala, akkasumas baay’ina dhumaaf ergamu hir’isa.
6. Keessattuu maatii yeroo hunda meeshaalee orgaanikii kushiinaa fi iddoo biqiltuu mana keessatti maddisiisaniif, kompostii manaa hojjechuun maaliif akka gocha balfa xiqqeessuu faayidaa qabutti ilaalama?
Kompostiin manaa meeshaalee orgaanikii mijatoo ta’an gatamuu irraa karaa biraatti kan deebisu yoo ta’u, balfa mana keessaa hir’isa, akkasumas adeemsichi sirnaan yeroo bulfamu kompostii biyyee iddoo biqiltuu fooyyessuu danda’u ni oomisha.
7. Murtoon bittaa fayyadamtootaa oomishtoonni, daldaltootaa fi raabsitoonni paakeejii hin barbaachifne hir’isuu fi oomishaalee yeroo dheeraa turuu danda’an ykn irra deebi’anii itti fayyadamuu danda’an fayyadamtootaaf akka oomishaniif dhiibbaa akkamii gochuu danda’a?
Fayyadamtoonni fedhiidhaan gabaa irratti dhiibbaa waan geessisaniif, meeshaalee yeroo dheeraa turuu danda’an, irra deebi’anii itti fayyadamuu danda’an, suphamuu danda’an ykn xiqqaa ta’e filachuun daldaltoonni dizaayinii oomishaa akka fooyyessuu fi itti fayyadama meeshaalee irraa fagaachuu danda’an akka hir’isan jajjabeessuu danda’a.
8. Balfa maatii dhuunfaa hir’isuun dhuguma bu’aa naannoo bal’aa irratti dhiibbaa uumuu danda’aa, yeroo maatiin tokko hawaasa keessatti balfa xiqqaa qofa oomishuuf?
Murtoon bittaa, irra deebiin itti fayyadamuu, addaan baasuu, deebi’ee fayyadamuu fi kompostii waliinii fedhii qabeenyaafi barbaachisummaa gatuu hawaasa hunda keessatti hir’isuu waan danda’uuf tarkaanfiiwwan dhuunfaa bal’inaan yoo fudhataman iddoo guddaa kan qaban ta’u.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira ga’uu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Akkasumas Dubbisaa: Bulchiinsa Biyyee Naayijeeriyaa Qonna Keessatti